Linki:
10 listopada,
22 lutego,
9 maja,
Adam Mickiewicz,
Ballada,
Don Carlos (dramat),
Don Carlos (opera),
Dramat,
Drezno,
Dziewica Orleańska (dramat),
Eurypides,
Frankfurt nad Menem,
Franz Schubert,
Giuseppe Verdi,
Intryga i miłość,
Język angielski,
Język niemiecki,
Jan Brahms,
Jean-Jacques Rousseau,
Jena,
Johann Wolfgang von Goethe,
Karol Eugeniusz Wirtemberski,
Klasycyzm,
Lipsk,
Ludwig van Beethoven,
Mannheim,
Marbach am Neckar,
Masoneria,
Niemcy,
Oblubienica z Messyny,
Oda do radości,
Poezja,
Rewolucja francuska,
Romantyzm,
Spirytualista (powieść),
Sturm und Drang,
Stuttgart,
Tadeusz Kościuszko,
Thomas Mann,
Toruń,
Unia Europejska,
Weimar,
Wilhelm Tell (dramat),
William Szekspir,
Zbójcy (dramat),
Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w
1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur.
10 listopada 1759, zm.
9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej.
Charlotte Albertine Ernestine von Stein (de domo von Schardt, ur.
25 grudnia 1742 w
Eisenach; zm.
6 stycznia 1827 w
Weimarze), była damą dworu księżnej
Anny Amalii. Do jej bliskich przyjaciół należeli
Johann Wolfgang von Goethe,
Johann Gottfried Herder wraz z rodziną oraz
Friedrich Schiller, co miało znaczący wpływ na ich twórczość i życie.
Peter Ludwig von der Pahlen (lub Piotr Aleksiejewicz Pahlen) (ur.
1745, zm.
1826) , Niemiec kurlandzki, rosyjski wojskowy, polityk i dworzanin, konspirator i uczestnik zamachu na cara
Pawła I. Jego synem był
Fiodor Piotrowicz Pahlen, a zięciem
Christoph Johann Friedrich von Medem.
Romantyzm jenajski - ruch w historii sztuki i historii idei, włączany do ogólniejszego nurtu
niemieckiego romantyzmu jako "wczesna romantyka" (Frühromantik). Okres ten umieszcza się zazwyczaj między latem
1797 (pierwsze fragmenty Friedricha Schlegla drukowane w piśmie "Lyceum") i latem
1801 (śmierć Novalisa, śmierć Wackenrodera, tom Charakteristiken und Kritiken braci Schleglów, podsumowujący ich twórczość), jest to zatem okres działalności głównego czasopisma Jenajczyków: "Athenaeum" (1798-1800).
Michał Paweł Markowski proponuje jednak rozszerzenie wczesnej romantyki na okres od spotkania dwóch dwudziestolatków:
Novalisa i
Friedricha Schlegla, które było początkiem ich wiernej przyjaźni, do roku 1812, w którym
Friedrich Schlegel wygłosił w Wiedniu wykłady o literaturze Geschichte der alten und neuen Literatur. W owym czasie w
Jenie wykładali m.in.:
Johann Gottlieb Fichte,
Georg Wilhelm Friedrich Hegel,
Friedrich Schiller i
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling. Do najwybitniejszych przedstawicieli ruchu zalicza się:
Friedricha Schlegla,
Augusta Wilhelma Schlegela,
Friedricha von Hardenberga, czyli Novalisa,
Friedricha Schleiermachera,
Ludwiga Tiecka,
Friedricha Wilhelma Josepha von Schellinga oraz
Wilhelma H. Wackenrodera.
Johann Christoph Friedrich GutsMuths (ur.
9 sierpnia 1759 w
Quedlinburgu - zm.
21 maja 1839 w
Waltershausen) -
pedagog niemiecki. Jako pierwszy wprowadził do programu szkolnego systematyczne ćwiczenia fizyczne. Stworzył zasady
gimnastyki artystycznej.
Heinrich Röntgen (ur. w roku 1787 – zm. w 1813),
niemiecki podróżnik i odkrywca, jeden z czterech studentów uniwersytetu w
Getyndze rekomendowanych
Josephowi Banksowi, założycielowi
Towarzystwa Afrykańskiego przez
Johann Friedrich Blumenbach jako przydatni do dalszej eksploracji
Afryki; trzej pozostali to
Friedrich Hornemann, Ulrich Seetzen i
Johann Ludwig Burckhardt; wszyscy zginęli na
Czarnym Lądzie.
Christoph Johann (Jeannot) Friedrich, hrabia von Medem , dla odróżnienia od ojca zwany Christoph Johann von Medem (ur.
13 VIII 1763 w Mesothen,
Łotwa; zm.
24 II 1838 w Mittawa, Łotwa) był rosyjskim urzędnikiem i dyplomatą. Niemiec kurlandzki.
Dramat mieszczański - odmiana
dramatu popularna w
XVIII i pierwszej połowie
XIX wieku. Swą tematyką i formą przeciwstawiał się regułom dramatu klasycystycznego. Dramat mieszczański miał duże znaczenie dla rozwoju nowych form inscenizacyjnych i przyczynił się do powstania
melodramatu. Do najważniejszych twórców dramatu mieszczańskiego należeli
Denis Diderot i
Friedrich Schiller,
Stanisław Trembecki,
Wojciech Bogusławski,
Michał Bałucki.
Johann Christoph Jordan (lub Johann Christoph de Jordan) – wydawca opublikowanej w
1745 roku w
Wiedniu napisanej po łacinie książki De originibus slavicis. Wydanie tego tytułu zapoczątkowało dyskusję na temat pochodzenia Słowian.
Oper am Gänsemarkt – gmach opery publicznej otwartej w
Hamburgu pod koniec XVII wieku. Była to pierwsza opera publiczna w Niemczech i druga (pierwsza w
Wenecji) w Europie. Opera i jej artyści byli podziwiani w całej Europie. Trupa operowa organizowała także sesje wyjazdowe, m.in. do
Danii. Na początku XVIII wieku wystawiali w niej swe dzieła
Reinhard Kaiser,
Georg Philipp Telemann,
Johann Mattheson,
Christoph Graupner i
Georg Friedrich Händel. Nazwa opery brała się stąd, że poprzednio w miejscu, gdzie powstała, sprzedawano gęsi (niem. Gans – gęś) i drób. Oper am Gänsemarkt była pierwszym miejscem, gdzie język niemiecki był często wykorzystywany w operze. W II poł. XVIII wieku nie miała już dawnego poziomu. Dopiero Mozart przywrócił (i to już w Wiedniu) językowi niemieckiemu rangę języka opery.
Cierpienia młodego Wertera (
niem. Die Leiden des jungen Werthers) –
powieść epistolarna napisana przez
Johanna Wolfganga von Goethego, opublikowana w roku
1774. Wraz ze
Zbójcami Friedricha Schillera uważana za najważniejsze dzieło tzw. okresu
Sturm und Drang ("burzy i naporu") oraz
preromantyzmu.
Uniwersytet Friedricha Schillera w Jenie (niem. Friedrich-Schiller-Universität Jena) został założony przez
Nikolausa von Amsdorf w 1558 ale zyskał swojego patrona dopiero w roku
1934.
Johann Christian Friedrich Hölderlin (ur.
20 marca 1770 w
Lauffen, zm.
7 czerwca 1843 w
Tybindze) –
niemiecki poeta, uznawany za jednego z prekursorów
klasyki weimarskiej oraz
romantyzmu.
Pierre Antoine Lebrun –
francuski poeta , (ur.
29 listopada 1785 w
Paryżu, zm.
27 maja 1873), wielbiciel
Napoleona (za co później prześladowany), członek
Akademii Francuskiej, autor „Poeme lyrique sur la mort de Napoleon” (
1822), „Voyage en Grece” (
1828) i
tragedii, m. i. „Marie Stuart” (
1820, naśladownictwo
Schillera).
Johann Christoph Altnickol (ur.
1 stycznia 1720 r. w
Biernej, zm.
25 lipca 1759 r. w
Naumburgu) –
organista niemiecki, uczeń i zięć
Jana Sebastiana Bacha.
Berlinische Monatsschrift - niemieckie pismo naukowe propagujące idee
Oświecenia. Wychodziło w latach
1783-
1796 w
Berlinie. Jego wydawcami byli
Johann Erich Biester i Friedrich Gedicke. Do idei pisma nawiązywały późniejsze: Berlinische Blätter (1797-1798) i Neue Berlinische Monatsschrift (1799-1811). Wydawcą NBM był
Friedrich Nicolai.
Teatrologia, nauka o teatrze. Pojęcie ukształtowane pod wpływem tzw. Wielkiej Reformy Teatru w pierwszym dwudziestopięcioleciu XX wieku, w kręgu badaczy skupionych na berlińskim uniwersytecie wokół Maxa Hermanna. To on ukuł i spopularyzował termin Theaterwissenschaft, któremu w Polsce
Leon Schiller,
Władysław Zawistowski, Wiktor Brumer i inni badacze nadali imię teatrologii.