Linki:
Akcent wyrazowy,
Antropolingwistyka,
Dźwięk,
Etymologia,
Fonetyka akustyczna,
Fonologia,
Historia językoznawstwa,
Iloczas,
Intonacja (językoznawstwo),
Językoznawstwo,
Językoznawstwo diachroniczne,
Lingwistyka kognitywna,
Lingwistyka komputerowa,
Lingwistyka stosowana,
Metoda porównawcza (językoznawstwo),
Międzynarodowy alfabet fonetyczny,
Morfologia (językoznawstwo),
Pragmatyka,
Prozodia,
Psycholingwistyka,
Słownictwo,
Semantyka (językoznawstwo),
Semiotyka (językoznawstwo),
Socjolingwistyka,
Stylistyka,
Syntaktyka (językoznawstwo),
Fonetyka (dawniej głosownia) - jeden z działów
lingwistyki zajmujący się badaniem
dźwięków mowy ludzkiej (zwanych głoskami) od strony ich artykulacji (tj. sposobu wytwarzania za pomocą narządów mowy; to tzw. fonetyka artykulacyjna), ich cech fizycznych (dokładniej: akustycznych - fonetyka akustyczna) ich odbierania (fonetyka audytywna), reakcji, jakie owe głoski wywołują w psychice człowieka (psychofonetyka).
Koartykulacja to
wymawianie (
artykulacja)
głosek w ciągu
fonicznym; występowanie w artykulacji jakiejś głoski ruchów lub układów narządów mowy właściwych głosce lub głoskom sąsiednim.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech
artykulacji głosek związana z pracą
więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.
Przez artykulację rozumie się w
fonetyce proces kształtowania dźwięków
mowy ludzkiej, odbywający się w części aparatu mowy obejmującą jamy ponadkrtaniowe, tzw.
nasadę. Artykulacja jest jednym z zasadniczych aspektów procesu wytwarzania
głosek, na który składają się ponadto
inicjacja, czyli mechanizm wytworzenia prądu powietrza i
fonacja, czyli sposób zachowania się wiązadeł głosowych.
Przydech (inaczej aspiracja) - zjawisko
fonetyczne polegające na energicznym rozwarciu wcześniej zwartych narządów mownych, co daje słaby dźwięk h towarzyszący
artykulacji danej
spółgłoski zwartej.
Wiktor Jassem (ur.
11 czerwca 1922 w
Krakowie) –
polski fonetyk,
filolog,
językoznawca,
profesor nauk technicznych, członek honorowy Polskiego Towarzystwa Fonetycznego, w latach 1956-1992 członek
Polskiej Akademii Nauk (Wydział Nauk Technicznych). Specjalizował się w
fonetyce akustycznej, prowadząc badania dotyczące wytwarzania dźwięków i procesu rozumienia mowy. Zajmował się także cyfrowa syntezą, przetwarzaniem i analizą mowy.
Przydech (inaczej aspiracja) - zjawisko
fonetyczne polegające na energicznym rozwarciu wcześniej zwartych narządów mownych, co daje słaby dźwięk h towarzyszący
artykulacji danej
spółgłoski zwartej.
Fizjologia mowy jest działem
fonetyki. Zajmuje się badaniem ruchów
mięśni biorących udział w artykułowaniu
głosek mowy oraz badaniem współzależności tych ruchów.
Fonetyka eksperymentalna – dział
fonetyki, badający zjawiska fonetyczne na drodze eksperymentalnej. W tym celu wykorzystywane są takie metody badawcze, jak:
Upodobnienie
fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne
głosek) - jeden z podstawowych zależnych
procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób
artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:
Segment jest jednostką, którą można wydzielić analizując dowolny ciąg
mowy ludzkiej. W
fonetyce podstawową jednostką jest
głoska, natomiast w
fonologii -
fonem. Oba poziomy analizy uznają jednak fakt podzielności mowy na jednostki występujące jedna po drugiej.
Elektropalatografia (
ang. Electropalatography) - technika służąca do monitorowania kontaktu
języka z
podniebieniem twardym zwłaszcza podczas
artykulacji i
mowy.
Przez sposób artykulacji w
fonetyce rozumie się sposób, w jaki prąd powietrza przepływa przez kanał głosowy oraz sposób, w jaki tworzona jest i pokonywana przeszkody przy artykulacji
spółgłosek.
Głoska — najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech
artykulacyjnych i
akustycznych. Każda głoska jest fizyczną realizacją jakiegoś
fonemu, który może mieć ponad jedną realizację.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech
artykulacji głosek związana z pracą
więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.
Alternacja - w dziedzinie
fonetyki oznacza oboczność, wymianę głosek fonetycznie różnych, lecz pokrewnych pod względem etymologicznym, występującą w tematach i rdzeniach wyrazów np: stół - stole; dwór - dworze; grób - grobie.
Alternacja - w dziedzinie
fonetyki oznacza oboczność, wymianę głosek fonetycznie różnych, lecz pokrewnych pod względem etymologicznym, występującą w tematach i rdzeniach wyrazów np. stół - stole; dwór - dworze; grób - grobie.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech
artykulacji głosek związana z pracą
więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.