Grupa - matematyka

Grupa – jedna z prostszych struktur algebraicznych: niepusty zbiór, na którym określono pewne łączne i odwracalne działanie dwuargumentowe. Skrótowo możemy powiedzieć, że grupą nazywamy monoid, w którym każdy element ma element odwrotny. Dział matematyki badający własności grup nazywa się teorią grup.

W teorii półgrup ideałem nazywamy taki podzbiór półgrupy, że jeśli pomnożymy jego dowolny element przez dowolny element półgrupy, to wynik pozostanie w tym podzbiorze. Jeżeli zażądamy, by było to prawdą niezależnie od kolejności tych czynników, otrzymamy ideał obustronny, który dla prostoty nazywa się po prostu ideałem. Jeżeli żądamy tej własności tylko dla określonej kolejności czynników, otrzymujemy ideał prawo- lub lewostronny.

Zbiór generatorów grupy – w teorii grup podzbiór, który nie zawiera się w żadnej podgrupie właściwej danej grupy. Równoważnie zbiór generatorów grupy to podzbiór grupy, którego każdy element można przedstawić jako kombinację (względem operacji grupowej) skończenie wielu elementów tego podzbioru i ich elementów odwrotnych.

Monoid - półgrupa, której działanie ma element neutralny. Formalnie, monoid to algebra (S,e, * ), sygnatury (0,2), gdzie S jest niepustym zbiorem, natomiast

Grupa pełna – w teorii grup grupa, której każdy automorfizm jest wewnętrzny, a jej centrum jest trywialne. Istnieje zatem naturalny izomorfizm między grupą a jej grupą automorfizmów, w którym każdy element grupy daje automorfizm wyznaczony przez niego.

Potęgowanie – działanie dwuargumentowe będące uogólnieniem wielokrotnego mnożenia elementu przez siebie. Potęgowany element nazywa się podstawą, zaś liczba mnożeń, zapisywana zwykle w indeksie górnym po prawej stronie podstawy, nosi nazwę wykładnika. Wynik potęgowania to potęga elementu.

Grupa Prüfera, p-grupa Prüfera a. grupa p-quasicykliczna – w teorii grup, dla ustalonej liczy pierwszej p, wyznaczona jednoznacznie (z dokładnością do izomorfizmu) grupa torsyjna, w której każdy niezerowy element ma p pierwiastków p-tego stopnia. Nazwa pojęcia odnosi się do nazwiska niemieckiego matematyka Heinza Prüfera.

Komutator – w matematyce wskaźnik stopnia nieprzemienności pewnego działania dwuargumentowego. Definicje w teorii grup oraz teorii pierścieni różnią się między sobą.

Grupa monstrum – w teorii grup grupa, która zgodnie z klasyfikacją skończonych grup prostych jest największą z tzw. sporadycznych grup prostych (nie należących do żadnej ze zdefiniowanych nieskończonych rodzin grup).

Warstwa – w teorii grup podzbiór danej grupy wyznaczony przez jeden z jej elementów i ustaloną jej podgrupę. Definiuje się warstwy lewostronne i warstwy prawostronne, a terminu warstwa używa się tylko wtedy, gdy warstwy jednostronne wyznaczane przez jeden element pokrywają się. Warstwy są zbiorami rozłącznymi, w sumie dającymi całą grupę, dlatego zbiór warstw jest rozbiciem zbioru jej elementów. Indeksem grupy względem jej podgrupy nazywa się ilość warstw podgrupy w grupie (ilości warstw lewostronnych i prawostronnych są sobie równe).

Element regularny półgrupy to element, który posiada (uogólnioną) odwrotność. Podzbiór półgrupy nazywamy podzbiorem regularnym, jeżeli każdy jego element jest regularny. Półgrupa regularna to taka, która jest swoim podzbiorem regularnym.

Iloczyny (produkty) grup – w teorii grup są to sposoby budowania nowych grup z dobrze już znanych, jak również metody opisu bardziej skomplikowanych grup przez inne, mniejsze, o znanej strukturze, np. każda grupa abelowa skończenie generowana jest iloczynem prostym grup cyklicznych.

Element odwracalny – w algebrze dla danego (wewnętrznego) działania dwuargumentowego określonego w pewnej strukturze algebraicznej element, dla którego istnieje element do niego odwrotny względem tego działania.

Element regularny półgrupy to element, który posiada (uogólnioną) odwrotność. Podzbiór półgrupy nazywamy podzbiorem regularnym, jeżeli każdy jego element jest regularny. Półgrupa regularna to taka, która jest swoim podzbiorem regularnym.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja