Linki:
Świątynia Artemidy w Efezie,
Aemilius Papinianus,
Africa Proconsularis,
Aksum,
Alamanowie,
Aleksander Sewer,
Antiochia (Turcja),
Armenia,
Armenia Inferior,
Ateny,
Bałkany,
Bitwa pod Edessą (259),
Bitwa pod Niszem,
Celtowie,
Cesarstwo rzymskie,
Cesarze rzymscy,
Chłopi,
Chiny,
Chrześcijaństwo,
Cuicuilco,
Dacja,
Data narodzin Jezusa Chrystusa,
Decjusz (cesarz rzymski),
Dewaluacja,
Diofantos,
Dioklecjan,
Dominat,
Dura Europos,
Dynastia,
Dynastia Han,
Dynastia Jin (265-420),
Edykt Karakalli,
Efez,
Epoka Trzech Królestw,
Europa Północna,
Euzebiusz z Cezarei,
Filozofia,
Frankowie,
Galia,
Galien,
Germania Superior,
Goci,
Hispania,
Historia,
III wiek p.n.e.,
II wiek,
II wiek p.n.e.,
IV tysiąclecie p.n.e.,
IV wiek,
IV wiek p.n.e.,
IX tysiąclecie p.n.e.,
IX wiek,
IX wiek p.n.e.,
I wiek,
I wiek p.n.e.,
Inflacja,
Islandia,
Italia,
Japonia,
Karakalla,
Katakumby świętego Kaliksta,
Klaudiusz II Gocki,
Kolonia (starożytny Rzym),
Korynt,
Królestwo Partów,
Lawa,
Limes,
Majowie,
Makrynus,
Mani,
Manicheizm,
Meksyk,
Mezopotamia,
Mila rzymska,
Morze Czerwone,
Neoplatonizm,
Niewolnictwo,
Palmyra (miasto),
Panonia,
Persowie,
Piktowie,
Plebejusze,
Plotyn,
Prawo,
Prefekt pretorianów,
Recja,
Rzym,
Sasanidzi,
Septymia Zenobia,
Sipán,
Sparta,
Starożytna Syria,
Starożytny Egipt,
Starożytny Iran,
Starożytny Rzym,
Synagoga w Dura Europos,
Szapur I,
Teotihuacán,
Termy Karakalli,
Tertulian,
Tikál,
VIII tysiąclecie p.n.e.,
VIII wiek,
VIII wiek p.n.e.,
VII tysiąclecie p.n.e.,
VII wiek,
VII wiek p.n.e.,
VI tysiąclecie p.n.e.,
VI wiek,
VI wiek p.n.e.,
V tysiąclecie p.n.e.,
V wiek,
V wiek p.n.e.,
Walerian,
Wulkan,
XIII wiek,
XIII wiek p.n.e.,
XII wiek,
XII wiek p.n.e.,
XIV wiek,
XIV wiek p.n.e.,
XIX wiek,
XIX wiek p.n.e.,
XI wiek,
XI wiek p.n.e.,
XVIII wiek,
XVIII wiek p.n.e.,
XVII wiek,
XVII wiek p.n.e.,
XVI wiek,
XVI wiek p.n.e.,
XV wiek,
XV wiek p.n.e.,
XXIII wiek p.n.e.,
XXII wiek p.n.e.,
XXIV wiek p.n.e.,
XXIX wiek p.n.e.,
XXI wiek,
XXI wiek p.n.e.,
XXVIII wiek p.n.e.,
XXVII wiek p.n.e.,
XXVI wiek p.n.e.,
XXV wiek p.n.e.,
XXXII wiek p.n.e.,
XXXI wiek p.n.e.,
XXX wiek p.n.e.,
XX wiek,
XX wiek p.n.e.,
X tysiąclecie p.n.e.,
X wiek,
X wiek p.n.e.,
Antoninowie jest to dynastia w
cesarstwie rzymskim panująca w latach
96-
192. Panowali zwykle w wyniku adopcji przez swojego poprzednika. Na panowanie tej dynastii przypada apogeum potęgi Rzymu, który objął swoim panowaniem tak dalekie terytoria jak
Dacja (dzisiejsza Rumunia),
Mezopotamia i
Armenia.
Walerian,
łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok.
193/
200, zm. po
262) -
cesarz rzymski w latach
253-
260, zwany też Walerianem Starszym. Pochodził z senatorskiego rodu z
Etrurii. W roku
230 został
konsulem Aleksandra Sewera. W
238 roku stanął po stronie
Gordiana podczas rebelii przeciwko
Maksyminowi Trakowi i został wpływowym
senatorem. Cesarz
Decjusz powierzył Walerianowi zarządzanie imperium, podczas cesarskich kampanii wojennych nad
Dunajem. W czasie jednej z kampanii Decjusza przeciw
Gotom, Walerian stłumił antycesarską rebelię Juliusza Walensa Licjanusza. Podczas rebelii
Emiliana przeciwko
Trebonianowi Gallusowi opowiedział się za prawowitym cesarzem, któremu szedł na pomoc. Na wieść o zamachu na Treboniana w sierpniu
253 wrócił do nadreńskiej
Recji. W 253 roku legioniści obwołali 58-letniego Waleriana cesarzem. Do starcia Waleriana z Emilianem nie doszło, ponieważ ten drugi zginął z rąk swoich żołnierzy, którzy przeszli na stronę Waleriana. Pod koniec 253 roku senat potwierdził wybór Waleriana na imperatora. Walerian wyznaczył swojego syna
Galiena na współcesarza odpowiadającego za zachodnią część imperium. W
257 i
258 r. Walerian rozpoczął prześladowania chrześcijan, których działalność uważał za zbrodniczą i występną wobec rzymskiej religii. Walerian i Galien prowadzili liczne wojny z
Frankami, Gotami,
Alamanami i
Persami.
Antoninowie jest to dynastia w
cesarstwie rzymskim panująca w latach
96-
192. Panowali zwykle w wyniku adopcji przez swojego poprzednika. Na panowanie tej dynastii przypada apogeum potęgi Rzymu, który objął swoim panowaniem tak dalekie terytoria jak
Dacja (dzisiejsza Rumunia),
Mezopotamia i
Armenia.
Walerian,
łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok.
193/
200, zm. po
262) -
cesarz rzymski w latach
253-
260, zwany też Walerianem Starszym. Pochodził z senatorskiego rodu z
Etrurii. W roku
230 został
konsulem Aleksandra Sewera. W
238 roku stanął po stronie
Gordiana podczas rebelii przeciwko
Maksyminowi Trakowi i został wpływowym
senatorem. Cesarz
Decjusz powierzył Walerianowi zarządzanie imperium, podczas cesarskich kampanii wojennych nad
Dunajem. W czasie jednej z kampanii Decjusza przeciw
Gotom, Walerian stłumił antycesarską rebelię Juliusza Walensa Licjanusza. Podczas rebelii
Emiliana przeciwko
Trebonianowi Gallusowi opowiedział się za prawowitym cesarzem, któremu szedł na pomoc. Na wieść o zamachu na Treboniana w sierpniu
253 wrócił do nadreńskiej
Recji. W 253 roku legioniści obwołali 58-letniego Waleriana cesarzem. Do starcia Waleriana z Emilianem nie doszło, ponieważ ten drugi zginął z rąk swoich żołnierzy, którzy przeszli na stronę Waleriana. Pod koniec 253 roku senat potwierdził wybór Waleriana na imperatora. Walerian wyznaczył swojego syna
Galiena na współcesarza odpowiadającego za zachodnią część imperium. W
257 i
258 r. Walerian rozpoczął prześladowania chrześcijan, których działalność uważał za zbrodniczą i występną wobec rzymskiej religii. Walerian i Galien prowadzili liczne wojny z
Frankami, Gotami,
Alamanami i
Persami.
Armenia Inferior (Armenia Mniejsza) - pierwotnie integralna część starożytnej
Armenii, w wyniku upadku imperium
Persji po podbojach
Aleksandra Macedońskiego, na dwa stulecia niezależne państwo, które zdołało rozszerzyć swe granice po wybrzeża
Morza Czarnego. Nazwane "Armenia Inferior" dla odróżnienia od
Wielkiej Armenii ("Armenia Maior"). Podbite przez
Cesarstwo rzymskie w I w. p.n.e.
Dynastia teodozjańska –
dynastia panująca w
Cesarstwie Bizantyńskim w latach 379–457 i w zachodniej części cesarstwa rzymskiego do roku 455. Założycielem dynastii był Teodozjusz I Wielki. Był on synem wybitnego wodza z Hiszpanii straconego w niejasnych okolicznościach w 376 roku, został cesarzem w wyniku śmierci swego poprzednika,
Walensa, w
bitwie pod Adrianopolem w 378 roku podczas wojny ze zbuntowanymi
Gotami w
Tracji.
Gracjan, cesarz Zachodu, mianował w 379 roku Teodozjusza
augustem Wschodu. Z panowanie tej dynastii łączy się ostateczny podział cesarstwa rzymskiego na zachodnie i wschodnie (bizantyńskie) w roku 395.
Postumus; Marek Kassjan Latyniusz (Marcus Cassianius Latinius Postumus, ? -
269) –
cesarz rzymski od
260 do
269 roku. Jego władza ograniczała się do tak zwanego
cesarstwa galijskiego obejmującego rzymskie terytoria w
Galii,
Germanii,
Brytanii i
Hiszpanii. Tytułował się Odnowicielem Galii.
Galeriusz, właściwie Gaius Galerius Valerius Maximianus (ur.
250, zm.
5 maja 311) - cesarz rzymski, pochodził z
Ilirii, zaczynał jako zwykły żołnierz w armii
Aureliana, a później
Probusa. Wsławił się zwycięską wojną z Persami w latach 297-299. Tytuł cesarza otrzymał
1 marca 293 roku z rąk
Dioklecjana, z którego córką Galerią Walerią był ożeniony.
Cesarz rzymski od
1 maja 305 do
5 maja 311 roku. Uważany był za prześladowcę
chrześcijan. Zmarł w Sardicy na początku maja 311 roku w wyniku choroby, niedługo po podpisaniu
dekretu o zakazie prześladowania chrześcijan.
Północne Yan (407-436) – jedno z licznych, krótkotrwałych państw w północnych Chinach, powstałych w okresie podziału po upadku dynastii
Han i po nieudanej unifikacji kraju przez
Dynastię Jin, w tak zwanym okresie
Szesnastu Królestw.
Walens, właściwie Flavius Iulius Valens (ur.
328, zm.
9 sierpnia 378) –
cesarz rzymski od
364 roku. Przyrodni brat
Walentyniana I, który przekazał mu rządy we wschodniej części cesarstwa. Ingerował w wewnętrzne spory Kościołów na rzecz
arianizmu, którego był wyznawcą. Prowadził wojnę z
Gotami (
367-
368), następnie (
370-378) walczył z królem perskim
Szapurem II, który zajął
Armenię. Został zmuszony do przerwania działań wojennych w 378, gdy wśród osiedlonych w prowincjach naddunajskich
Wizygotów wybuchło powstanie. Zginął w przegranej z nimi
bitwie pod Adrianopolem.
Późniejsze Yan (384–407) – jedno z licznych, krótkotrwałych państw w północnych Chinach, powstałych w okresie podziału po upadku dynastii
Han i po nieudanej unifikacji kraju przez
Dynastię Jin, w tak zwanym okresie
Szesnastu Królestw.
Selçuk - miasto w zachodniej
Turcji w prowincji Izmir, ok. 23 tys. mieszkańców. Na obrzeżach miasta znajdują się ruiny starożytnego
Efezu oraz
Artemizjonu, co sprawia, że miasto jest dziś jednym z ważniejszych centrów turystycznych w kraju.
Bitwa o Czerwone Klify, znana także pod nazwą Bitwa w Chibi (
uproszczone pismo chińskie: 赤壁之战;
tradycyjne pismo chińskie: 赤壁之戰;
hanyu pinyin: Chìbì zhī zhàn) – decydująca bitwa końca dynastii
Han, rozegrała się przed początkiem
Okresu Trzech Królestw w
Chinach. Bitwa odbyła się zimą 208/209, pomiędzy zjednoczonymi siłami
Liu Beia i
Sun Quana, a przeważającymi liczebnie wojskami
Cao Cao. Liu Bei i Sun Quan udaremnili wysiłki Cao Cao, który próbował podbić tereny na południe od rzeki
Jangcy i ponownie zjednoczyć ziemie
Wschodniej Dynastii Han. Sprzymierzone zwycięstwo przy Czerwonych Klifach zapewniło przetrwanie Liu Beiowi i Sun Quan, dało im kontrolę nad Jangcy i zapewniło linię obrony, która była później podstawą do utworzenia dwóch południowych królestw –
Shu Han (蜀) i
Wu (吳).
Bitwa pod Nikopolis – w roku
250 n.e.
Goci pod przywództwem Kniwy wtargnęli do
Mezji. Jeden z ich oddziałów w sile 70 000 ludzi obległ miasto Novae na południowym brzegu
Dunaju, a później zwrócił się przeciwko miastu Nikopolis (obecnie Nikjup), podczas gdy drugi oddział ruszył drogą rzymską w kierunku
Filipopolu. Wódz rzymski
Decjusz przybył rychło z wojskiem, ale skierował uderzenie nie przeciw operującym w Mezji napastnikom, lecz przeciw okupującym
Dację Karpom, których usunął z terytorium Dacji. Dopiero potem cesarz uderzył na Gotów oblegających Nikopolis, osiągając wielkie zwycięstwo (poległo 30 000 Gotów). Resztki pokonanych Gotów ruszyły przez góry Tracji w kierunku Filipopolu. Po drodze zdołały zadać klęskę ścigającym ich wojskom rzymskim, po czym w wyniku zdrady zdobyły miasto. Mieszkańcy Filipopolu zostali częściowo wymordowani, a częściowo wzięci w niewolę.
Michał II Amoryjczyk (
770-
829, zwany także Psellos, tj. bełkoczący, mówiący niewyraźnie, ale także używający wulgarnego języka),
cesarz bizantyjski od
820 do śmierci, pierwszy cesarz
dynastii amoryjskiej.
Tigranes II, zwany później Wielkim (ur.
138, zm.
56 p.n.e.) - król Armenii w latach
95-
56 p.n.e. z
dynastii Artaksydów. Syn
Tigranesa I lub
Artawazdesa I. Za jego czasów
Armenia uzyskała status mocarstwa.