Linki:
Alfabet łaciński,
Bretania,
Bretończycy,
Brytania,
Celtowie,
Dialekt,
Francja,
Germanie,
ISO 639,
IX wiek,
Język (mowa),
Język brytyjski,
Język celtyberyjski,
Język gaelicki szkocki,
Język galatyjski,
Język galijski,
Język irlandzki,
Język kornijski,
Język kumbryjski,
Język lepontyjski,
Język manx,
Język piktyjski,
Język shelta,
Język staroirlandzki,
Język walijski,
Języki świata,
Języki brytańskie,
Języki celtyckie,
Języki goidelskie,
Języki indoeuropejskie,
Klasyfikacja języków,
Kornwalia,
Migracja ludności,
Najczęściej używane języki świata,
Pismo,
SIL International,
Sasi,
V,
VI wiek,
Wikipedia,
Wikisłownik,
XII wiek,
Język gaelicki szkocki (gaelicki, Scots Gaelic, nazwa własna: Gàidhlig) -
język z
grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim około 58 tys. osób (2001) zamieszkujących północną część
Wielkiej Brytanii, tj. północno-zachodnią
Szkocję i
archipelag Hebrydów. Władze brytyjskie przyznały mu status regionalnego
języka urzędowego na
Hebrydach Zewnętrznych (region Western Isles).
Język bretoński –
język z
grupy brytańskiej (p-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim blisko 400 tys.
Bretończyków, zamieszkujących dolną (zachodnią)
Bretanię (północno-zachodnia
Francja).
Bagad (liczba mnoga bagadoù - po
bretońsku drużyna, zespół) to rodzaj
bretońskiej orkiestry wzorowanej na
szkockich pipe bandach, który pojawił się we
Francji po
Drugiej Wojnie Światowej. Każdy bagad dzieli się na trzy sekcje instrumentalne: binioù - binioù braz (
wielkie dudy szkockie) lub binioù kozh (bretońskie dudy niewielkich rozmiarów, charakteryzujące się wyższym tonem), bombardes - rodzaj
oboju oraz batterie - werble. Okazjonalnie kooptowane są dodatkowe instrumenty, jak
saksofon czy
gitara elektryczna.
EV –
zespół muzyczny pochodzący z
Nantes, złożony z 4 artystów. Śpiewają po
bretońsku,
francusku i
fińsku. Ich styl to
rock z wpływami
bretońskimi i
celtyckimi. Określają się jako celtycko-fińska grupa rockowa.
Vannes (
bret. Gwened) to miejscowość i gmina we
Francji, w regionie
Bretania, w departamencie
Morbihan. Stolica celtycka Wenetów. W II w. miasto otrzymało obecną nazwę. Od V w. było siedzibą biskupa. We wczesnym średniowieczu pod panowaniem Franków, zostało w końcu w X w. włączone do Bretanii i wraz z nią w 1532 do korony francuskiej.
"Breiz Atao", bądź "Breizh Atao" ("Bretania na Zawsze") – bretońskie czasopismo
nacjonalistyczne wydawane w okresie międzywojennym we francuskiej
Bretanii.
Carnac (
bret. Karnag) – miejscowość i gmina we
Francji, w regionie
Bretania, w departamencie
Morbihan. Znane
uzdrowisko i
kąpielisko francuskiego wybrzeża
Oceanu Atlantyckiego.
Bretoński Narodowo-Socjalistyczny Ruch Robotniczy (
fr. Mouvement Ouvrier Social-National Breton) – bretońskie
faszystowskie,
nacjonalistyczne i
separatystyczne ugrupowanie polityczne istniejące w
1941 r.
Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) –
język z
grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie
Iran (40 mln),
Afganistan (7 mln) i
Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie
lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców
Środkowego Wschodu.
Terytoria Północno-Zachodnie i
Ziemia Ruperta były krainami geograficzno-historycznymi w północnej części Ameryki. Ziemia Ruperta kontrolowana była przez brytyjską
Kompanię Zatoki Hudsona, a Terytoria Północno-Zachodnie, przez kanadyjską (z siedzibą w
Montrealu)
Kompanię Północno-Zachodnią. Od czasu połączenia obu kompanii w
1821 oba regiony zaczęto określać wspólną nazwą Terytoriów Północno-Zachodnich.
Nantes (
bret. Naoned) – miasto w zachodniej
Francji, port nad
Loarą (w regionie
Kraj Loary, w departamencie
Loara Atlantycka), historyczna stolica
Bretanii.
Bitwa o Formigny - została stoczona
15 kwietnia 1450 roku pomiędzy siłami
francuskimi, wspartymi oddziałami
bretońskimi a wojskami
angielskimi. Bitwa stoczona została w ramach
wojny stuletniej i zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem Francuzów.
Omnia – zespół muzyczny pochodzący z
Holandii, grający, jak to określają sami członkowie neoceltic paganfolk. Wykonują przede wszystkim własne utwory przesiąknięte tradycyjną muzyką z takich regionów jak
Irlandia,
Bretania czy
Afganistan. W swych kompozycjach wykorzystują tylko i wyłącznie instrumenty
akustyczne. Śpiewają w językach:
angielskim,
niemieckim,
gaelickim,
fińskim,
bretońskim a także
hindi. Występowali na wielu festiwalach
Niemczech, Holandii,
Luksemburgu,
Belgii,
Austrii i
Węgrzech.
Roland (Hruodald, Hruotland) – postać historyczna,
frankijski hrabia
marchii bretońskiej, wzmiankowany przez
Einharda w jego dziele Vita Karoli Magni, opowiadającym o życiu
Karola Wielkiego, gdzie zapisano, że Roland zginął w Hiszpanii podczas bitwy z Saracenami, co datuje się na lata 780/790.
Czarne Stopy (Siksika, Blackfoot) – federacja trzech blisko spokrewnionych plemion
Indian Ameryki Północnej zamieszkujących prowincję
Alberta w
Kanadzie i stan
Montana w
Stanach Zjednoczonych. W skład grupy wchodziły plemiona: Pikuni (Piegan), Kainah i Siksika, które w XIX w. obejmowały swoją opieką także sąsiednie mniejsze plemiona
Gros Ventre i Sarsi. Do dziś wielu z nich zamieszkuje
rezerwaty po obu stronach granicy amerykańsko-kanadyjskiej i posługuje się
językiem siksika z grupy
języków algonkińskich.
Taranis (gromowładca) – jeden z nielicznych
celtyckich bogów czczonych przez
Rzymian, często utożsamiany z
Jowiszem. Wraz z
Teutatesem i
Esusem wymieniony przez rzymskiego poetę
Lukana w poemacie epickim Pharsalia. Pomniki poświęcone Taranisowi znajdujemy w całym świecie celtyckim, od wybrzeży Adriatyku po północne krańce Brytanii. W ikonografii zwykle występuje ze swym symbolem – młotem, utożsamianym z piorunami. Słowo taran do dziś po
walijsku i
bretońsku znaczy piorun. Gdy ludzie zabijali innych dla ofiary, ofiara dla Taranisa musiała być brutalnie zabita np.: powieszona, przecięta szyja.W księdze imion jest przypisywana polskiemu imieniu: Paweł
Języki inuickie (kanadyjsko-grenlandzkie albo wschodnioeskimoskie) – grupa języków z gałęzi eskimoskiej
języków eskimo-aleuckich, którymi posługuje się około 98.000 ludności części arktycznej i subarktycznej
Ameryki Północnej. Ich zasięg obejmuje cztery państwa:
Kanadę i
Stany Zjednoczone Ameryki oraz
Rosję i
Danię. Z powodu poważnego zagrożenia wymarciem prowadzone są próby rewitalizacji tych języków. Języki inuickie można podzielić na dwie grupy: języki zachodnio-inuickie (
Czukotka, południowo-zachodnia
Alaska,
Zatoka Księcia Williama, wyspa
Kodiak) oraz wschodnio-inuickie (terytorium od Zatoki Północnej poprzez wybrzeża Alaski Północnej, część północnej Kanady, Grenlandia).
Język mazandarani (tabari, mazenik, tabersi) –
język z
grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym natywnie posługuje się od 3 do 5 mln osób, zamieszkujących głównie
irańskie prowincje
Mazandaran i
Golestan. Blisko spokrewniony z językiem
gilańskim. Dzięki oddzieleniu od reszty Iranu, górami
Elburs, nie był w ciągu swej historii, poddany takiemu wpływowi języka arabskiego, jak
język perski - dlatego też lepiej zachował pra-irański słownik. Obecnie - wskutek rozwoju turystyki i braku edukacji w owym języku - pod coraz silniejszym wpływem perskiego.
Język bo (znany także jako Aka-bo) - wymarły język z grupy
andamańskiej. Występował w północno-zachodniej części Północnego Andamanu w Indiach. Jest uważany za jeden z najstarszych języków świata - szacowano, że może mieć nawet ok. 65-70 tys. lat. Przedrostek "Aka" w nazwie języka Aka-bo jest popularnym wśród języków andamańskich prefiksem dla słów związanych z językiem.
Język komi (zyriański) – język z grupy
permskiej języków ugrofińskich (
rodzina uralo-ałtajska). Posługuje się nim ok. 345 tys.
Komiaków (dawniej Zyrian), ludu zamieszkującego głównie
Republikę Komi w północno-zachodniej części
Rosji. Posiadają własny
alfabet oparty na
grażdance nazywany staropermskim. Literatura w języku komi od XIV w.
Asfandyar Wali Khan (ur.
19 lutego 1949, Charsadda,
Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna),
pakistański polityk, przewodniczący Partii Narodowej Awami.