Galia

Galia (łac. Gallia) - kraina historyczna w Europie Zachodniej, obecnie tereny Francji, Belgii i północnych Włoch, zamieszkana przez plemiona celtyckie. Termin ten, wprowadzony przez Rzymian, do czasu podboju przez Juliusza Cezara w latach 58-51 p.n.e. nie miał pokrycia w rzeczywistej organizacji państwowej czy międzyplemiennej. Istniały tylko pewne luźne podobieństwa kulturowe i niezbyt intensywne związki ekonomiczne między poszczególnymi plemionami.

Galia Zaalpejska (łac. Gallia Transalpina) - kraina historyczna zamieszkana przez plemiona celtyckie i obejmująca obszar pomiędzy Alpami, Pirenejami i Renem. Galia Zaalpejska była częścią większej krainy - Galii. Południowo-wschodnia część Galii Zaalpejskiej stała się prowincją rzymską w II wieku p.n.e., a resztę podbił Juliusz Cezar w latach 58-51 p.n.e., co opisał w De Bello Gallico.

Eburonowie (łac. Eburones) - lud celtycki osiadły między Renen a Mozą, na terenach Gallia Belgica. Ich głównym ośrodkiem była Aduatuca (obecnie Tongeren). W czasie podboju Galii przez Juliusza Cezara stawiali bardzo zaciekły opór pod wodzą Ambioryksa.

Sztormarn (niem. Stormarn) - historyczna kraina niemiecka położona na północ od Łaby na południu obecnego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn zamieszkana w średniowieczu przez plemiona północnych Sasów (Nordalbingów), i częściowo przez słowiańskich Obodrytów.

Bitwa pod Alezją, określana też mianem Oblężenia Alezji, bitwa stoczona pomiędzy oblegającymi galijskie miasto Alezja wojskami rzymskimi, a siłami zbuntowanych Galów. Miała miejsce w 52 roku p.n.e. podczas podboju Galii przez Juliusza Cezara. Działania sił rzymskich pod Alezją stanowią największą w historii antycznych wojen operacje oblężniczą.

Armoryka (łac. Armorica lub Aremorica, z celtyckiego are "nad" + mor "morze") – kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną, tj. późniejszą Bretanię i część Normandii. Zamieszkana przez kilka ludów celtyckich, m.in. Wenetów, Redonów, Namnetów i Unellów.

Syagriusz, Sjagriusz (ur. 430 – zm. 486 lub 487 r.) - syn rzymskiego namiestnika Aegidiusza, wódz rzymski i namiestnik (dux) Galii, nazywany przez okoliczne plemiona barbarzyńskie królem Rzymian. Występując w imieniu imperium rzymskiego ze swojej siedziby w Soissons kontrolował północną Galię również po odebraniu władzy cesarskiej Romulusowi Augustulusowi w 476 r. Do 480 r. sprawował władzę w imieniu Juliusza Neposa, później cesarza Zenona.

Teutoni (Teutonowie) – lud germański zamieszkujący pierwotnie tereny nad Łabą, na południe od Półwyspu Jutlandzkiego i siedzib Cymbrów. Po raz pierwszy wymienieni w źródłach antycznych przez Pyteasza z Massalii. Wraz z Cymbrami i Ambronami pobili wojska rzymskie pod Arausio (Aruzjoną) w Galii w 105 p.n.e.. Podczas tej bitwy, dowodzonej ze strony Rzymian przez konsula Gnejusza Malliusza Maximusa i prokonsula Kwintusa Serwiliusza Cepiona, zginęło ponad 100 000 Rzymian. Była to jedna z największych klęsk wojsk rzymskich w dziejach. Plemiona germańskie nie wykorzystały jednak osłabienia Rzymu i odstąpiły od inwazji na półwysep.

Tytus Labienus, Titus Attius Labienus (ur. ok. 99 p.n.e., zm. 17 marca 45 p.n.e.) — wódz rzymski i polityk, pochodzący z rodziny ekwickiej mającej swe majątki w okolicach Cingulum (obecnie Cingoli) w Etrurii. W latach 78—74 p.n.e. służył jako trybun wojskowy w Cylicji. W roku 63 p.n.e. pełnił urząd trybuna ludowego współdziałając z Gajuszem Juliuszem Cezarem. W latach 58—51 p.n.e. służył w armii Cezara jako legat, biorąc udział w walkach na terenie Galii. Odznaczył się jako wybitny dowódca: w roku 55 p.n.e. wysłany przez Cezara podporządkował jego władzy plemiona celtyckie — Morynów i Menapiów. Podczas drugiej wyprawy Cezara do Brytanii pozostał jako jego zastępca w Galii na czele 3 legionów i 2000 jazdy. Sprawnie przeprowadził wiele operacji wojennych np. zimą 54—53 p.n.e. przeciwko Trewerom, którzy zaatakowali jego obóz położony w kraju Remów i ponieśli klęskę. Podczas powstania Galów pod wodzą Wercyngetoryksa w 52 p.n.e. Cezar, rozdzielając swe siły, powierzył Labienusowi dowództwo nad czterema legionami (IV, VI, VII, XII) oraz połową jazdy dając mu rozkaz pacyfikacji Senonów i Paryzjów. Podczas tych działań pokonał ich w bitwie pod Lutecją (obecnie Paryż).

Współczynnik Sørensena, znany także jako współczynnik podobieństwa Sørensena, to wielkość używana do porównania podobieństwa dwóch próbek. Został wprowadzony przez botanika Thorvalda Sørensena w 1948 roku.

Andegawenia (fr. Anjou) – kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary. W okresie rzymskim była zamieszkiwana przez galijskie plemiona Andekawów. W X wieku hrabstwo francuskie. Od 1154 jest posiadłością Plantagenetów. W 1205 roku odzyskana dla Francji przez Filipa II Augusta. Od 1360 znajdowała się jako księstwo w rękach dynastii Andegawenów neapolitańskich. W 1487 została ostatecznie włączona do Francji.

Bitwa nad rzeką Saoną – bitwa stoczona w 52 r. p.n.e. przez armię rzymską dowodzoną przez prokonsula Gajusza Juliusza Cezara z powstańczą armią galijską dowodzoną przez wodza z galijskiego plemienia Arwernów – Wercyngetoryksa.

Bitwa w zatoce Morbihan (zwana także bitwą u ujścia Loary) została stoczona u wybrzeży Bretanii w 56 r. p.n.e. pomiędzy flotą rzymską dowodzoną przez Decymusa Juniusza Brutusa, jednego z oficerów rzymskiego prokonsula, a od kwietnia namiestnika Galii Gajusza Juliusza Cezara, a flotą zjednoczonych plemion galijskich z Armoryki, którym przewodziło plemię Wenedów. Zakończyła się zwycięstwem Rzymian.

Osetia — kraina historyczna na północnym Kaukazie, zamieszkana przez Osetyjczyków. Obecnie tereny te wchodzą w skład Rosji - autonomiczna republika Osetia Północna-Alania, oraz Gruzji - Osetia Południowa, która od września 2008 jest uznawana przez Rosję, Nikaraguę oraz Naddniestrze (nieuznawane przez nikogo), Autonomię Palestyńską i Abchazję (drugą autonomiczną część Gruzji) za niepodległe państwo.

W starożytności była zamieszkana przez ludy kultury łużyckiej, plemiona celtyckie, ok. początków n.e. przez germańskich Kwadów. W 172 n.e. południowa część Słowacji znalazła się pod panowaniem Rzymu w następstwie wyprawy Marka Aureliusza. W okresie wędrówek ludów zasiedlona przez Słowian; na początku IX w. państewko Pribiny z ośrodkiem w Nitrze, 833-836 włączone do państwa wielkomorawskiego, chrystianizacja; od XI w. w Królestwie Węgierskim. Od XII w. napływ ludności niemieckiej (lokacje m.: Preszburg ob. Bratysława oraz Koszyce, Kieżmark i in.), od północy osadnictwo polskie (Spisz, Orawa); od XIII w. w zachodniej Słowacji rozwój górnictwa (gł. miedź, srebro); w XIV-XVI w. bunty chłopskie; od 1526 w monarchii Habsburgów, od 1540 do schyłku XVII w. teren pogranicznych starć z Turkami, upadek gospodarczy.

Gallia Belgica - prowincja rzymska w Galii na terenie dzisiejszej Belgii, Holandii i północnej Francji. Jej stolicą było Durocortorum (obecna nazwa: Reims). Podzielona później na 2 części:

Septymania (łacina: Septimania) – kraina historyczna w południowej Francji między Garonną a Rodanem i Sewennami a Pirenejami. W starożytności stanowiła część rzymskiej prowincji Gallia Narbonensis. Za panowania Augusta miejsce osiedlenia weteranów VII Legionu, od 462 roku w królestwie Wizygotów, przejściowo zajęta przez Maurów, następnie w monarchii Karolingów, w której stanowiła część Akwitanii, od IX wieku w obrębie hrabstwa Tuluzy.

Galia Przedalpejska (łac. Gallia Cisalpina – Galia po tej stronie Alp) – część Galii leżąca na południe od Alp. Jej tereny zamieszkiwali Galowie, którzy wdarli się tam w VII w. p.n.e., zagrażając m.in. młodemu Rzymowi (legenda o gęsiach kapitolińskich).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja