Indult to w
Kościele katolickim zezwolenie wydawane przez
papieża lub innego przedstawiciela władzy duchownej (np.
biskupa) na odstąpienie od obowiązujących w
prawie kanonicznym przepisów. Może dotyczyć m.in. sposobu odprawiania
Mszy lub zawierania
związku małżeńskiego czy innych
sakramentów.
Papieska Rada ds. Tekstów Prawnych (
łac. Pontificium Consilium de Legum Textibus) jest jedną z
dykasterii kurii rzymskiej działającej przy
Stolicy Apostolskiej. Zadaniem Rady interpretacja prawa uniwersalnego w Kościele katolickim, pomoc innym
dykasteriom kurii rzymskiej, aby wydawane przez nie dokumenty (normy, dekrety, instrukcje) były zgodne z obowiązującym prawem. Na życzenie Konferencji Episkopatów bada zgodność wydawanych przez nie dokumentów z obowiązującymi przepisami prawa.
Kancelaria kanoniczna – jest to
kancelaria prawna specjalizująca się w
prawie kanonicznym, a w praktyce przede wszystkim prowadzeniem spraw o stwierdzenie nieważności
małżeństwa kanonicznego. Kancelarie kanoniczne powinny być prowadzone przez adwokatów kościelnych, ponieważ zgodnie z
kodeksem prawa kanonicznego nominacja na adwokata kościelnego przez biskupa oznacza, że określony
prawnik jest autentycznie biegły w prawie kanonicznym. Często jednak kancelarie kanoniczne są zakładane przez osoby nie będące adwokatami kościelnymi, a jedynie absolwentami prawa kanonicznego, co wiąże się ograniczonymi uprawnieniami w procesie oraz z brakiem potwierdzenia przez biskupa autentycznych kwalifikacji prawnika. Dlatego też na stronach sądów biskupich regularnie pojawiają się komunikaty ostrzegające przed korzystaniem z usług prawników, którzy nie są nominowanymi adwokatami kościelnymi.
Abalienacja - w
starożytnym Rzymie było to zupełne odstąpienie własności, czyli rzeczy posiadanych przez obywatela rzymskiego, jak niewolników, bydła, gruntu, drogą sprzedaży, lub innym sposobem. Nazwę jus abalienandi, także w prawie późniejszym, nosi prawo odstępowania swojej własności drugiemu.
Zwyczajna forma rytu rzymskiego, Nowy porządek mszy (
łac. Novus Ordo Missae,
pot. Msza, msza posoborowa) - w
Kościele katolickim porządek celebrowania
mszy obrządku łacińskiego promulgowany w
1969 przez
papieża Pawła VI konstytucją apostolską Missale Romanum i przyjęty za podstawowy (zwyczajny) w Kościele zachodnim. Obecnie podstawą celebracji mszy w tej formie jest
Mszał Rzymski w wydaniu
Jana Pawła II z
2002.
Przywilej Piotrowy – w
Kościele katolickim prawo do rozwiązania
małżeństwa, w którym przynajmniej jedna ze stron jest
ochrzczona a małżeństwo nie zostało
skonsumowane (non consumatum). Udzielanie tego przywileju jest zarezerwowane wyłącznie dla
Biskupa Rzymu.
Biskup naczelny - urząd w
Kościele Starokatolickim Mariawitów a także tytuł przysługujący
ordynariuszom diecezji warszawsko-płockiej. Biskup naczelny wybierany jest przez
synod lub
kapitułę generalną, pełni jednocześnie funkcję Przewodniczącego Rady Kościoła i reprezentuje Kościół na zewnątrz. Siedzibą biskupa naczelnego jest
Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku. Według obowiązujących przepisów kadencja biskupa naczelnego trwa 7 lat.
Nieślubne dziecko (pozamałżeńskie) –
dziecko pochodzące ze związku poza
małżeńskiego, inaczej „z nieprawego łoża” (
łac. illegitimi thori) lub dziecko naturalne (w
prawie kanonicznym, w przeciwieństwie do dziecka prawego). Jego status był bardzo różny, zależnie od
kultury, w jakiej
przyszło na świat. Niekiedy było
piętnowane, lecz bywało także traktowane jak dziecko z formalnego związku.
Prawo podatkowe – ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania zobowiązań podatkowych oraz obowiązki
podatników,
płatników i
inkasentów poszczególnych
podatków. Prawo podatkowe stanowi także o obowiązujących procedurach, które winny być przestrzegane przez
organy podatkowe oraz strony w trakcie postępowania podatkowego i wykonywania innych czynności zmierzających do ustalenia prawidłowej wysokości
zobowiązania podatkowego i skutecznego poboru podatku.
Wykładnia porównawcza - metoda
wykładni prawa (zwana też
komparatystyczną), polegająca na ustalaniu znaczenia
norm prawnych, które zostały zawarte w określonych przepisach poprzez porównanie ich z podobnymi uregulowaniami prawnymi. W wyniku analizy porównawczej można przyjąć wnioski dotyczące znaczenia interpretowanych norm. W metodzie tej można dokonywać czynności
komparatystycznych na dwa sposoby. Po pierwsze poprzez porównanie
przepisów obowiązujących w danym czasie w różnych
systemach prawnych lub też porównaniu przepisów obowiązujących z wcześniejszymi, których moc już wygasła (wtedy jest to wykładnia historyczna).
Wytyczne techniczne K-1.4 – obowiązujący
geodetów w
Polsce zbiór zasad technicznych dotyczących wykonywania prac
geodezyjnych związanych z opracowaniem
pierworysu rzeźby terenu z istniejących materiałów kartograficznych, wprowadzony zaleceniem Dyrektora Biura Rozwoju Nauki i Techniki
Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii Andrzeja Zglińskiego z 28 października 1982 do stosowania wytycznych K-1.4 "Mapa zasadnicza. Opracowanie pierworysu rzeźby terenu z istniejących materiałów kartograficznych". Obowiązującym wydaniem jest wydanie drugie z 1987 roku.
Małżeństwo w Kościele katolickim rozumiane jako wzajemna i publiczna zgoda mężczyzny i kobiety ukierunkowane jest na wzajemne dobro małżonków oraz na prokreację i wychowanie dzieci. Zasadniczymi elementami katolickiego małżeństwa są również jedność i nierozerwalność. Małżeństwo ludzi ochrzczonych podniesione jest do rangi
sakramentu.
Klauzula sumienia – szczególna i wyjątkowa regulacja prawna, zgodnie z którą lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego
sumieniem. W polskim prawie wynika z art. 39 Ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z
5 grudnia 1996. Klauzula nie upoważnia lekarza do powstrzymania się od leczenia pacjenta w ogóle (tj. powstrzymania się od wszystkich możliwych do udzielenia mu świadczeń zdrowotnych), lecz wyłącznie do powstrzymania się od wykonania tych świadczeń zdrowotnych, które są niezgodne z jego sumieniem. Jest to więc ograniczone prawo do odmowy leczenia . Uregulowania dotyczące klauzuli sumienia znajdują się także w
Kodeksie Etyki Lekarskiej (KEL). Zgodnie z treścią art. 7, w szczególnie uzasadnionych wypadkach lekarz może nie podjąć się lub odstąpić od leczenia chorego, jednakże z wyjątkiem przypadków nie cierpiących zwłoki. Nie podejmując albo odstępując od leczenia lekarz powinien jednak wskazać choremu inną możliwość uzyskania pomocy lekarskiej. Przepis ten jest powiązany z art. 4, w myśl którego dla wypełnienia swoich zadań lekarz powinien zachować swobodę działań zawodowych, zgodnie ze swoim sumieniem i współczesną wiedzą medyczną. Klauzula sumienia dotyczy nie tylko lekarzy, ale również
pielęgniarek i
położnych. Zgodnie z art. 23 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, pielęgniarka i położna może powstrzymać się, po uprzednim powiadomieniu na piśmie przełożonego, od wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jej sumieniem, jednakże z wyjątkiem przypadków niebezpieczeństwa utraty życia lub poważnego uszczerbku na zdrowiu pacjenta. Powoływanie się na klauzulę sumienia jest niedopuszczalne w celu dyskryminacji jakiejś grupy pacjentów ze względu na
rasę, narodowość, poglądy polityczne, przekonania religijne czy
orientację seksualną. Rozwiązanie to wydaje się uzasadnione nie tylko obowiązkiem przestrzegania
praw człowieka. W myśl przepisów obowiązującego prawa konflikt z sumieniem może dotyczyć jedynie danego świadczenia zdrowotnego, a nie osoby pacjenta .
Instrukcja techniczna D-II – zbiór wytycznych dotyczących znaków umownych i zasad opisywania map inżynieryjno-gospodarczych w
geodezji będący częścią przepisów Sporządzanie i aktualizacja
map wielkoskalowych (dział "D" Powszechnych Przepisów o Pomiarach Kraju) obowiązujący w
Polsce przy aktualizacji
mapy zasadniczej wyłącznie na tych terenach, dla których mapa zasadnicza (stanowiąca pokrycie terenu) zakładana była po wprowadzeniu niniejszej instrukcji a przed wprowadzeniem
instrukcji technicznej K-1 (1979), i która nadal jest prowadzona w formie
nienumerycznej. Aktualnie obowiązującym wydaniem jest wydanie II z 1973.
Savoir-vivre czyli ogłada, dobre maniery, bon-ton, konwenans towarzyski,
kindersztuba; znajomość obowiązujących
zwyczajów, form towarzyskich i
reguł grzeczności obowiązujących w danej grupie.
Koneksjonalizm, także Ustrój konferencyjny – jeden z występujących w
protestantyzmie ustrojów kościelnych (form organizacji), obok
episkopalnego,
prezbiteriańskiego i
kongregacjonalnego. Stworzony został przez anglikańskiego
pastora Johna Wesleya – ojca
metodyzmu – skąd przyjął się jako obowiązujący w większości metodystycznych kościołów, w tym także w największym z nich – Zjednoczonym Kościele Metodystycznym i jego polskim odpowiedniku –
Kościele Ewangelicko-Metodystycznym w RP.
Wytyczne techniczne K-1.10 lub K-1.1(SIT), – obowiązujący
geodetów w
Polsce zbiór zasad technicznych dotyczących sposobu podziału tematycznego i geometrycznego treści
podstawowej mapy kraju sygnowany przez
Głównego Geodetę Kraju jako "
System Informacji o Terenie. Podział treści podstawowej mapy kraju. Wytyczne techniczne K-1.1". Obowiązującym wydaniem wytycznych jest wydanie pierwsze z 1996 roku.
Przez tysiące lat małżeństwo w
Chinach było prywatną umową zawieraną między dwiema
rodzinami i nierejestrowaną przez władze. Małżonkowie wybierani przez rodziców często oglądali się po raz pierwszy w dniu ślubu. Przy takim systemie zawierania małżeństw nie było miejsca na przedmałżeńską miłość.
Obejście prawa - w
prawie prywatnym międzynarodowym sytuacja, gdy strony uchylają się "od skutków zastosowania prawa w normalnym toku rzeczy właściwego przez odpowiednie (i rzeczywiste) związanie danego stosunku z innym prawem w taki sposób, by mogło ono uchodzić w świetle
norm kolizyjnych obowiązujących w siedzibie sądu za właściwe do oceny tego stosunku".
Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w
Rosji przez cara
Aleksandra II. Weszła w życie w 1861 po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny. Właściciele ziemscy stracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów. Z kolei chłopi otrzymali prawo podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr, przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego.