Imperium Mongolskie

Imperium mongolskie (mong.: jeke mongol ulus - Wielki Ułus Mongołów) – trzynastowieczne państwo mongolskie, w szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego obejmujące Azję Środkową, południową Syberię, północne Chiny, Ruś i Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 24,000,000 km, przez co jest drugim największym państwem w historii (po Imperium Brytyjskim).

Imperium Mongolskie (oficjalna nazwa: Wielkie Państwo Mongołów) – państwo mongolskie założone w 1206 przez Temudżyna, znanego bardziej jako Czyngis-chan, istniejące formalnie do początków XIV wieku. W szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego w połowie XIII wieku obejmowało Azję Środkową, północne Chiny, Ruś i Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 24,000,000 km2, przez co jest drugim największym państwem w historii (po Imperium Brytyjskim).

Imperium Mongolskie (oficjalna nazwa: Wielkie Państwo Mongołów) – państwo mongolskie założone w 1206 przez Temudżyna, znanego bardziej jako Czyngis-chan, istniejące formalnie do początków XIV wieku. W szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego w połowie XIII wieku obejmowało Azję Środkową, północne Chiny, Ruś i Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 24,000,000 km, przez co jest drugim największym państwem w historii (po Imperium Brytyjskim).

Wielki kurułtaj 1206 – zjazd możnych mongolskich i przedstawicieli podbitych przez Mongołów ludów w 1206 roku. Wybrano na nim Czyngis-chana, Kaganem. Zreformowano szereg instytucji mongolskich i powołano nowe. Uważany jest za formalny początek Imperium Mongolskiego. Poza reformami instytucjonalnymi, podjęto też na nim decyzję o wyprawie Dżebego przeciw Najmanom.

Jasa także jassa, jossa – prawo Imperium Mongolskiego, stworzone przez Czyngis-chana w pierwszych latach jego działalności. Słowo prawdopodobnie pochodzi od turkijskiego "yas" – rozprzestrzeniać.

Carstwo Tyrnowskie - państwo bułgarskie powstałe w XIII wieku, ze stolicą w Tyrnowie. Rozkwit państwa przypada na panowanie carów Kałojana (1197-1207) i Iwana Asena II (1218-41). Od połowy XIII wieku rozpoczął się powolny upadek państwa spowodowany zagrożeniem ze strony imperium mongolskiego i osmańskiego. W 1393 stolica państwa została zdobyta przez sułtana Bajazyda I, co położyło kres istnieniu tego państwa.

Masud Jalawacz- z pochodzenia Turek chorezmijski, syn bogatego kupca Mahmuda. Wraz z ojcem odegrał na terenie Imperium Chorezmijskiego rolę swoistej piątej kolumny.W nagrodę za zdradę został uczyniony przez Temudżyna namiestnikiem Transoksanii, jego ojciec zaś podniesiony został do godności namiestnika Pekinu. Przypuszcza się, że ten akt zdrady płynął z chęci zapewnienia swobodnego handlu (jedno państwo) na rozległych obszarach Azji.

Lista królów hetyckich zawiera spis władców, panujących w okresie od ok. XXIII wieku p.n.e. do przełomu XIII i XII wieku p.n.e. na obszarze dzisiejszej Anatolii. W aspekcie historycznym w początkowym okresie tego przedziału czasowego w Anatolii istniały miasta-państwa ludu Hatti (Protohetytów). Zostały one podbite i wchłonięte przez ludność napływową Hetytów (Nesytów), którzy na tym terytorium stworzyli potężne państwo. Imperium hetyckie upadło na początku XII wieku p.n.e.

Kabuł-chan żyjący na przełomie XI i XII wieku pierwszy chan Mongołów. Miał siedmiu synów z których wywodziły się później najpotężniejsze rody mongolskie, Najstarszym i formalnym dziedzicem jego władzy nad rodem był Ökin Barak, drugim Bartan Dzielny ojciec Jesügeja Baatura a dziad Czyngis-chana. Na następcę wyznaczył swego kuzyna Ambakaja.

Tołuj (ok. 1190–1232) – czwarty i najmłodszy syn Czyngis-chana i Börte. Jeden z wodzów Imperium Mongolskiego. W latach 1227-1229 regent Imperium Mongolskiego. Mąż Sorkaktani-beki. Ojciec Mongkego, Kubilaja, Arika Berke i Hulagu-chana.

Języki mongolskie - rodzina języków ałtajskich, której współcześni przedstawiciele wydzielili się z języka ogólnomongolskiego w XIV-XVI wieku (po rozpadzie imperium Czyngis-chana). Obejmuje obecnie ponad 8,5 mln mówiących, zamieszkujących głównie obszar wschodniej części Azji Środkowej (Buriacja, Mongolia, Mongolia Wewnętrzna, Mandżuria), a także Europy Wschodniej (Kałmucja). Najwięcej mówiących, bo aż 7 mln, posługuje się językiem mongolskim właściwym, podczas gdy każdym z pozostałych języków tej grupy posługuje się do kilkuset tysięcy osób.

Języki mongolskie - rodzina języków ałtajskich, której współcześni przedstawiciele wydzielili się z języka ogólnomongolskiego w XIV-XVI wieku (po rozpadzie imperium Czyngis-chana)[1]. Obejmuje obecnie ponad 8,5 mln mówiących, zamieszkujących głównie obszar wschodniej części Azji Środkowej (Buriacja, Mongolia, Mongolia Wewnętrzna, Mandżuria), a także Europy Wschodniej (Kałmucja). Najwięcej mówiących, bo aż 7 mln, posługuje się językiem mongolskim właściwym, podczas gdy każdym z pozostałych języków tej grupy posługuje się do kilkuset tysięcy osób.

Masud Jalawacz- z pochodzenia Turek chorezmijski, syn bogatego kupca Mahmuda. Wraz z ojcem odegrał na terenie Imperium Chorezmijskiego rolę swoistej piątej kolumny.W nagrodę za zdradę został uczyniony przez Temudżyna namiestnikiem Transoksanii, jego ojciec zaś podniesiony został do godności namiestnika Pekinu. Przypuszcza się, że ten akt zdrady płynął z chęci zapewnienia swobodnego handlu (jedno państwo) na rozległych obszarach Azji.

Księstwo perejasławskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku ze stolicą w Perejasławiu. Zlokalizowane było na południowym wschodzie Rusi na lewym brzegu Dniepra. Graniczyło od zachodu z Wielkim Księstwem Kijowskim, od północy z księstwem czernihowskim, od stron południowej i wschodniej ze stepem i dlatego narażone było na najazdy koczowników. W 1054 roku, po śmierci Jarosława Mądrego, znalazło się pod władzą Wsiewołoda Jarosławicza. W połowie XII wieku księstwo popadło w zależność od Kijowa. W 1155 roku zostało podbite przez Jerzego Dołgorukiego i oddane jego synowi Glebowi. Odtąd należało do książąt włodzimiersko-suzdalskich. W 1239 roku Perejasław został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i księstwo upadło. W drugiej połowie XIV wieku ziemie niegdysiejszego księstwa perejasławskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do 1206 Temudżyn (ur. w 1155 (wg. źródeł muzułmańskich) lub 1162 (wg. źródeł chińskich i mongolskich) w Deliün Bołdak, rejon obecnej Czyty w Rosji - zm. 18 sierpnia 1227) (IPA: [ʧiŋɡis xaːn], wymowa mongolska ?/i) – władca mongolski, twórca i długoletni władca Imperium Mongolskiego.

Gorugen- wielkie mongolskie polowanie, w czasach Czyngis-chana stanowiło podstawowy sposób szkolenia jego wojowników. Otoczywszy całą zwierzynę na danym terenie, jeźdźcy zacieśniali krąg. Każdy z nim musiał zabić zwierzę jedną strzałą, inaczej stawał się obiektem żartów towarzyszy.

Królestwo Cuzco – państwo w Andach, początkowo istniejące jako państwo-miasto, z czasem na drodze ekspansji stało się najsilniejszym i podstawą Imperium Inków.

Tudhalija II (czasem określany też jako Tudhalija I) – król Hetytów z początków istnienia imperium hetyckiego, panujący w latach ok. 1430–1410 p.n.e. lub ok. 1420–1400 p.n.e. (według niektórych źródeł około 1460–1440 p.n.e.), ojciec Arnuwandy I. Zapoczątkował nową dynastię, za której panowania państwo hetyckie stało się – obok Egiptu i Mitanni – jedną z największych potęg starożytnego Bliskiego Wschodu. On sam przesunął granice państwa na wschód, zajmując Isuwę, bogatą w miedż prowincję we wschodniej Anatolii. Na zachodzie zawarł szereg sojuszy z władcami królestw Ahhijawa i Arzawa.

Hiszpańskie imperium kolonialne – istniejące od XV do końca XIX wieku imperium kolonialne, w skład którego wchodziły należące do Królestwa Hiszpanii terytoria i kolonie w Europie, obu Amerykach, Afryce, Azji oraz Oceanii. U szczytu swej potęgi było jednym z największych państw w dziejach świata i zyskało miano "imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce".

Zdobywca (ang. The Conqueror) - amerykański film przygodowy nawiązujący do autentycznej biografii wodza Mongołów Temudżyna póżniejszego Czyngis-chana.

Ilchanidzi (albo Hulagidzi) – dynastia pochodzenia mongolskiego rządząca w latach 1256-1335 państwem powstałym w wyniku rozpadu imperium mongolskiego na terenach Bliskiego Wschodu. Jej nazwa pochodzi od tytułu "ilchan", używanego przez jej władców, których nazywa się czasem także Hulagidami, od imienia założyciela dynastii.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja