Język grecki klasyczny

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w Attyce i na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w grece archaicznej okresu homeryckiego (ok. VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w Iliadzie i Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza greka koine, używana w okresie hellenistycznym.

Dialekt joński - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, rozpowszechniony w okresie klasycznym na obszarze południowo-zachodniej Azji Mniejszej (w historycznej Jonii), na Cykladach, Sporadach Północnych, Eubei a także części wysp przybrzeżnych Azji Mniejszej, m.in. na Chios i Samos. W swoim wczesnym stadium zaświadczonych już w grece archaicznej okresu homeryckiego - obok dialektu eolskiego stanowi podstawę języka Iliady i Odysei. W okresie hellenistycznym był stopniowo wypierany przez grekę koine, stanowi substrat dla rozwiniętego z niej w okresie bizantyjskim języka pontyjskiego. W literaturze okresu klasycznego dialekt joński pojawia się m.in. w części dzieł Sofoklesa i Ajschylosa, a także utworach epickich i wczesnej historiografii (np. u Herodota), nawiązujących do greki homeryckiej. Najbardziej zbliżony do dialektu attyckiego, wraz z którym tworzy zespół jońsko-attycki.

Nike rozwiązująca sandał – płaskorzeźba wykonana w V w. p.n.e., w okresie klasycznym sztuki starożytnej Grecji. Pierwotnie znajdowała się w świątyni Ateny Nike na Akropolu, obecnie w Muzeum Akropolis w Atenach.

Dialekt pamfilijski albo greka pamfilijska - słabo zaświadczony dialekt greki klasycznej, używany w starożytności na obszarze Pamfilii u południowo-zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej. Jego pochodzenie i relacja do innych dialektów starogreckich są nieustalone.

Język grecki archaiczny albo greka archaiczna - wczesne stadium rozwoju języka greckiego, poprzedzające grekę klasyczną, jednak późniejsze od greki mykeńskiej. Język grecki archaiczny był w użyciu w Helladzie w okresie ciemnym (po upadku cywilizacji mykeńskiej) i w okresie archaicznym. Zaświadczony jest w swoim późnym stadium przede wszystkim w dziełach Homera, z okresu ciemnego nie zachowały się bowiem zabytki piśmiennictwa. Język grecki był w czasach Homera już najprawdopodobniej silnie zróżnicowany dialektalnie. Uważa się, że Iliada i Odyseja pisane są językiem będącym zlepkiem różnych dialektów epoki, które w kolejnych wiekach dały początek poszczególnym zaświadczonym w piśmiennictwie dialektom greki klasycznej.

Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w Attyce i na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w grece archaicznej okresu homeryckiego (ok. VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w Iliadzie i Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza greka koine, używana w okresie hellenistycznym.

Leros (gr Λέρος, wł Lèro) to grecka wyspa i jednostka administracyjna Dodekanezu na Morzu Egejskim. Jest położona 317 km od ateńskiego portu Pireus, skąd można dotrzeć promem (w ciągu 11 godzin) lub samolotem (45 minut z Aten). W starożytności Tukidydes podkreślał znaczenie zatok i portu Leros dla Aten w czasie wojen peloponeskich w latach 459-404 pne.

Język mykeński albo greka mykeńska, także: dialekt mykeński - wymarły język z grupy helleńskiej języków indoeuropejskich, najstarsze zaświadczone stadium języka greckiego. Używany na Półwyspie Peloponeskim i na Krecie między XVI a XI wiekiem p.n.e., przed inwazją Dorów. Zachowały się inskrypcje na glinianych tabliczkach w piśmie linearnym B. Odczytane przez Michaela Ventrisa i Johna Chadwicka w 1952, których badania udowodniły powiązania języka mykeńskiego ze współczesną greką.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Alicja Szastyńska-Siemion – profesor w Zakładzie Filologii Greckiej Instytutu Filologii Klasycznej i Kultury Antycznej Uniwersytetu Wrocławskiego, dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej i Kultury Antycznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Filologicznego oraz członkiem Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej Polskiej Akademii Nauk. Wybitna znawczyni starożytności i mitologii.

Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem klasycznego języka chińskiego, a więc języków:

Stanisław Śnieżewski (ur. 5 lipca 1961 w Lublinie) - filolog klasyczny, prof. nadzw. z tytułem naukowym w Instytucie Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Szkołę podstawową ukończył w Płoskiem k. Zamościa w roku 1976. Jest absolwentem (1980) II LO w Zamościu. Studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1980-1985. Pracę magisterską napisał w roku 1985 pod kierunkiem prof. dr hab. Józefa Korpantego na temat "Rzeczywistość historyczna epoki augustowskiej w twórczości Owidiusza". Doktoryzował się na podstawie rozprawy Problem boskości Oktawiana-Augusta w poezji augustowskiej w 1992 r. Habilitował się w roku 2000 na podstawie dorobku naukowego i rozprawy Koncepcja historii rzymskiej w Ab Urbe Condita Liwiusza. Od roku 2007 pracuje na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Instytucie Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Postanowieniem z dnia 13 marca 2009 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński nadał mu tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Alfabet grecki – powstały ok. IX w. p.n.e. alfabet służący do zapisu języka greckiego i języków kilku ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Jego znaki służyły Grekom także do zapisu liczb oraz do notacji muzycznej. We wczesnej starożytności istniało wiele form alfabetu greckiego, wypartych w okresie klasycznym przez formę jońską (zachodnią), której w niezmienionej postaci używa się do dziś do zapisu języka nowogreckiego.

Marian Michał Golias (ur. 14 sierpnia 1887 w Brzeżanach koło Lwowa, zm. 27 września 1966 w Łodzi), filolog klasyczny, doktor nauk humanistycznych, docent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi i Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Zakładu Filologii Klasycznej Uniwersytetu Łódzkiego w latach 1953-1963, prodziekan Wydziału Filologicznego, wybitny dydaktyk, autor podręczników do nauki języka greckiego i łacińskiego, tłumacz i wydawca tekstów antycznych.

Jacqueline de Romilly, de domo Jacqueline David (ur. 26 marca 1913 w Chartres) – francuska filolog klasyczna. Jest członkiem Akademii Francuskiej i pierwszą kobietą, która została profesorem Collège de France. Światową sławę przyniosły jej badania nad językiem i cywilizacją starożytnej Grecji, zwłaszcza prace o Tukidydesie.

Platon – imię męskie pochodzenia greckiego oznaczający "barczysty". Przydomkiem tym nazwano filozofa Arystoklesa znanego jako Platon z Aten. Patronami tego imienia jest kilku świętych. Od Platona pochodzi żeńskie imię Platonida.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja