Linki:
Łupek,
Azja,
Chińska Republika Ludowa,
Dolina,
Góra,
Górnictwo,
Granit,
Hanyu pinyin,
Klimat,
Kotlina,
Kras (geologia),
Mezozoik,
N.p.m.,
Orogeneza,
Paleozoik,
Piaskowiec,
Rolnictwo,
Szczyt (geografia),
Tajfun,
Tradycyjne pismo chińskie,
Uproszczone pismo chińskie,
Wapień,
Wuyi Shan,
Wyżyna Południowo-Wschodnia,
Góry Południowochińskie (
chin. upr.: 南岭;
chin. trad.: 南嶺;
pinyin: Nán Lǐng) – tworzą rozbudowany system górski w południowo-wschodniej części
Azji.
Góry w całości położone są w
Chinach na obszarze
Wyżyny Południowo-Wschodniej. Powstały podczas
orogenezy pacyficznej. Zbudowane są głównie z
paleozoicznych i
mezozoicznych piaskowców,
wapieni i
łupków, intrudowanych
granitami. Góry posiadają rusztową rzeźbę, liczne głębokie
doliny i
kotliny, składają się z licznych pasm. W górach tych występują dobrze rozwinięte
zjawiska krasowe.
Góry Zachodniosachalińskie (
ros.: Западно-Сахалинские горы, Zapadno-Sachalinskije gory; także: Западный хребет, Zapadnyj chriebiet) – góry w azjatyckiej części
Rosji, w południowo-zachodniej części
Sachalinu. Rozciągają się na długości ok. 650 km. Najwyższy szczyt, Góra Powrotu, osiąga 1325 m n.p.m. Składają się z kilku mniejszych, porozdzielanych dolinami, równolegle położonych pasm, z których główne to
Kamyszowyj chriebiet i
Jużno-Kamyszowyj chriebiet. Góry zbudowane głównie z łupków, piaskowców, zlepieńców i skał magmowych. Występują złoża węgla kamiennego. W pobliżu przylądka Łamanon znajdują się wygasłe wulkany – Iczara i Krasnowa. Na południowo-zachodnich zboczach, na skutek działania ciepłego Prądu Cuszimskiego, występują lasy mieszane. Zbocza północne i wschodnie porośnięte są tajgą świerkowo-jodłową z domieszką sasy kurylskiej.
Ailao Shan (
chin.: 哀牢山;
pinyin: Āiláo Shān) – pasmo górskie w południowych
Chinach, w południowo-zachodniej części
Wyżyny Junnan-Kuejczou, w prowincji
Junnan. Rozciąga się wzdłuż prawego brzegu rzeki
Yuan Jiang na długości ok. 450 km. Wznosi się średnio na wysokość 1500–2000 m n.p.m. Najwyższy szczyt osiąga 3166 m n.p.m. Zbudowane z łupków krystalicznych oraz pokrywających je mezozoicznych wapieni i skał osadowych. Występuje rozwinięta rzeźba krasowa. Zbocza porośnięte są lasami monsunowymi a najwyższe partie lasami sosnowymi. Występują także zarośla bambusowe. Dominują
gleby laterytowe. W górach znajdują się złoża
cyny.
Fan (Góry Fańskie;
tadż.: қаторкӯҳи Фан, katorkuhi Fan;
ros.: Фанские горы, Fanskije gory) – góry w północno-zachodnim
Tadżykistanie, najbardziej wyniesiona część
Gór Zarafszańskich. Leżą na zachód od rzeki Fandario. Najwyższy szczyt, Czimtarga, osiąga wysokość 5489 m n.p.m. Góry zbudowane głównie z paleozoicznych wapieni. Występują lodowce górskie, jeziora wysokogórskie (m.in. Iskandarkul i Kulikalon) oraz wąskie i głębokie doliny utworzone przez rzeki dorzecza
Zarafszanu. Dolne partie porośnięte topolami, klonami, brzozami, drzewami owocowymi, głogami i innymi roślinami; do wysokości 3000 m n.p.m. występuje jałowiec. Obszar turystyczny.
Góry Wschodniosachalińskie (
ros.: Восточно-Сахалинские горы, Wostoczno-Sachalinskije gory; także: Восточный хребет, Wostocznyj chriebiet) – góry w azjatyckiej części
Rosji, we wschodniej części
Sachalinu. Rozciągają się na długości ok. 280 km i szerokości do 85 km. Najwyższy szczyt, Góra Łopatina, osiąga 1609 m n.p.m. i jest to najwyższe wzniesienie Sachalinu. Góry składają się z kilku mniejszych pasm (Nabilskij chriebiet, Centralnyj chriebiet) i są silnie rozczłonkowane przez doliny. Zbudowane ze skał metamorficznych oraz paleozoicznych i mezozoicznych skał wulkanicznych. Obszar aktywny sejsmicznie. Dominuje tajga świerkowo-jodłowa. Wschodnie zbocza porośnięte są tajgą świerkową i modrzewiową. W wyższych partiach występują brzozy Ermana, zarośla sosny karłowej oraz tundra górska.
Qilian Shan (także Nan Shan;
hist.: Góry Richthofena;
chin. upr.: 祁连山;
chin. trad.: 祁連山;
pinyin: Qílián Shān) -
góry w północnych
Chinach, we wschodnim przedłużeniu gór
Ałtyn-Tag, o długości ok. 800 km i średniej wysokości 4000 m. Najwyższy szczyt ma wysokość 5547 m
n.p.m. Góry zbudowane z
łupków krystalicznych,
piaskowców,
granitów i
wapieni. W części zachodniej przeważa roślinność
stepowa, natomiast w części wschodniej
lasy iglaste, występują
lodowce.
Wuliang Shan (
chin. upr.: 无量山;
chin. trad.: 無量山;
pinyin: Wúliàng Shān) - góry w południowych
Chinach, w prowincji
Junnan, zbudowane z
wapieni i
piaskowców. Najwyższy szczyt ma wysokość 3540 m
n.p.m. W górach tych znajdują się źródła
Rzeki Czerwonej.
Góry Sarykolskie (
chin. upr.: 萨雷阔勒岭;
chin. trad.: 薩雷闊勒嶺;
pinyin: Sàléikuòlēi Lǐng) –
pasmo górskie na granicy
Tadżykistanu i
Chin, we wschodniej część
Pamiru. Rozciąga się na długości ok. 350 km, średnia wysokość wynosi ok. 5000 m n.p.m. Najwyższy szczyt ma wysokość 6351 m n.p.m. Stanowią główny
dział wodny pomiędzy
dorzeczami Amu-darii Tarymu. Góry Sarykolskie zbudowane są z
łupków,
granitów (część północna) i
gnejsów (część południowa). Występują
lodowce górskie.
Góry Przymorskie (
ros.: Приморский хребет, Primorskij chriebiet) – pasmo górskie w azjatyckiej części
Rosji, rozciągające się wzdłuż zachodniego brzegu
Bajkału na długości ok. 350 km. Najwyższy szczyt, Trójgłowy Golec, osiąga 1728 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z proterozoicznych piaskowców, wapieni, gnejsów i granitów. Wschodnie zbocza opadają stromo ku Bajkałowi, natomiast zbocza zachodnie są łagodne. Występują formy krasowe. Góry porośnięte lasami sosnowymi i modrzewiowymi. W części północno-wschodniej występują stepy.
Góry Kałbińskie – pasmo górskie we wschodnim
Kazachstanie, w południowo-zachdnim
Ałtaju. Rozciąga się na długości ok. 400 km. Średnie wysokości w części zachodniej wynoszą ok. 400-750 m, natomiast w wyższej części wschodniej 1300-1500 m. Najwyższy szczyt ma wysokość 1606 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z
łupków paleozoicznych,
piaskowców i
granitów. Występują złoża
złota i rud polimetalicznych. Na wysokości 800-1200 m n.p.m. dominują
gleby kasztanowe i
czarnoziemy, na których występuje roślinność stepowa. Wyższe partie porośnięte lasami sosnowymi (na granitach) i brzozowo-osikowymi. W najwyższych częściach przeważają łąki.
Wyżyna Junnan-Kuejczou (Yungui Gaoyuan) –
wyżyna w południowo-wschodnich
Chinach (prowincje
Junnan i
Kuejczou), ograniczona rzeką
Jangcy na północy,
Górami Południowochińskimi na wschodzie, wybrzeżem
Zatoki Tonkińskiej na południu oraz
Hengduan Shan na zachodzie. Pod względem genetycznym stanowi przedłużenie
Wyżyny Tybetańskiej. Powierzchnia wynosi ok. 700 tys. km². Średnia wysokość 1500-2000 m n.p.m. maksymalna 3505 m n.p.m. w paśmie górskim
Wuliang Shan. Budowa geologiczna tych obszarów została silnie zaburzona wskutek ruchów tektonicznych. Wyżyna jest zbudowana z mocno pofałdowanych
paleozoicznych piaskowców i
łupków oraz
mezozoicznych wapieni, miejscami występują
trzeciorzędowe pokrywy
bazaltowe. Powierzchnia głęboko poprzecinana
dolinami rzecznymi. Zachodnia część wyżyny charakteryzuje się występowaniem stożków wygasłych
wulkanów, natomiast część wschodnia występowaniem wapieni, w których rozwinęły się na dużą skalę
zjawiska krasowe – obszar krasowy koło
Guilin należy do największych na świecie. Region bardzo aktywny
sejsmicznie. Znajdują się tam również duże ośrodki wydobywcze, w których eksploatowane są złoża m.in.
węgla kamiennego,
soli kamiennej, rud
cyny,
manganu,
rtęci oraz
boksytów.
Liaotung (
chin.: 千山;
pinyin: Qiān Shān) – góry w
Chinach, przy granicy z
Koreą Północną, rozciągające się od wschodniej części prowincji
Jilin, do
półwyspu Liaotung. W górach tych znajduje się duża ilość świątyń
buddyjskich i
taoistycznych.
Góry Abukuma (
jap. 阿武隈高地, Abukuma kōchi) – góry w
Japonii, we wschodniej części wyspy
Honsiu, rozciągające się na długości ok. 170 km wzdłuż wybrzeży
Oceanu Spokojnego. Większa część gór leży na obszarze prefektury
Fukushima, jedynie południowy ich skrawek sięga prefektury
Ibaraki. Góry Abukuma reprezentują niemal w całości wydźwigniętą, a następnie rozdzieloną, w wyniku działalności sejsmicznej i erozyjnej,
peneplenę. Zbudowane głównie ze skał granitowych, w mniejszym stopniu z łupków, piaskowców i wapieni. Najwyższy szczyt, Ōtakine-yama, osiąga wysokość 1193 m n.p.m. Występują lasy dębowo-kasztanowe i bukowe. We wschodniej części znajduje się zagłębie węglowe Jōban.
Atbaszy – pasmo górskie w
Tienszanie, w południowym
Kirgistanie, pomiędzy rzekami Atbaszy i Aksaj, rozciągające się na długości ok. 135 km. Najwyższy szczyt osiąga 4786 m n.p.m. Pasmo zbudowane z paleozoicznych łupków metamorficznych, wapieni i piaskowców, w niektórych miejscach ze skał magmowych (granit, sjenit). Występują lodowce górskie. Dominuje krajobraz wysokogórski.
Góry Akademika Obruczewa (
ros.: хребет Академика Обручева, chriebiet Akadiemika Obruczewa) – pasmo górskie we wschodniej
Tuwie, w
Rosji, rozciągające się na długości ok. 250 km. Najwyższy szczyt osiąga 2895 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z granitów, łupków krystalicznych i piaskowców. Zbocza porośnięte tajgą. W wyższych partiach występują rumowiska skalne i tundra górska. Góry nazwane na cześć
Władimira Obruczewa.
Zatoka Zachodniokoreańska (
chin. upr.: 朝鲜湾;
chin. trad.: 朝鮮灣;
pinyin: Cháoxiǎn Wān;
kor. 서조선만 Sŏjosŏn-man) –
zatoka w północno-wschodniej części
Morza Żółtego, u wybrzeży
Korei i
Chin, po zachodniej stronie przesmyku Koreańskiego, szeroko otwarta ku południowo-zachodnim kierunku (długość około 200 km, szerokość do 205 km, głębokość 50 m). Przy brzegach występuje szeroka strefa płycizn. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta (liczne zatoki, lejkowate ujścia rzek, skaliste wyspy przybrzeżne). Główne porty w Chinach to
Dandong,
Lüshun,
Dalian, a po stronie Korei Północnej
Nampo i
Sinŭiju.
Liaotung (
chin.: 千山;
pinyin: Qiān Shān) – góry w
Chinach, przy granicy z
Koreą Północną, rozciągające się od wschodniej części prowincji
Jilin, do
półwyspu Liaotung. W górach tych znajduje się duża ilość świątyń
buddyjskich i
taoistycznych.
Dalou Shan (
chin. upr.: 大娄山;
chin. trad.: 大婁山;
pinyin: Dàlóu Shān) -
góry w południowych
Chinach, na
Wyżynie Junnan-Kuejczou, na granicy prowincji
Kuejczou i
Syczuan. Rozciągają się na długości ok. 300 km, najwyższy szczyt - Jinfo Shan - ma wysokość 2251 m
n.p.m. Góry zbudowane są z
wapieni, znajdują się tam źródła rzeki
Wu Jiang.
Maya – pasmo górskie w
Belize i we wschodniej
Gwatemali na
Półwyspie Jukatan, zbudowane ze skał paleozoicznych (
granity) i mezozoicznych (
wapienie). Rozwinęły się tam też
zjawiska krasowe czego przykładem jest
Actum Tun Kulo. Są ilnie pocięte dolinami rzek. Najwyższy szczyt to
Victoria Peak – 1122 m
n.p.m.. Góry porośnięte są wilgotnym
lasem równikowym.
Rzeka Perłowa (
chin. trad. 珠江;
chin. upr. 珠江;
pinyin Zhū Jiāng) –
rzeka w południowych
Chinach, uchodząca do
Morza Południowochińskiego. Nazwa rzeki pochodzi od występujących w niej licznie w przeszłości
perłopławów.