Fokas

Teofil (ur. 813, zm. 20 stycznia 842) – cesarz bizantyjski od 829 (drugi cesarz z dynastii amoryjskiej), syn Michała II i jego pierwszej żony – Tekli.

Aleksy II (cesarz Trapezuntu), ur. sierpień 1282, zm. 3 maja 1330 – cesarz Trapezuntu od 1297 do 3 maja 1330 roku. Był najstarszym synem Jana II i Eudoksji Paleolog. Wstąpił na tron w wieku 14 lat po śmierci jego ojca. Jego panowanie to konflikty z muzułmanami, Genueńczykami, cesarzem bizantyńskim. Prowadził też negocjacje z papiestwem w sprawie przyjęcia katolicyzmu.

Krzysztof Lekapen (ur. ?; zm. 31 sierpnia 931) - Panował jako współcesarz w Cesarstwie Bizantyńskim od 20 maja 920 do 31 sierpnia 931 roku u boku swego ojca Romana I.

Dynastia teodozjańska – dynastia panująca w Cesarstwie Bizantyńskim w latach 379–457 i w zachodniej części cesarstwa rzymskiego do roku 455. Założycielem dynastii był Teodozjusz I Wielki. Był on synem wybitnego wodza z Hiszpanii straconego w niejasnych okolicznościach w 376 roku, został cesarzem w wyniku śmierci swego poprzednika, Walensa, w bitwie pod Adrianopolem w 378 roku podczas wojny ze zbuntowanymi Gotami w Tracji. Gracjan, cesarz Zachodu, mianował w 379 roku Teodozjusza augustem Wschodu. Z panowanie tej dynastii łączy się ostateczny podział cesarstwa rzymskiego na zachodnie i wschodnie (bizantyńskie) w roku 395.

Teodor Skutariota albo Teodor Skutariotes - metropolita Kyzyku we Frygii za panowania cesarza bizantyńskiego Michała VIII Paleologa, kronikarz bizantyński.

Bazyli Wielki Komnen, ur. 1315, zm. 6 kwietnia 1340 – cesarz Trapezuntu od 22 września 1332 do 6 kwietnia 1340 roku. Był młodszym synem cesarza Aleksego II Komnena. W sierpniu 1332 – po obaleniu cesarza Manuela II – Bazyli został koronowany na cesarza. W 1335 zawarł małżeństwo z Ireną, nieślubną córką cesarz bizantyńskiego Andronika III Paleologa. Małżeństwo wywołało protesty, m.in. duchowieństwa. Bazyli zmarł 6 kwietnia 1340, zapewne otruty przez swoją żonę.

Bitwa pod Zeugminem. W roku 1162 cesarz Bizancjum Manuel I Komnen wmieszał się w dynastyczne walki na Węgrzech, aby utwierdzić wpływy bizantyńskie w państwie Arpadów.

Prochiron (ο προχειρος νομοσ) - bizantyński zbiór praw opublikowany między 870 a 879 rokiem przez Bazylego I i jego synów a zarazem współwładców - Aleksandra i Leona. Zawiera najważniejsze przepisy prawa cywilnego i publicznego pogrupowane tematycznie w 40 paragrafach.

Stefan Lekapen (ur. ?; zm. 963) - Panował jako współcesarz w Cesarstwie Bizantyńskim od 25 grudnia 924 do 27 stycznia 945 roku, u boku swego ojca Romana I.

Dynastia justyniańska - dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim w latach 518-602. Wywodziła się ona od Justyna, wieśniaka trackim pochodzącego z Naissus (dzisiejszy Nisz). Walczył on w armii rzymskiej, potem był dowódcą straży pałacowej ekskubitorów, a następnie po śmierci Anastazjusza został cesarzem Bizancjum. Po nim rządził jego siostrzeniec Justynian I Wielki. Jej panowanie było apogeum potęgi Bizancjum w średniowieczu.

Teodozjusz (ur. w 584, zm. w listopadzie 602) - panował jako współcesarz bizantyjski od 26 marca 590 do listopada 602 roku u boku swego ojca Maurycjusza.

Dynastia heraklijska - zwana też Afrykańską - dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim w latach 610-711. Wywodziła się od Herakliusza egzarchy afrykańskiego z Kartaginy, potomka rodziny arystokratycznej z Kapadocji. Jego syn - również Herakliusz został w 610 cesarzem bizantyńskim. Ich panowanie charakteryzuje się problemami religijnymi (monoletyzm) i ekspansją Arabów.

Dynastia Angelosów - bizantyński ród panujący w latach 1185-1204 w Cesarstwem Bizantyjskim, w Epirze 1204-1318, cesarstwie Tessaloniki 1227-1224, w Tesalii 1271-1318. Pochodzili z arystokratycznej rodziny z Filadelfii spokrewnionej z Komnenami. Ostatecznie doszli do władzy po niefortunnym panowaniu Andronika I Komnena. Ich panowanie w Bizancjum charakteryzowało się korupcją, uciskiem fiskalnym, naporem ze strony drugiego państwa bułgarskiego. Konsekwencją krysysu była obca interwencja w postaci IV krucjaty. Po upadku Konstantynopola w 1204 Angelosi przejeli władzę w Epirze - przybierając nazwisko Angleos Komnen Dukas. Mając anbicje cesarskie rozciągnęli władzę na Tesalonikę. 9 marca 1230 roku pod Kłokotnicą Teodor Angelos Dukas Komnen poniósł klęskę w bitwie z Bułgarami. Oznaczało to kres ekspansywnej polityce Angelosów na ziemiach greckich. Tesalonika została w 1244 włączona do Cesarstwa Nicei. Inni członkowie dynastii panowali w Epirze i Tesalii do 1318.

Dynastia Kantakuzenów – dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim i w Morei. Rodzina była jedną z najbogatszych w Bizancjum. Nazwisko pochodzi od miejscowości Kouzenas w pobliżu Smyrny. Pierwszy przedstawiciel nieznany z imienia pojawia się za panowania Aleksego I Komnena (ok. 1100). Znani są też wojskowi z tego okresu: Jan Kantakuzenem, który zginął w bitwie Myriokefalon w 1176. W okresie czwartej krucjaty ród był jednym z największych posiadaczy ziemskich w cesarstwie bizantyńskim. W okresie Paleologów robią szybką karierę – Michał Kantakuzen – bizantyński arystokrata, pierwszy despot Morei, panujący w Mistrze od 1308 roku 1316, ojciec cesarza bizantyjskiego Jana VI w latach 1347–1354. Synem tego z kolei był Mateusz Kantakuzen cesarz bizantyjski 1353–1357, despota Morei w latach 1380–1383. Córki Jana VI poślubiły: Helena – cesarza Jana V Paleologa, Maria – Nikefora II Orsini z Epiru, a Theodora – Orhana I sułtana turków Osmańskich. Ostatnią przedstawicielka rodu była Eudokia, która zmarła we Włoszech w 1488. Na pokrewieństwo z tym bizantyńskim rodem powoływał się rumuński ród Kantakuzino, władający w Mołdawii i na Wołoszczyźnie.

Konstantyn V Kopronim (ur. 718, zm. 14 września 775) – od 741 cesarz bizantyjski z dynastii izauryjskiej. Jeden z największych obrazoburców bizantyńskich. Przydomek Kopronim (kopros - łajno, onoma -imię) został mu nadany przez nieprzychylnych ikonoklastom historyków.

Konstantyn (ur. w 864 lub 866; zm. 3 września 879) - od urodzenia nazywany był Symbatiosem, imię Konstantyna przyjął w okresie gdy panował jako współcesarz Bizancjum - od 869 do 3 września 879 roku - u boku swego ojca Bazylego I.

Michał II Amoryjczyk (770-829, zwany także Psellos, tj. bełkoczący, mówiący niewyraźnie, ale także używający wulgarnego języka), cesarz bizantyjski od 820 do śmierci, pierwszy cesarz dynastii amoryjskiej.

Arkadiusz, Flavius Arcadius (ur. 377/378, zm. 1 maja 408) – cesarz wschodniorzymski w latach 395–408, syn cesarza Teodozjusza I Wielkiego i Aelii Flacilli, brat cesarza zachodniorzymskiego Honoriusza oraz Galli Placidii. Mąż Aelii Eudoksji, z którą miał córkę Pulcherię. Jego synem był również Teodozjusz II.

Maurycjusz (gr. Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αύγουστος Flavius Mauricius Tiberius Augustus) (ur. 539, zm. 27 listopada 602) – cesarz bizantyjski w latach 582-602, ostatni przedstawiciel dynastii wywodzącej się od Justyna I.

Michał Wielki Komnen, ur. 1284, zm. 1349 – cesarz Trapezuntu w 1341 roku. Panował po raz drugi od 1344 do 1349 roku. Był młodszym synem cesarza Jana II Komnena i Eudoksji Paleolog. Jego panowanie to nieustanne walki o władzę zakończone wygnaniem w Konstantynopolu.

Bitwa pod Kotyeon (współcześnie miasto w Turcji Kütahya) – starcie zbrojne wojsk najstarszego syna Kilidż Arslana – Malikszaha – z armią bizantyńską, dowodzoną przez Aleksego I Komnena, w 1113 roku. Była jednym z epizodów wojen bizantyńsko-tureckich na początku XII wieku, w której cesarstwo odniosło sukces.

Wojna bizantyńsko-sasanidzka z lat 602–628 – ostatnia i najbardziej wyniszczająca z serii wojen bizantyńsko-sasanidzkich toczonych między Cesarstwem Bizantyńskim i imperium perskich Sasanidów.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja