IX tysiąclecie p.n.e.

XL wiek p.n.e. XXXIX wiek p.n.e. XXXVIII wiek p.n.e. XXXVII wiek p.n.e. XXXVI wiek p.n.e. XXXV wiek p.n.e. XXXIV wiek p.n.e. XXXIII wiek p.n.e. XXXII wiek p.n.e. XXXI wiek p.n.e.




XL wiek p.n.e. XXXIX wiek p.n.e. XXXVIII wiek p.n.e. XXXVII wiek p.n.e. XXXVI wiek p.n.e. XXXV wiek p.n.e. XXXIV wiek p.n.e. XXXIII wiek p.n.e. XXXII wiek p.n.e. XXXI wiek p.n.e.

Trzeci wiek (złoty wiek, jesień życia) – okres w życiu człowieka, który określa starość, wiek emerytalny, podeszły wiek; umowny, ostatni etap życia ludzi.

Kultura ceramiki kreskowej − kultura archeologiczna, istniejąca od I tysiąclecia p.n.e. do III-IV wieku n.e. na terenach wschodniej i północno-zachodniej Litwy, środkowej Białorusi oraz południowo-wschodniej Łotwy. Najważniejsze stanowiska odkryto m.in. w Bratoniszkac, Žalioji, Duksztach, Niewieryszkach, Petrašiūnai, Moškènai i Nurūnai.

Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., w Polsce 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e., kiedy to na Bliskim Wschodzie zaczęły tworzyć się pierwsze państwa i pojawiło się niewolnictwo, a na większości obszarów Europy rozpoczął się stopniowy rozkład wspólnoty pierwotnej.

Wczesne ośrodki miejskie pojawiły się na terenach dzisiejszego Afganistanu już w III tysiącleciu p.n.e. Po 2000 roku p.n.e. zamieszkali na tych terenach Ariowie. Za ich czasów powstało, w miejscu gdzie dzisiaj jest Kabul, miasto. Na przełomie VI-V wieku p.n.e. ziemie Afganistanu zostały podbite przez króla Persji Dariusza I Wielkiego. Perscy władcy borykali się z ciągłymi rebeliami w okolicach dzisiejszych Kandaharu i Quetty.

Historia Łomży ma bardzo burzliwy przebieg. Przeplatały się w niej lata triumfu z latami niepowodzeń. Historia ta zaczyna się we wczesnym średniowieczu na nadnarwiańskiej skarpie. Trwa tam do XIV wieku, kiedy to przenosi się 5 kilometrów w dół rzeki. Po pomyślnym XV i XVI wieku następuje upadek świetności miasta. Łomża odradza się w XIX wieku, aby znowu pogrążyły ją wojny. Druga połowa XX wieku i wiek XXI to powolna odbudowa średniowiecznej przeszłości.

Historia Łomży ma bardzo burzliwy przebieg. Przeplatały się w niej lata triumfu z latami niepowodzeń. Historia ta zaczyna się we wczesnym średniowieczu na nadnarwiańskiej skarpie. Trwa tam do XIV wieku, kiedy to przenosi się 5 kilometrów w dół rzeki. Po pomyślnym XV i XVI wieku następuje upadek świetności miasta. Łomża odradza się w XIX wieku, aby znowu pogrążyły ją wojny. Druga połowa XX wieku i wiek XXI to powolna odbudowa średniowiecznej przeszłości.

Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie - kościół pocysterski XIII-XIV wiek, trzynawowa bazylika powstała w trzech etapach z szeregiem kaplic, przebudowana XVII wiek, bogate wyposażenie barokowe z przełomu XVII i XVIII wieku, szereg obrazów i rzeźb, m.in. gotycka rzeźba Matki Boskiej z XIV-XV wieku, a w ołtarzu głównym z końca XVII wieku obrazy z 1647 pędzla Bartłomieja Strobla. Kościół wyróżnia się różnorodnością sklepień: w prezbiterium - gotyckim, w nawie głównej - barokowym sklepieniem kolebkowym z lunetami, a w transepcie pośrodku - krzyżowym, w ramionach, kolebkowym i w nawach bocznych - krzyżowym. Siedziba Koronowskiej Kapituły Kolegiackiej.

Prokop – imię pochodzenia greckiego, od προκοπη - prokope, "postęp, rozwój". Wśród patronow - Święty Prokop (IV wiek) oraz czeski Święty Prokop z Sazawy (X/XI wiek)

Ruiny zamku w Dobrej (powiat łobeski) - w mieście znajdują się ruiny rycerskiego zamku na wzgórzu. Zbudowany przez księcia Bogusława IV w końcu XIII wieku. Od 1338 roku do początku XIX wieku w rękach rodu Dewitzów. Rozbudowany i przekształcony około 1400 roku na silną warownię Pomorza. Przebudowany w stylu renesansowym na rezydencję w 1 połowie XVI wieku. Zniszczony przesz Szwedów w XVII wieku. W końcu XVIII wieku uległ ruinie. Rozebrany na początku XIX wieku. Zachowały się fragmenty murów obwodowych, wieża i ruiny budynków z XVI wieku.

Wiek, stulecie jako jednostka czasu to 100 lat liczone od roku kończącego się cyframi "01" do najbliższego roku kończącego się dwoma zerami, np. od 1501 do 1600 to wiek XVI. W odniesieniu do lat przed naszą erą wiek zaczyna się rokiem z dwoma zerami, a kończy cyframi "01", np. od 500 p.n.e. do 401 p.n.e. to wiek V p.n.e. Numery wieków w języku polskim zapisuje się zwyczajowo cyframi rzymskimi.

Grobowce mykeńskie w swej charakterystycznej formie i konstrukcji pojawiły się w XVII-XVI wiek p.n.e., budowane one były jednak głównie dla władców i najwyższych warstw społecznych, podczas gdy większość społeczeństwa kontynuowała zwyczaj palenia zwłok.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajdujący się w Czerninie jest budowlą gotycką zbudowaną na przełomie XIV i XV wieku. Częściowo rozbudowany został w XVII-XIX wieku. Wyposażenie kościoła stanowią cenne zabytki ruchome.

Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

Sztuka Etruska – lud Etrusków zamieszkiwał środkową część Italii (obszar dzisiejszej Toskanii) od X do I w. p.n.e. (Rzymianie podbili Etrurię w III w. p.n.e.). Rozkwit cywilizacji przypada na okresy VII-VI w. p.n.e. oraz IV-III w. p.n.e. Największymi ośrodkami twórczości były: Tarkwinia (Tarquinia), Caere (Cerveteri), Clusium (Chiusi), Veii (Weje), Vulci (Wulczi). Początki miast sięgają kultury willanowiańskiej, rozwijającej się na tych terenach w epoce żelaza, w okresie od IX do VIII w. p.n.e. Do naszych czasów zachowały się tylko ślady etruskich miast oraz zabytki architektury sepulkralnej (związanej z kultem zmarłych) i sakralnej oraz wyroby rzemieślnicze.

Kodeks Tischendorfa IV, łac. Codex Tischendorfianus IV (Gregory-Aland no. Γ albo 036), ε 70 (Soden), jest greckim kodeksem uncjalnym, paleograficznie datowanym na X wiek (jakkolwiek wiek IX też jest brany pod uwagę.

Św. Maria Kleofasowa, także Maria Alfeuszowa (ur. I wiek p.n.e., zm. I wiek n.e.) – postać biblijna, żona Kleofasa (Alfeusza), krewna Maryi, matki Jezusa.

Wiek rozrodczy (ang. Reproductive age) - wiek, w którym kobieta zdolna jest (biologicznie) do urodzenia dziecka. W umiarkowanej strefie klimatycznej, w jakiej znajduje się Polska, za wiek rozrodczy przyjmuje się wiek 15-49 lat.

Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja