Język hakka

Język hakka (język chiński: 客家話/客家话 pinyin: Kèjiāhuà; język hakka: Hakka: Hak-kâ-fa - jeden z najważniejszych języków chińskich, używany głównie w południowych Chinach, w wielu lokalnych wersjach dialektalnych, w prowincjach Guangdong, Fujian, Jiangxi, Kuangsi, Syczuan, Hunan i regionie autonomicznym Kuejczou, a także na wyspie Hajnan i na Tajwanie.

Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej Chaozhou w prowincji Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.

Powódź w Chinach - nawiedziła w maju 2010 roku obszar południowych Chin. W wyniku podtopień zginęło 542 osoby, 247 uważa się za zaginione. Straty szacowane są na około 12,3 miliarda dolarów. Żywioł nawiedził prowincje: Kuejczou, Jiangxi, Fujian, Kuangsi, Zhejiang, Anhui, Syczuan, Hunan, Guangdong, Junnan oraz Qinghai.

Pinus kwangtungensis Chun et Tsiang – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w Chinach (północ Guangdong, południowy wschód Kuangsi, południe Kuejczou, Hajnan, południe Hunan) i Wietnamie (Hoa Binh, Cao Bang). Możliwe, że okazy zebrane na wyspie Hajnan, reprezentują blisko spokrewnioną Pinus fenzeliana.

Pseudotaxus chienii – gatunek krzewu z monotypowego rodzaju Pseudotaxus z rodziny cisowatych (Taxaceae). Rośnie w wieczniezielonych lasach liściastych do wysokości 1000 m n.p.m. w chińskich prowincjach Guangdong, Kuangsi, Hunan, Jiangxi i Zhejiang.

Język wu (chin.: 吳語; pinyin: wú yǔ; wymowa wu: wu nyu) – jeden z głównych języków chińskich używanych powszechnie w Chinach. Jest używany w regionie Wu (od którego pochodzi nazwa), w prowincjach Zhejiang, Jiangsu, Anhui, Jiangxi i Fujian. Główne dialekty wu to dialekty Hangzhou, Wenzhou, Suzhou, Shaoxing, Yongkang oraz Szanghaju (nazwy dialektów pochodzą od głównych miast poszczególnych regionów). Jest drugim (po języku mandaryńskim) co do liczby mówiących językiem używanym w Chinach. Łącznie mówi nim 95 milionów osób.

Język gan (chiń. 贛語 pinyin: ganyŭ) – jeden z głównych języków chińskich używanych powszechnie w Chinach. Jest używany głównie w środkowej części prowincji Jiangxi, a także w prowincjach Hunan, Hubei, Anhui i Fujian. Nazwa pochodzi od skróconej nazwy prowincji Jiangxi, przez którą płynie rzeka Gan.

Pe̍h-ōe-jī (POJ) (język chiński 白話字 pinyin: báihuà zì) - system zapisu języka chińskiego za pomocą alfabetu łacińskiego, wprowadzony w XIX w. przez chrześcijańskich misjonarzy w Fujian i na Tajwanie. Do tej pory bywa używany do zapisu odmiany hokkien, zwłaszcza języka tajwańskiego. Istnieje także wersja tego systemu dla języka hakka, zwana pha̍k-fa-sṳ, dla języka mindong bàng-uâ-cê, oraz dla dialektu teochew, nazywana pêh-uē-jī.

Tragopan plamisty (tragopan kabot) - gatunek ptaka z rodziny kurowatych, zamieszkujący endemicznie podzwrotnikowe, górskie lasy w południowo-wschodnich Chinach (prowincje: Zhejiang, Jiangxi, Hunan, Guangdong, Kuangsi-Czuang i Fujian) na wys. 600 m n.p.m. - 1400 m n.p.m.; . Gatunek umieszczony w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych i jest chroniony konwencją CITES (załącznik I).

Pe̍h-ōe-jī (POJ) (język chiński 白話字 pinyin: báihuà zì) - system zapisu języka chińskiego za pomocą alfabetu łacińskiego, wprowadzony w XIX w. przez chrześcijańskich misjonarzy w Fujian i na Tajwanie. Do tej pory bywa używany do zapisu odmiany hokkien, zwłaszcza języka tajwańskiego. Istnieje także wersja tego systemu dla języka hakka, zwana pha̍k-fa-sṳ, dla języka mindong bàng-uâ-cê, oraz dla dialektu teochew, nazywana pêh-uē-jī.

Yi, Nuosu, Lolo (język chiński: 彝族 pinyin: Yízú, wiet.: Người Lô Lô) – mniejszość etniczna w Chinach, Wietnamie i Tajlandii. Większość jej członków, 8 milionów, mieszka w chińskich prowincjach Syczuan, Junnan, Kuejczou i Kuangsi. Sami określają się nazwą "Nuosu". Nazwa "Lolo", spotykana w dawniejszej literaturze, jest obecnie uważana w Chinach za obraźliwą, ale jest oficjalnie używana w Wietnamie jako Lô Lô oraz w Tajlandii jako Lolo. Yi posługują się różnymi, czasami wzajemnie trudno zrozumiałymi językami z rodziny tybetańsko–birmańskiej, które zapisują używając własnego pisma yi, lecz tylko jeden z nich (nuosu) jest nauczany w szkołach.

Pinus hwangshanensis W.Y.Hsia – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna ta pochodzi z gór we wschodnich Chinach i występuje w prowincjach: Anhui, Fujian, południowy Henan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, południowo-wschodni Junnan, centrum Kuangsi, Kuejczou, Zhejiang. Nazwa gatunku wywodzi się od gór Huang Shan w prowincji Anhui, skąd pochodziły pierwsze opisane okazy.

Tulipanowiec chiński (Liriodendron chinense) – gatunek drzewa z rodziny magnoliowatych występującym w środkowych i południowych Chinach w prowincjach Anhui, Kuangsi, Jiangsu, Fujian, Kuejczou, Hubei, Hunan, Jiangxi, Shaanxi, Zhejiang, Syczuan i Junnan, a także gdzieniegdzie w północnym Wietnamie. Jest bardzo podobny do tulipanowca amerykańskiego. Różni się od niego jednak głębiej powcinanymi liśćmi, a także krótszymi płatkami korony, które są ciemnożółte; nie ma w nich barwy pomarańczowej. Osiąga około 40 m wysokości. Nie jest tak mrozoodporny jak jego amerykański kuzyn, ale uprawia się go w Anglii (wiele okazów znajduje się w Kew Gardens), İrlandii, Belgii, Holandii i w Niemczech. W Ameryce Północnej drzewo to rośnie na północy Bostonu, we wschodnim Massachusetts i w Vancouver w Kanadzie.

Tulou – ogólna nazwa wielopiętrowych, zazwyczaj obronnych budynków z ubitej ziemi (stąd nazwa chiń. upr. 土楼, chiń. trad. 土樓, pinyin tǔlóu, dosł. "ziemny budynek"). Przeznaczony do zamieszkiwania przez kilkadziesiąt rodzin, członków jednego rodu, stanowią istotny element architektury Hakków. Wznoszone od XII w., tulou występowały w wielu odmianach, najbardziej znane są okrągłe tulou z Fujianu.

Mien, Yao (Wym. jao, 瑶族, hanyu pinyin: Yáo zú), Dao (Wym. dzao, Wiet.: người Dao), lud mieszkający w Chinach i na Półwyspie Indochińskim w Wietnamie, Laosie i Tajlandii. Ich większe skupiska w Chinach to prowincje Guangdong, Hunan, Jiangxi, Kuangsi-Czuang. Sami określają się mianem "Iu Mien". Mówią językiem yao (mien), należącym do rodziny językowej hmong-mien (miao-yao). Reprezentują najwcześniejszą warstwę etniczną ludności w południowych Chinach. Trwająca do dziś migracja Yao na południe spowodowana wypieraniem przez Chińczyków, powoduje osiedlanie się enklawami, w górskich trudno dostępnych terenach.

Zhuang, wym. czuang; (język chiński: 壮族 pinyin: Zhuàngzú; inaczej – Zhuangowie, Czuangowie) – mniejszość etniczna w Chinach, licząca ok. 18 mln osób, zamieszkująca głównie Region Autonomiczny Kuangsi-Czuang na południu Chin, a także prowincje Junnan, Guangdong, Kuejczou oraz Hunan. Liczebnie są drugą największą grupą etniczną w Chinach po Hanach. Posługują się językiem zhuang, nie spokrewnionym z językiem chińskim.

Chongzuo (chin.: 崇左; pinyin: Chóngzuǒ) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w regionie autonomicznym Kuangsi, przy granicy z Wietnamem. Prefektura miejska została utworzona w 2004 roku.

Cangwu (chin.: 苍梧县; pinyin: Cāngwú Xiàn) – powiat w południowych Chinach, w regionie autonomicznym Kuangsi, w prefekturze miejskiej Wuzhou. W 2000 roku liczył 646 855 mieszkańców.

Longsheng (chin.: 龙胜各族自治县; pinyin: Lóngshèng Gèzú Zìzhìxiàn) – powiat autonomiczny w południowych Chinach, w regionie autonomicznym Kuangsi, w prefekturze miejskiej Guilin. W 1999 roku liczył 166 812 mieszkańców.

Qinzhou (chin.: 钦州; pinyin: Qīnzhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w regionie autonomicznym Kuangsi. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 104 940. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 3 147 958 mieszkańców.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja