Imperium osmańskie

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Carstwo Tyrnowskie - państwo bułgarskie powstałe w XIII wieku, ze stolicą w Tyrnowie. Rozkwit państwa przypada na panowanie carów Kałojana (1197-1207) i Iwana Asena II (1218-41). Od połowy XIII wieku rozpoczął się powolny upadek państwa spowodowany zagrożeniem ze strony imperium mongolskiego i osmańskiego. W 1393 stolica państwa została zdobyta przez sułtana Bajazyda I, co położyło kres istnieniu tego państwa.

Upadek Belgradu w 1521 roku nastąpił w wyniku trzeciej tureckiej inwazji na tę wówczas węgierską fortyfikację w trakcie wojen osmańsko-węgierskich mających miejsce w okresie najintensywniejszej ekspansji Imperium osmańskiego na zachód.

Wojny rosyjsko-czerkieskie - określenie wojen, trwających od około 1763 roku do 1864 roku, toczonych pomiędzy Imperium Rosyjskim a Czerkiesję, wspieraną przez Imperium osmańskie i Imamat Kaukaski.

Meczet Bajrakli (serb. Bajrakli džamija) – jedyny meczet w Belgradzie, stolicy Serbii. Powstał w XVI w . podczas panowania Imperium Osmańskiego. Został wybudowany w typowym stylu osmańskim. Znajduje się on na ulicy Gospodar Jevremovej. Nazwa meczetu wywodzi się od tureckiego słowa Bayraklı - oznacza "z flagą".

Wojny bałkańskie - dwa konflikty zbrojne na terenie Bałkanów, które wybuchły na początku XX wieku. Pierwszy z nich miał charakter wielonarodowej wojny wyzwoleńczej. Drugi konflikt wybuchł na tle podziału terytoriów, uprzednio odebranych imperium osmańskiemu.

Nizam-ı Cedid (arabskie: َAl-Niẓām Al-Jadīd - "Nowy Porządek") seria reform przeprowadzonych w Imperium Osmańskim w czasie rządów sułtana Selima III w drugiej połowie XVIII wieku. Miały one na celu przekształcenie Turcji w nowoczesne państwo. Terminem tym nazywa się również nową regularną armię, powstałą w wyniku tych reform.

Wojny bałkańskie - dwa konflikty zbrojne na terenie Bałkanów, które wybuchły na początku XX wieku. Pierwszy z nich miał charakter wielonarodowej wojny wyzwoleńczej. Drugi konflikt wybuchł na tle podziału terytoriów, uprzednio odebranych imperium osmańskiemu.

Wojna rosyjsko-turecka 1710-1711 – wojna pomiędzy Carstwem Rosyjskim a imperium osmańskim, będąca częścią wojny północnej, rozegraną na teatrze południowoeuropejskim.

Wojna rosyjsko-turecka 1768-1774 – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim, doprowadziła do zdobycia przez Rosję południowej Ukrainy, Krymu i północnego Kaukazu.

Bitwa pod Stănileşti – bitwa stoczona w dniach 9 - 11 lipca 1711 roku (wg starego kalendarza 21 lipca) w czasie tzw. „wyprawy nad Prut” w wojnie pomiędzy Carstwem Rosyjskim a imperium osmańskim, w ramach wojny północnej, rozegraną na teatrze południowoeuropejskim.

Turcy osmańscy – nazwa nadawana pierwotnie jednemu ze szczepów oguzyjskich, który z Azji Środkowej przybył u schyłku XIII wieku do zachodniej Anatolii i tu, pod zwierzchnictwem anatolijskich Seldżuków, założył małe lenne księstwo ze stolicą w Söğüt. Pierwszym wodzem Turków osmańskich był Osman I (od jego imienia pochodzi nazwa dynastii, jak też ogółu zislamizowanej ludności Turcji osmańskiej). Po upadku Seldżuków Turcy osmańscy szybko rozszerzyli swe panowanie i w XV wieku władali już całą Azją Mniejszą i większością Bałkanów. Stworzyli silne, scentralizowane państwo – imperium osmańskie.

Raszka – państwo utworzone w II poł. X wieku we wschodniej części pierwszego państwa serbskiego w dorzeczu Tary, Pivy, Limu, Zachodniej Morawy i Ibaru. Od nazwy rzeki Raszki i położonego nad nią miasta Ras, będącego głównym ośrodkiem państwa otrzymała w XII wieku nazwę Raszki. Jej serbskich mieszkańców zaczęto nazywać Rascianami. Objęcie władzy przez Nemaniczów na przełomie XII i XIII wieku – uniezależnienie państwa od Bizancjum,zjednoczenie ziem serbskich, a potem utworzenie królestwa, spowodowały, że nazwa Raszki została porzucona na rzecz Serbii. Przez Węgry nazwa ta dotarła w XV-XVI wieku do Polski i stąd w literaturze polskiej tego okresu można się spotkać z nazwą Raców na określenie Serbów.

Ludobójstwo Greków – termin przyjęty przez współczesnych uczonych zajmujących się ludobójstwem na kampanię przemocy zapoczątkowaną przez rząd Imperium osmańskiego wobec ludności greckiej w okresie I wojny światowej (1914-1918) i krótko po niej (1918-1923).

Alfabet osmański (osm. الفبا, elifbâ) – wersja alfabetu perskiego używana dla języka osmańskiego w czasach Imperium Osmańskiego oraz wczesnym stadium Republiki Turcji, aż do zaadaptowania alfabetu łacińskiego dla tureckiego. Zmianę przyjęto oficjalnie poprzez prawo nr 1353, Prawo Przyjęcia i Używania Alfabetu Tureckiego, uchwalonego w listopadzie 1928. Weszło ono w życie wraz z początkiem roku 1929, całkowicie zastępując alfabet osmański.

I wojna berberyjska (toczona w latach 1801–1805), zwana również wojną trypolitańską, była pierwszą z dwóch wojen, do jakich doszło pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a muzułmańskimi państwami Afryki Północnej nazywanymi potocznie państwami berberyjskimi. Znajdowały się wśród nich Sułtanat Maroka i Trypolis, quasi-niepodległe miasto-państwo, nominalnie należące do Imperium osmańskiego.

Ak Kojunlu (albo Ak-Kojunlu, Akkojunlu, Ak Kojunłu) - po turecku znaczy dosłownie: "Biała Owca". Federacja mongolskich i tureckich plemion, zamieszkująca Mezopotamię, Azerbejdżan, Kaukaz i część Persji w latach 1378-1508. Wygrała walkę o dominację z plemionami Kara Kojunlu w 1469. W roku 1508 tereny ich państwa zostały podzielone pomiędzy Imperium osmańskie, a Safawidów.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja