Linki:
Łacina,
Ablativus,
Biernik,
Celownik (przypadek),
Deklinacja (językoznawstwo),
Dopełniacz (przypadek),
Koniugacja łacińska,
Liczba mnoga,
Mianownik (przypadek),
Narzędnik,
Rodzaj nijaki,
Spółgłoska,
Temat,
Wołacz,
W
języku łacińskim jest 5
deklinacji, oznaczanych numerami I, II, III, IV, V. Odpowiadają one tematom kończącym się na -a, -o, -i lub
spółgłoskę, -u i -e. Istnieje też kilka rzeczowników z nieregularną odmianą (domus, iecur, femur i inne).
Sonant –
spółgłoska zgłoskotwórcza, tworząca
sylabę. Sonantami są zwykle
spółgłoski nosowe i
płynne. Współcześnie nie występują w
języku polskim, ale są dosyć częste w innych językach.
Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (
spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (
spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to
spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.
Retrofleksja (z
łac. retrō ‘wstecz’ i flexio ‘zginanie’ od czasownika flectere ‘zgiąć’) to rodzaj artykulacji
spółgłosek (też
samogłosek). Retrofleksja polega na wygięciu przodu języka ku górze i zbliżeniu (ew. zwarciu) jego koniuszka w okolicy zadziąsłowej (
postalweolarno-
prepalatalnej), co zasadniczo odróżnia ten typ artykulacji od pozostałych spółgłosek zadziąsłowych i podniebiennych o artykulacji
laminalnej.
Delta (dhelta, δελτα, Δδ) jest czwartą literą
alfabetu greckiego, oznaczającą
spółgłoskę zwarto-wybuchową "d". Współcześnie, w
języku nowogreckim jest wymawiana jako głoska międzyzębowa, zbliżona do angielskiego "th" /ð/, jak w wyrazie "
the".
Retrofleksja (z
łac. retrō ‘wstecz’ i flexio ‘zginanie’ od czasownika flectere ‘zgiąć’) to rodzaj artykulacji
spółgłosek (też
samogłosek). Retrofleksja polega na wygięciu przodu języka ku górze i zbliżeniu (ew. zwarciu) jego koniuszka w okolicy zadziąsłowej (
postalweolarno-
prepalatalnej), co zasadniczo odróżnia ten typ artykulacji od pozostałych spółgłosek zadziąsłowych i podniebiennych o artykulacji
laminalnej.
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego, występującego w niektórych
językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.
Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe
spółgłoski zwarto-otwarte, których artyklucyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżniu od
spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebiennie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją
ustna vs.
nosowa.
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego, występującego w niektórych
językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.
Ty, ty
głoska oznaczana w piśmie zespołem składającym się z dwóch
liter (
dwuznakiem), używana w
języku węgierskim. Wymawiana jest jako
spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna [c], która może jako tty być dłużej wymawiana.
Spółgłoski boczne (spółgłoski lateralne, sonanty boczne) – ustne
spółgłoski, najczęściej
zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w środkowej części
jamy ustnej i przepływ powietrza bokami, z jednej lub obu stron
języka.
Języki kentum (od
łacińskiego słowa centum – według wymowy klasycznej: kentum – "100") – grupa
języków indoeuropejskich, w których spółgłoska palatalna k nie uległa, jak w językach satemowych,
spirantyzacji, czyli nie przeszła w spółgłoskę szczelinową ś/s.
Kapusta warzywna włoska, zwana też w skrócie kapustą włoską (Brassica oleracea L. var. sabauda L. –
odmiana kapusty warzywnej). Jest to
roślina dwuletnia należąca do rodziny
kapustowatych. Nie występuje w stanie dzikim, jedynie w uprawie.
Termin spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu przedniej części
języka do
dziąseł. W ten sposób wymawia się np. /l/, /r/ i angielskie /t/, /d/, /n/.
Jabłonkowanie (sziakanie, siakanie) – zjawisko polegające na pomieszaniu lub spłynięciu się
spółgłosek dziąsłowych (szumiących: sz, cz, ż, dż) z
palatalnymi (ciszące: ś, ć, ź, dź) w pośredni szereg – śz, ćz, źż, dźż (głoski wymawiane są jednocześnie – właściwie [š´ č´ ž´ ǯ(dž´)] czyli [
ʃʲ tʃʲ ʒʲ dʒʲ]), np. śzćzekaćz – szczekać i ściekać, śzare śzano, ćzarne ćziele. Występuje w
dialekcie śląskim, w
gwarze jabłonkowskiej (w pobliżu
Jabłonkowa – stąd nazwa) i w gwarach czadeckich oraz w dialekcie
mazowieckim w
gwarach malborsko-lubawskich,
ostródzkich i
warmińskich. Jest wynikiem dążenia do ograniczenia liczby
spółgłosek palatalnych, które w innych
gwarach polskich wyraziło się
mazurzeniem,
kaszubieniem lub, jak w
języku literackim,
depalatalizacją szeregów Š´ i C´.
Pozycje zawodników w rugby union – zespół w
rugby union składa się z 15 zawodników, podzielonych na dwie formacje: ataku i młyna. Każdemu zawodnikowi przyporządkowany jest stosowny numer odpowiadający jego pozycji na boisku. Za formację młyna odpowiadają zawodnicy z numerami 1–8, a za atak 9–15. W zależności od rozgrywek dopuszczalnych jest 8 zmian.
Pozycje zawodników w rugby union – zespół w
rugby union składa się z 15 zawodników, podzielonych na dwie formacje: ataku i młyna. Każdemu zawodnikowi przyporządkowany jest stosowny numer odpowiadający jego pozycji na boisku. Za formację młyna odpowiadają zawodnicy z numerami 1–8, a za atak 9–15. W zależności od rozgrywek dopuszczalnych jest do 8 zmian.
Pozycje zawodników w rugby union – zespół w
rugby union składa się z 15 zawodników, podzielonych na dwie formacje: ataku i młyna. Każdemu zawodnikowi przyporządkowany jest stosowny numer odpowiadający jego pozycji na boisku. Za formację młyna odpowiadają zawodnicy z numerami 1–8, a za atak 9–15. W zależności od rozgrywek dopuszczalnych jest 8 zmian.