Język sztuczny schematyczny – typ
języka sztucznego, którego
gramatyka i
morfologia zostały celowo uproszczone i zregularyzowane (specyficzne cechy języków źródłowych zostały usunięte, aby był on prostszy niż języki etniczne), nawet kosztem zniekształcenia wyrazów z języków źródłowych, utrudniającego ich rozpoznanie osobom nie znających tego języka.
Gramatyka języka szwedzkiego – opis zjawisk gramatycznych w ujęciu synchronicznym w
języku szwedzkim. Gramatyka szwedzka wywodzi się w bezpośredniej linii z
języka staronordyjskiego, jednak w porównaniu z nim o wiele mniejszą rolę pełni
fleksja, a syntetyczny przodek nabiera powoli cech
języka analitycznego. Gramatyka szwedzka, należąc do gramatyk
języków germańskich, jest podobna do systemów gramatycznych innych języków germańskich zarówno pod względem
morfologicznym, jak i
syntaktycznym. W języku szwedzkim istnieją dwa
rodzaje gramatyczne, a
deklinacje i
koniugacje nie uwzględniają
osoby i
liczby. Zanikł również system
przypadków, zredukowany do
mianownika i
dopełniacza. System przypadków zrekompensował ścisły szyk szwedzkiego zdania. Język należy do grupy
SVO, a
orzeczenie znajduje się w zdaniu na drugim miejscu. Istnieje tendencja do tworzenia form
złożonych kosztem fleksyjnych.
Gerhard Wahrig ur. 10 maja 1923 w
Burgstädt, zm. 2 września 1978 w
Wiesbaden - niemiecki językoznawca. Zajmował się
leksykografią,
semantyką i gramatyką. W roku 1966 opublikował słownik języka niemieckiego, który do r. 2006 doczekał się ośmiu wydań i został sprzedany w łącznym nakładzie 1.5 miliona egzemplarzy.
Aglutynacyjność (dosł. sklejanie) – w
językoznawstwie proces morfologiczny polegający na stosowaniu różnego rodzaju
afiksów, określających funkcję
składniową wyrazu w
wypowiedzeniu. Od
końcówek fleksyjnych afiksy te odróżnia luźniejszy związek z
rdzeniem wyrazu oraz ich częsta jednofunkcyjność – zazwyczaj określają one tylko jedną
kategorię gramatyczną, co niesie za sobą konieczność jednoczesnego dodawania do wyrazu wielu afiksów (np.
tur. geliyorum = "idę", gdzie -iyor oznacza
czas teraźniejszy, a -um pierwszą
osobę).
Yi Zuolin (ur.
19 lipca 1897, zm.
29 marca 1945) –
chiński językoznawca,
pedagog i filantrop. Znany także jako Yi Jianlou (
chin. trad. 易劍樓,
pinyin Yi Jiànlóu,
Wade-Giles Yi Chien-lou). Wniósł istotny wkład do badań
fonetyki,
fonologii i
gramatyki współczesnego języka chińskiego. Uczestniczył w pracach nad stworzeniem
standardowego języka chińskiego, jako jeden z członków komisji odpowiedzialnej za
romanizację języka chińskiego (wraz z m.in.
Lin Yutangiem). Jego najważniejszą pracą jest gramatyka współczesnego języka chińskiego (Cztery wykłady...).
Interjęzyk (
ang. interlanguage, dosł. język przejściowy) - w
językoznawstwie stosowanym termin określający język, jakim posługują się uczący się języka obcego, którzy nie opanowali jeszcze w pełni tego języka. Interjęzyk posiada pewne cechy języka obcego (np. użycie present simple), ale nie posiada innych (np. użycie okresów warunkowych). Interjęzyk może ulec
fosylizacji i zjawsku tzw.
backslidingu.
Parser (inaczej analizator składniowy) w
informatyce program dokonujący analizy
danych wejściowych w celu określenia ich gramatycznej struktury w związku z
formalną gramatyką. Nazwa analizator składniowy podkreśla analogię zastosowania programu do analizy stosowanej w
gramatyce i
lingwistyce. Dzięki temu procesowi komputery są w stanie przetworzyć czytelny dla człowieka tekst w strukturę danych przydatną do dalszej obróbki.
Gramatyka historyczna (również: diachroniczna) bada rozwój języka w ujęciu diachronicznym, czyli na przestrzeni wieków. W jej obrębie sprawdza się, jakie zmiany zaszły w systemie
fonetycznym,
słowotwórczym,
fleksyjnym i
składniowym. Na przykład na gruncie polskim początek tych zmian obserwować można już w
Bulli z
1136 roku. Zapisano w niej po polsku około 410 nazw, które pozwalają na interpretacje fonetyczno-słowotwórcze systemu języka z
XII wieku.
Barbara Bartnicka (ur. 1927, zm. 2011) - polska językoznawczyni, profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych o specjalności językoznawstwo polonistyczne. Była autorką wielu podręczników języka polskiego dla obcokrajowców i podręcznika szkolnego. Opracowała dwa tomy słownika języka Stefana Żeromskiego (z 14).
Czas zaprzyszły (Futurum Exactum) –
czas stosowany dla wyrażenia czynności przyszłej, mającej miejsce przed inną czynnością przyszłą lub przed określonym czasem w przyszłości. W niektórych językach (np. w
angielskim i
niemieckim) służy także do wyrażania czynności przeszłej, co do której wystąpienia nie ma całkowitej pewności.
Denglish – potoczne określenie
żargonów języka niemieckiego, cechujących się nadużywaniem słów i konstrukcji zapożyczonych z
języka angielskiego.
Charles François Lhomond (
1727 –
1794) –
francuski gramatyk. Opracował powszechnie używaną w pierwszej połowie
XIX wieku gramatykę języka francuskiego, która była ceniona za swoją zwięzłość i przejrzystość.
Franz Schönig (ur.
1760 w
Międzylesiu w
ziemi kłodzkiej, zm.
1828 tamże), poeta piszący wiersze w
gwarze kłodzkiej –
dialekcie języka niemieckiego.
Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej jest jednostką naukowo-dydaktyczną
Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzi studia pierwszego stopnia (licencjackie) na kierunku
filologia w zakresie nauczania języka angielskiego, języka francuskiego i języka niemieckiego
Czas przyszły - kategoria gramatyczna (
czas gramatyczny)
czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich, np. pójdę, kupię, będę spał. W
języku polskim od czasowników dokonanych tworzy się
czas przyszły prosty odpowiadający formą
czasowi teraźniejszemu, a od czasowników niedokonanych -
czas przyszły złożony.
Język luksemburski (Lëtzebuergesch,
franc. Luxembourgeois,
niem. Luxemburgisch) – należy do zachodniej grupy
języków germańskich. Wywodzi się z frankijskiego
dialektu języka niemieckiego. Posługuje się nim ok. 320 000 ludzi, głównie w
Luksemburgu, gdzie ma status
języka urzędowego (od
1984), a także w części
Niemiec,
Belgii i
Francji. Uznawany za oddzielny język od niedawna, wcześniej uznawany był raczej za jeden z dialektów języka niemieckiego. Funkcjonuje obok dwóch innych języków urzędowych w państwie -
niemieckiego i
francuskiego. Język ten używany jest głównie jako język mówiony w sferze prywatnej, choć na przykład prowadzone są w nim również debaty w parlamencie. Katedra języka luksemburskiego istnieje na uniwersytecie w Moskwie. Język ten nie jest językiem urzędowym w
Unii Europejskiej.
Guy Rewenig jest autorem pierwszej powieści po luksembursku; jest on uważany obok
Rogera Manderscheida za prekursora pisania prozy artystycznej w tym języku.
Czasownik ułomny -
czasownik o niekompletnej
koniugacji, nie posiadający niektórych form gramatycznych, tj. nie występujący w niektórych
czasach,
aspektach czy
trybach. W
języku polskim przykładami takich czasowników są widać i słychać, posiadające tylko formę
bezokolicznika. W
języku angielskim ułomne są m.in.
czasowniki modalne.
Koiné – w
językoznawstwie język lub dialekt wykształcony w wyniku kontaktów między dwoma
wzajemnie zrozumiałymi językami lub wariantami tego samego języka. Ponieważ użytkownicy obu języków rozumieli się wzajemnie jeszcze przed rozpoczęciem procesu, nie jest on tak gwałtowny, jak powstawanie
pidżynów.
Język średnio-wysoko-niemiecki (
niem. Mittelhochdeutsch) - historyczna forma
języka niemieckiego. Formę tę poprzedza
język staro-wysoko-niemiecki, zaś po niej nastąpił
język wczesno-nowo-wysoko-niemiecki.
Drzewo składniowe (
ang. syntax tree) czyli drzewo składni abstrakcyjnej (ang. abstract syntax tree) -
drzewo etykietowane, wynik przeprowadzenia
analizy składniowej zdania (słowa) zgodnie z pewną
gramatyką. Każdy węzeł wewnętrzny tego drzewa reprezentują pewną konstrukcję języka, a jego synowie znaczące składowe tej konstrukcji.