Linki:
Śpiewająca rewolucja,
Żelazna kurtyna,
.ir,
140 p.n.e.,
14 lutego,
16 stycznia,
17 czerwca,
1 kwietnia,
1 lutego,
20 sierpnia,
20 stycznia,
22 sierpnia,
22 września,
238 p.n.e.,
23 maja,
24 czerwca,
26 stycznia,
27 lipca,
323 p.n.e.,
336 p.n.e.,
3 czerwca,
3 lipca,
4 listopada,
529 p.n.e.,
53 p.n.e.,
550 p.n.e.,
559 p.n.e.,
5 czerwca,
843 p.n.e.,
8 czerwca,
Abbas I Wielki,
Abbasydzi,
Abchazja,
Able Archer 83,
Achemenidzi,
Afganistan,
Afszarydzi,
Agha Mohammad Chan Kadżar,
Airbus,
Ak Kojunlu,
Akrotiri,
Aksamitna rewolucja,
Aleksander Macedoński,
Alfabet arabski,
Algieria,
Ali Akbar Haszemi Rafsandżani,
Ali Chamenei,
Ambasada Iranu w Polsce,
Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne,
An-Nadżaf,
Angola,
Antykomunizm,
Arabia Saudyjska,
Arabowie,
Archidiecezja isfahańska,
Ardaszir I,
Ariowie,
Armenia,
Asyria,
Autonomia Palestyńska,
Awesta,
Azerbejdżan,
Azerowie,
Azja,
Azja Środkowa,
Babilonia,
Bagdad,
Bahaizm,
Bahrajn,
Baktria,
Bangladesz,
Beludżowie,
Berlin Zachodni,
Bhutan,
Biała Rewolucja,
Birma,
Bitwa na równinie Czałdyran,
Bitwa pod Carrhae,
Bliski Wschód,
Blokada Berlina,
Broń jądrowa,
Brunei,
Buddyzm,
Bujidzi,
Central Intelligence Agency,
Cesarstwo Bizantyńskie,
Chińska Republika Ludowa,
Chińska wojna domowa,
Chosrow II Parwiz,
Chrześcijaństwo,
Chrześcijaństwo w Iranie,
Chuzestan,
Contras,
Cypr,
Cypr Północny,
Cyrus II Wielki,
Czarny Wrzesień,
Czerwiec 1953 - powstanie robotnicze,
Détente,
Daktylowiec właściwy,
Demokracja ludowa,
Demokratyczna Kampucza,
Dewiza,
Dhekelia,
Doktryna Breżniewa,
Doktryna Cartera,
Doktryna Clintona,
Doktryna Eisenhowera,
Doktryna Hallsteina,
Doktryna Nixona,
Doktryna Reagana,
Doktryna Trumana,
Doktryna Ulbrichta,
Doktryna powstrzymywania,
Dolar amerykański,
Domena najwyższego poziomu,
Drugi kryzys w Cieśninie Tajwańskiej,
Dyplomacja pingpongowa,
Dywan podłogowy,
Egipt,
Eksklawa,
Ekwador,
Elam,
Embargo,
Energia jądrowa,
Epoka hellenistyczna,
Europa,
Fars,
Fatwa,
Ferdousi,
Filipiny,
Flaga Iranu,
Górski Karabach,
Gęstość zaludnienia,
Głasnost,
Głos Ameryki,
Głos Rosji,
Głowa państwa,
Geografia Iranu,
George W. Bush,
Ghaznawidzi,
Gilanie,
Godło Iranu,
Gospodarka Iranu,
Grecy,
Grupa etniczna,
Gruzja,
Gulaszowy komunizm,
Herakliusz (cesarz bizantyjski),
Herat (prowincja),
Historia Iranu,
Hiszpania,
Holocaust,
Hymn Iranu,
Hymn państwowy,
III Rzeczpospolita,
III wiek,
II wiek p.n.e.,
ISO 3166-1,
IX wiek,
I wojna indochińska,
I wojna w Zatoce Perskiej,
Igor Guzenko,
Ilchanidzi,
Imperium Chorezmijskie,
Imperium Rosyjskie,
Imperium osmańskie,
In statu nascendi (prawo),
Indie,
Indonezja,
Indus,
Interwencja w Iranie 1941,
Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę,
Inwazja na Grenadę,
Inwazja w Zatoce Świń,
Irańska rewolucja islamska,
Irak,
Iran (miejscowość),
Islam,
Islamskie Zgromadzenie Konsultatywne,
Isma'il I,
Izrael,
Język angielski,
Język arabski,
Język beludżi,
Język kurdyjski,
Język luri,
Język pahlawi,
Język perski,
Język urzędowy,
Języki tureckie,
James Francis Byrnes,
Jan Paweł II,
Japonia,
Jedwabny szlak,
Jemen,
Jesień Ludów,
Jezdegerd III,
John Fitzgerald Kennedy,
John W. Bricker,
Jordania,
Judaizm,
Junta czarnych pułkowników,
KGB,
Kadżarowie,
Kalendarz irański,
Kalif,
Kalifat,
Kalifowie prawowierni,
Kambodża,
Kapitalizm,
Kara Kojunlu,
Karachanidzi,
Karim Chan,
Karta 77,
Kaseta magnetofonowa,
Kaszkajowie,
Katar,
Katastrofa lotu Korean Air 007,
Katolicyzm,
Kaukaz Południowy,
Kazachstan,
Kirgistan,
Komunizm,
Koncesja,
Konferencja jałtańska,
Konferencja poczdamska,
Konflikt nad Ussuri,
Korea Północna,
Korea Południowa,
Królestwo Greko-Baktryjskie,
Królestwo Kuszanów,
Królestwo Partów,
Kryzys irański (1946),
Kryzys jugosłowiański,
Kryzys kongijski 1960-1965,
Kryzys kubański,
Kryzys sueski,
Kurdowie,
Kuwejt,
Laos,
Lata 40. XX wieku,
Lata 50. XX wieku,
Lata 60. XX wieku,
Lata 70. XX wieku,
Lata 80. XX wieku,
Lata 90. XX wieku,
Letnie Igrzyska Olimpijskie 1980,
Liban,
Liberalizm,
Libia,
Liczba ludności,
Lidia (kraina),
Lista państw świata według liczby ludności,
Lista państw świata według powierzchni,
Lobby,
Lockheed U-2,
Ludy tureckie,
Lurowie,
Lyndon B. Johnson,
Mahmud Ahmadineżad,
Makkartyzm,
Malediwy,
Malezja,
Manicheizm,
Maoizm,
Masakra w Srebrenicy,
Mazandaran,
Mazandaranie,
Media (kraina),
Medowie,
Mezopotamia,
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej,
Międzynarodowy Fundusz Walutowy,
Międzynarodowy kod samochodowy,
Międzynarodowy kod samolotowy,
Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego NRD,
Mohamed ElBaradei,
Mohammad Chatami,
Mohammad Mosaddegh,
Mohammad Reza Pahlawi,
Mongołowie,
Mongolia,
Morze Kaspijskie,
Mur berliński,
Muzułmanin,
NATO,
Nachiczewańska Republika Autonomiczna,
Nadir Szah Afszar,
Najwyżsi przywódcy Iranu,
Naród,
Naser ad-Din Szah Kadżar,
Neolit,
Nepal,
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" w latach 1980-1989,
Nigeria,
Nizam al-Mulk,
OPEC,
Oman,
Open Directory Project,
Operacja Keelhaul,
Operacja Kondor,
Operacja Unthinkable,
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa,
Osetia Południowa,
Ostan,
Państwa Azji,
Państwo,
Państwo Palestyna,
Pakistan,
Palestyna,
Parnowie,
Parytet siły nabywczej,
Pasztuni,
Perska Dywizja Kozacka,
Persowie,
Pieriestrojka,
Pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej,
Pistacja właściwa,
Plan Marshalla,
Południowoafrykańska wojna graniczna,
Podział administracyjny Iranu,
Pokojowe współistnienie,
Pole powierzchni,
Polityka bezpieczeństwa informacji,
Powstanie węgierskie 1956,
Poznański Czerwiec,
Praska wiosna,
Prawda (gazeta),
Prawosławie,
Prezydenci Iranu,
Produkt krajowy brutto,
Produkt narodowy brutto,
Protestantyzm,
Protesty na placu Tian'anmen w 1989,
Pucz w Chile 1973,
Rada Bezpieczeństwa ONZ,
Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej,
Radio RIAS,
Radio Wolna Europa,
Radziecka interwencja w Afganistanie,
Religia,
Republika Chińska,
Republika islamska,
Rewolucja kubańska,
Rewolucja kulturalna,
Reza Szah Pahlawi,
Rial irański,
Rolnictwo,
Rosja,
Rozłam radziecko-chiński,
Rozpad Jugosławii,
Rozpad Związku Radzieckiego,
Ruch państw niezaangażowanych,
Ruhollah Chomeini,
SAVAK,
Safawidzi,
Saffarydzi,
Sakowie,
Salman Rushdie,
Samanidzi,
Sasanidzi,
Seldżukidzi,
Seleucydzi,
Singapur,
Sogdiana,
Sri Lanka,
Stalinizm,
Stan wojenny,
Stany Zjednoczone,
Starożytny Iran,
Starożytny Rzym,
Stolica,
Stosunki międzynarodowe,
Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej,
Strategic Arms Limitation Treaty (I),
Strategic Arms Limitation Treaty (II),
Strategic Defense Initiative,
Strefa czasowa,
Sufizm,
Sunnizm,
Suza,
Syria,
Szach (władca),
Szachinszach,
Szahname,
Szariat,
Szpiegostwo,
Szyizm,
Tałyszowie,
Tadżykistan,
Tajlandia,
Tarika,
Tebriz,
Teheran,
Telefoniczny kod kraju,
Telegraf,
Teokracja,
Terroryzm,
Terytorium zależne,
Timor Wschodni,
Timur Chromy,
Timurydzi,
Turcja,
Turkmeni,
Turkmenistan,
UNICEF,
Układ Warszawski,
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej,
Ulem,
Umajjadzi,
Uniwersalny czas koordynowany,
Uran (pierwiastek),
Ustrój polityczny,
Ustrój polityczny Iranu,
Uzbekistan,
VIII wiek,
VII wiek p.n.e.,
V wiek,
Waluta,
Wenezuela,
Wezyr,
Wielka Brytania,
Wietnam,
Wikinews,
Wizyta Richarda Nixona w Chinach,
Wojna Jom Kippur,
Wojna brytyjsko-perska,
Wojna chińsko-indyjska,
Wojna chińsko-wietnamska,
Wojna domowa w Grecji,
Wojna domowa w Kambodży,
Wojna domowa w Kosowie,
Wojna dziesięciodniowa,
Wojna iracko-irańska,
Wojna koreańska,
Wojna w Bośni i Hercegowinie,
Wojna w Ogadenie,
Wojna wietnamska,
Wspólnota Europejska,
Wyścig kosmiczny,
Wyścig zbrojeń,
XIII wiek,
XI wiek,
XVI wiek,
XX wiek,
X wiek,
Zamach z 11 września 2001,
Zandowie,
Zaratusztrianizm,
Zatoka Omańska,
Zatoka Perska,
Zdrada jałtańska,
Zimna wojna,
Zjednoczone Emiraty Arabskie,
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
Iran (
pers. ايران – Īrān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) –
państwo na
Bliskim Wschodzie, leżące nad
Morzem Kaspijskim,
Zatoką Perską i
Zatoką Omańską.
Iran (
pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) –
państwo na
Bliskim Wschodzie, leżące nad
Morzem Kaspijskim,
Zatoką Perską i
Zatoką Omańską.
Zatoka Perska (
per. خليج فارس – Chalidż-e Fars,
arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) –
zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między
Półwysep Arabski a
wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za
morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez
Cieśninę Ormuz i
Zatokę Omańską.
Ormuz (
pers. تنگه هرمز - Tang-ye Hormoz,
arab. مضيق هرمز - Madik Hurmuz) –
cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy
Zatoką Perską od zachodu a
Zatoką Omańską od wschodu. Północne wybrzeże należy do
Iranu, południowe zaś do
Zjednoczonych Emiratów Arabskich i
Muhafazatu Masandam, enklawy
Omanu.
Ustrój polityczny Iranu – to w początkach istnienie państwa perskiego
monarchia despotyczna . W czasie najazdu arabskiego i rozwoju ekspansji
islamu w tym regionie
szach (tytuł monarszy w Persji) jest zmuszony zrezygnować ze swego despotyzmu i współpracować z przywódcami plemiennymi, mułłami, gildiami kupieckimi i rzemieślnikami. W epoce kolonizacji szach dodatkowo musiał lawirować pomiędzy dyplomacją brytyjską i rosyjską
adziecką.
Reza Pahlawi zmienił nazwę
Persji na
Iran a jego syn (
Mohammed Reza Pahlawi) za pomocą wojsk
USA wprowadzić system absolutystyczny. Po
Rewolucji islamskiej w
Iranie panuje
republika islamska.
Zatoka Perska (
per. خليج فارس – Chalidż-e Fars,
arab. الخليج الفارسي – Al-Chalidż al-farsi) –
zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między
Półwysep Arabski a
wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za
morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez
Cieśninę Ormuz i
Zatokę Omańską.
Zjednoczone Emiraty Arabskie, Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich (
arab. الإمارات العربيّة المتّحدة) – państwo
arabskie na
Bliskim Wschodzie, położone nad
Zatoką Perską i
Omańską, składające się z siedmiu
emiratów:
Abu Zabi,
Dubaj,
Szardża,
Adżman,
Umm al-Kajwajn,
Ras al-Chajma i
Fudżajra. Graniczy z
Katarem,
Arabią Saudyjską i
Omanem.
Dynastia Pahlawi (
pers. سلسله پهلوی) – ostatnia dynastia
perska, panująca w
Iranie w latach
1925-
1979. Jej założyciel
Reza Szah Pahlawi obalił zasiadający wcześniej na perskim tronie ród
Kadżarów. W
1941 roku przekazał władzę synowi
Mohammadowi Rezie Pahlawiemu. W
1967 szach koronował na władczynię (
szachbanu) swoją małżonkę
Farah Pahlawi, która od tego czasu panowała w
Persji u jego boku. W czasie rządów dynastii nastąpiło zbliżenie Iranu z
Zachodem, zapoczątkowano w tym kraju też głębokie przemiany polityczne i społeczne, cofnięte później w wyniku
irańskiej rewolucji islamskiej.
Mohammad Beheszti (
pers.: محمد حسینی بهشتی) (ur.
24 października 1928 w
Isfahanie, zginął
28 czerwca 1981 w
Teheranie) –
irański duchowny (
ajatollah), pisarz i polityk, jeden z przywódców
islamskiej rewolucji w Iranie, współzałożyciel i lider Partii Republiki Islamskiej od jej powstania 18 lutego 1979 do śmierci, współautor konstytucji
Islamskiej Republiki Iranu.
Beludżystan (
pers. Balūchestān,
urdu Balūcistān) – kraina geograficzno-historyczna w południowo-zachodniej
Azji, w południowo-wschodniej części
Wyżyny Irańskiej, nad
Morzem Arabskim i
Zatoką Omańską, na pograniczu
Iranu,
Pakistanu i
Afganistanu. Powierzchnia około 500 tys. km², głównie wyżynno-górzysta, pustynie i półpustynie, rzeki okresowe.
Farah Pahlawi (
pers. فرح پهلوی, z domu Farah Diba,
pers. فرح دیبا, ur.
14 października 1938 w
Teheranie) - trzecia żona ostatniego
szacha Iranu Mohammada Rezy Pahlawiego.
26 października 1967 została przez szacha
koronowana na władczynię (
szachbanu) Iranu - jako pierwsza kobieta w ciągu dwu i pół tysiąca lat historii
perskiej monarchii. Szach podkreślił w ten sposób wagę dążeń do
emancypacji irańskich kobiet.
Siły Powietrzne Islamskiej Republiki Iranu (
pers. نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران;
ang. Islamic Republic of Iran Air Force, w skrócie IRIAF) – wojska lotnicze
Islamskiej Republiki Iranu, jednen z czterech rodzajów sił zbrojnych (w 2008 wydzielono w nich wojska obrony powietrznej). Brały udział w
wojnie z Irakiem od 1980 do 1988, obecnie znane są z wykorzystywania amerykańskich samolotów wyprodukowanych w latach 60-tych i 70-tych, które nie były od tamtego czasu modernizowane, a są użytkowane pomimo niedostępności części zamiennych wynikającego z trwającego od 1979 roku embarga po
rewolucji islamskiej.
Irańska Agencja Kosmiczna (
pers. سازمان فضایی ایران – Sāzmān-e Fazāyi-ye Irān,
ang. Iranian Space Agency, ISA) - agencja kierowana przez rząd
Iranu, zajmująca się eksploracją przestrzeni kosmicznej i rozwojem związanych z nią technologii
Puchar Zatoki Perskiej (
ang. Gulf Cup,
arab. كأس الخليج) – międzynarodowy turniej
piłkarski rozgrywany z reguły co dwa lata. Biorą w nim udział reprezentacje państw leżących nad
Zatoką Perską (choć od turnieju w
Kuwejcie na przełomie 2003 i 2004 roku gra w nim również
reprezentacja Jemenu, nigdy za to nie brał w nim udziału
Iran).
Mohammad Reza Pahlawi (
pers. محمدرضا پهلوی, ur.
26 października 1919 w
Teheranie, zm.
27 lipca 1980 w
Kairze) – ostatni
szachinszach Iranu, z
dynastii Pahlawi, nastawiony prozachodnio, inicjator głębokich reform społecznych i gospodarczych w
Iranie. W 1979 został odsunięty od władzy w wyniku
irańskiej rewolucji islamskiej.