Linki:
Łacina,
Średniowiecze,
16 stycznia,
3 lipca,
479 p.n.e.,
483 p.n.e.,
551 p.n.e.,
563 p.n.e.,
6 lipca,
Adwokat,
Agnostycyzm,
Albert Einstein,
Anaksagoras,
Antropocentryzm,
Antykoncepcja,
Arytmetyka,
Astronomia,
Ateizm,
Augustyn z Hippony,
Autorytet,
Bóg,
Biblia,
Budda Siakjamuni,
Ceremonia,
Chrześcijaństwo,
Council for Secular Humanism,
Cyceron,
Człowiek jest miarą wszechrzeczy,
Człowiek rozumny,
Człowiek witruwiański,
Czujące istoty,
Dante Alighieri,
Deizm,
Demokryt,
Dogmat,
Dualizm ontologiczny,
Egzystencjalizm (filozofia),
Encyklopedia Orgelbranda,
Erazm z Rotterdamu,
Etyka,
Eudajmonia,
Eudajmonizm,
Europa,
Filologia klasyczna,
Filozofia,
Florencja,
François Rabelais,
Francesco Petrarca,
Free Inquiry,
Galileusz,
Gatunek (biologia),
Geografia,
Geometria,
Giovanni Pico della Mirandola,
Godność człowieka,
Gramatyka,
Grzech pierworodny,
Hieronim ze Strydonu,
Historia,
Holandia,
Humanitaryzm,
Humanizm renesansowy,
Ignostycyzm,
Introspekcja (psychologia),
Isaac Asimov,
Józef Tischner,
Język angielski,
Język grecki,
Język włoski,
Jacques Maritain,
Jan Paweł II,
John Dewey,
Judaizm humanistyczny,
Julian Huxley,
Kalwinizm,
Kanada,
Kara śmierci,
Konfucjusz,
Konsens,
Kreatywność,
Ksenofanes,
Kult religijny,
Kultura,
Kurt Vonnegut,
Leonardo da Vinci,
Literatura,
Logika,
Londyn,
Matematyka,
Metoda naukowa,
Międzynarodowa Unia Humanistyczna i Etyczna,
Mistycyzm,
Mizantropia,
Modernizm katolicki,
Modlitwa,
Moralność,
Muzyka,
Natura,
Natywizm,
Nauki humanistyczne,
Neo-humanizm,
Noordwijkerhout,
Objawienie,
Okres Walczących Królestw,
Optymizm,
Panteizm,
Paul Kurtz,
Pelagianizm,
Pelagiusz (mnich),
Personalizm chrześcijański,
Perykles,
Pesymizm,
Peter Singer,
Pokora,
Polihistor,
Polska Federacja Humanistyczna,
Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów,
Praga,
Pragmatyzm,
Prawa kobiet,
Prawda,
Prawo,
Predestynacja,
Profanum,
Protagoras,
Protestantyzm,
Pseudonauka,
Psychologia humanistyczna,
Psychologia społeczna,
Rawenna,
Realizm metafizyczny,
Religia,
Retoryka,
Rozwód,
Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych,
Sacrum,
Sceptycyzm,
Sekularyzm,
Seneka Młodszy,
Siedem sztuk wyzwolonych,
Stany Zjednoczone,
Starożytna Grecja,
Streszczenie,
Szkolnictwo,
Szowinizm gatunkowy,
Sztuka,
Tadeusz Kotarbiński,
Tales z Miletu,
Teizm,
Terencjusz,
Thomas Mann,
Thomas More,
Towarzystwo Kultury Świeckiej,
Tradycja,
Transhumanizm,
Tukidydes,
Unitarianizm,
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie,
Utylitaryzm,
VI wiek p.n.e.,
Wartości,
William James,
Wolność religijna,
Wszechświat,
XIII wiek,
XIV wiek,
XIX wiek,
XVII wiek,
XV wiek,
Ważną częścią
filozofii Augustyna z Hippony jest jego
antropologia filozoficzna, uznająca
dualizm ontologiczny osoby ludzkiej. Naturę człowieka tworzy duchowa, niematerialna
dusza i
materialne ciało.
Free Inquiry to amerykański opiniotwórczy dwumiesięcznik wydawany przez
Council for Secular Humanism (Radę na rzecz Sekularystycznego Humanizmu). Jego redaktorem jest
Paul Kurtz, emerytowany profesor filozofii na Uniwersytecie Stanu Nowy Jork. Zawartość Free Inquiry stanowią artykuły na temat
wolnomyślicielstwa,
ateizmu oraz
teistycznego sceptycyzmu. Pismo opowiada się za
rozdziałem państwa od kościołów, promuje naukowe podejście w odniesieniu do
religii, wolność światopoglądu oraz
racjonalizm.
Dualizm antropologiczny - stanowisko w
filozofii człowieka, analogiczne do
dualizmu ontologicznego w
filozofii bytu, według którego człowiek jest jednością (zespołem) dwóch odmiennych, różnych od siebie substancji. W historii filozofii i nauki sformułowano wiele odmian dualizmu antropologicznego.
Racjonalizm światopoglądowy - współczesny ruch filozoficzno-światopoglądowy zapoczątkowany w XVIII wieku. Racjonalizm światopoglądowy odrzuca przyjmowanie na samą tylko wiarę
religijnych,
filozoficznych,
społecznych i
politycznych dogmatów, choć nie jest całkowicie
ateistyczny, ani rewolucyjny społecznie. Racjonaliści przyjmują tylko te spośród elementów wiedzy i wierzeń, które dają się uzasadnić na podstawie czysto logicznego myślenia oraz empirycznego poznania. Wśród zwolenników racjonalizmu znajdują się zarówno
ateiści, jak i
agnostycy oraz
deiści i
teiści.
Człowiek neandertalski, neandertalczyk – wymarły przedstawiciel rodzaju
Homo (człowiek), znany z
plejstocenu (ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu), w zależności od autorów
klasyfikowany jako podgatunek
człowieka rozumnego – Homo sapiens neanderthalensis – lub odrębny od niego
gatunek – Homo neanderthalensis.
Walter Arnold Kaufmann (ur.
1 lipca 1921 r. we
Fryburgu Bryzgowijskim, zm.
4 września 1980 w
Princeton) - niemiecko-amerykański
filozof, tłumacz i
poeta. Autor wielu prac, pisał na szerokie spektrum tematów takich jak autentyczność i
śmierć,
etyka i
egzystencjalizm,
teizm i
ateizm,
chrześcijaństwo i
judaizm, a także filozofia i
literatura. Pracował przez ponad 30 lat jako wykładowca filozofii na
Uniwersytecie Princeton.
Człowiek z Cro-Magnon; człowiek z Crô-Magnon; (
łac. Homo sapiens fossilis); kromaniończyk; człowiek rozumny z górnego
paleolitu występujący w
Europie między 43 tys. lat p.n.e – 10 tys. lat p.n.e – w ten sposób określa się części szkieletów
Homo sapiens odkryte w schronisku skalnym Abri de Cro-Magnon
[1] w
Les Eyzies k.
Dordogne, we
Francji przez Louisa Larteta w roku
1868. Szczątki datowane były metodą rozpadu węgla aktywnego
C a ich wynik pozwolił określić wiek znaleziska na okres między 28 tys. lat p.n.e. do 30 tys. lat p.n.e.
Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości
wierzeń religijnych. Zajmuje się nim
teologia, a także
filozofia i jest ono uważane za zagadnienie
metafizyczno-
egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego
pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną
definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne
religie politeistyczne i
monoteistyczne,
deizm,
panteizm oraz
panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić
monoteizm trynitarny.
Ecce homo (
łac. oto Człowiek, Jan 19,5) — motyw w sztuce chrześcijańskiej przedstawiający ubiczowanego
Chrystusa w koronie cierniowej. Słowa oto Człowiek miał wypowiedzieć
Piłat ukazujący
Chrystusa ludowi
żydowskiemu.
Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości
wierzeń religijnych. Zajmuje się nim
teologia, a także
filozofia i jest ono uważane za zagadnienie
metafizyczno-
egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego
pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną
definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne
religie politeistyczne i
monoteistyczne,
deizm,
panteizm oraz
panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić
monoteizm trynitarny.
Canzona (kancona) – rodzaj
wiersza lirycznego o tematyce wojennej lub miłosnej, wywodzący się z poezji
rycerskiej. Canzona charakteryzowała się kunsztowną budową i składała się zazwyczaj z siedmio- lub jedenastozgłoskowych
wersów. Pochodziła z
Prowansji, zaś ukształtowała się w okresie średniowiecza we
Włoszech. Canzony pisali:
Francesco Petrarca (który ukształtował zasady tego typu utworów),
Dante Alighieri,
Giovanni Boccaccio.
Giovanni Pico della Mirandola (ur.
24 lutego 1463 w
Mirandoli w księstwie
Ferrary, zm.
17 listopada 1494 we
Florencji) - włoski
filozof, uczony, pisarz, wybitny przedstawiciel włoskiego Odrodzenia. Znał kilkanaście języków, co pozwoliło mu rozwijać zainteresowanie
filozofią świata islamu oraz filozofią i magią żydowską. Mimo
platońskiej atmosfery otaczającej jego życie i pisma, wielu badaczy (zwłaszcza współczesnych) podkreśla, że w samej jego myśli jest wiele lub nawet więcej wątków
arystotelesowskich niż platońskich, powstałych dzięki łączności z arystotelizmem
padewskim. Pozostawał w bliskich stosunkach z najwybitniejszymi uczonymi swoich czasów, zrzekł się księstwa Mirandoli, by móc całkowicie poświęcić się nauce, próbował zorganizować w
Rzymie zjazd wszystkich uczonych. Pico był także bliskim przyjacielem
Savonaroli - pod jego wpływem został na łożu śmierci
dominikaninem, wcześniej rozdając swoje bogactwa.
Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, będąca fundamentalnym pojęciem w większości
religii. Zajmuje się nim
teologia i
filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie
metafizyczno-
egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego
pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną
definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez
religie politeistyczne i
monoteistyczne (w tym monoteizm trynitarny),
deizm,
panteizm oraz
panenteizm.
Anatomia człowieka (antropotomia) (anthropos- człowiek) - nauka o budowie
narządów i układów ciała
człowieka, wchodzi w skład morfologii i posługuje się metodami na poziomie makroskopowym (np. obserwacji żywych organizmów i badań sekcyjnych zwłok). Jest to anatomia opisowa, zwana też anatomią klasyczną. Zajmuje się ona badaniem i opisaniem narządów, które spełniają wspólną funkcję, oraz poszczególnych części ustroju.
Państwo Boże /(
łac.) De Civitate Dei/ – dzieło
Augustyna z Hippony napisane w latach 413-427. Augustyn napisał swój traktat, składający się z 22 ksiąg, niedługo po
najeździe Rzymu przez Gotów (
410 r.). Wydarzenie to wprawiło społeczeństwo
Imperium rzymskiego w stan szoku. Wielu tłumaczyło je karą bogów za porzucanie
tradycyjnych religii rzymskich na rzecz
chrześcijaństwa. Państwo Boże było zamierzone przez Augustyna jako umocnienie chrześcijan poprzez ukazanie dwóch porządków: doczesnego i wiecznego. Nawet jeśli państwo doczesne /(
łac.) civitas terrena/ jest zagrożone, państwo Boże /(
łac.) civitas Dei/, czyli
Królestwo Boże ostatecznie zatryumfuje.
Giovanni Pico della Mirandola (ur.
24 lutego 1463 w
Mirandoli w księstwie
Ferrary, zm.
17 listopada 1494 we
Florencji) - włoski
filozof, uczony, pisarz, wybitny przedstawiciel włoskiego Odrodzenia. Znał kilkanaście języków, co pozwoliło mu rozwijać zainteresowanie
filozofią świata islamu oraz filozofią i magią żydowską. Mimo
platońskiej atmosfery otaczającej jego życie i pisma, wielu badaczy (zwłaszcza współczesnych) podkreśla, że w samej jego myśli jest wiele lub nawet więcej wątków
arystotelesowskich niż platońskich, powstałych dzięki łączności z arystotelizmem
padewskim. Pozostawał w bliskich stosunkach z najwybitniejszymi uczonymi swoich czasów, zrzekł się księstwa Mirandoli, by móc całkowicie poświęcić się nauce, próbował zorganizować w
Rzymie zjazd wszystkich uczonych. Pico był także bliskim przyjacielem
Savonaroli - pod jego wpływem został na łożu śmierci
dominikaninem, wcześniej rozdając swoje bogactwa.
Giovanni Pico della Mirandola (ur.
24 lutego 1463 w
Mirandoli w księstwie
Ferrary, zm.
17 listopada 1494 we
Florencji) - włoski
filozof, uczony, pisarz, wybitny przedstawiciel włoskiego Odrodzenia. Znał kilkanaście języków, co pozwoliło mu rozwijać zainteresowanie
filozofią świata islamu oraz filozofią i magią żydowską. Mimo
platońskiej atmosfery otaczającej jego życie i pisma, wielu badaczy (zwłaszcza współczesnych) podkreśla, że w samej jego myśli jest wiele lub nawet więcej wątków
arystotelesowskich niż platońskich, powstałych dzięki łączności z arystotelizmem
padewskim. Pozostawał w bliskich stosunkach z najwybitniejszymi uczonymi swoich czasów, zrzekł się księstwa Mirandoli, by móc całkowicie poświęcić się nauce, próbował zorganizować w
Rzymie zjazd wszystkich uczonych. Pico był także bliskim przyjacielem
Savonaroli - pod jego wpływem został na łożu śmierci
dominikaninem, wcześniej rozdając swoje bogactwa.