Język kataloński

Język kataloński (llengua catalana [ˈʎεn.gwə kə.təˈɫa.nə], el català [əɫ.kə.təˈɫa]) to język romański z grupy zachodniej, mający status języka urzędowego w Andorze i hiszpańskich wspólnotach autonomicznych: Katalonii, Balearach i Walencji. Jest zrozumiały dla 9 milionów ludzi, z których większość zamieszkuje wymienione regiony Hiszpanii.

Yeismo - proces fonetyczny zachodzący w części hiszpańskojęzycznego obszaru Ameryki Łacińskiej. Ll tradycyjnie wyrażał głoskę ʎ (palatalna lateralna). Dźwięk ten zanikł na większości obszarów Ameryki, z wyjątkiem dwujęzycznych obszarów, na których mówi się w keczua lub w innych językach rdzennych Ameryki, posiadających ten fonem w swojej fonetyce. Obecnie zanika także w Hiszpanii, ale i tam jest podobnie - nie dotyczy on dwujęzycznych obszarów języka katalońskiego lub innych języków, w których obecne jest ʎ. Na większości obszarów fonem ten upodabnia się do j. Zjawisko to nazywane jest właśnie yeismo.

Andorczycy - jeden z narodów romańskich, zamieszkuje Andorę. Jedynie 38% mieszkańców księstwa ma jego obywatelstwo. Z pochodzenia są głównie Katalończykami, a ich językiem narodowym jest kataloński. Tradycyjnymi zajęciami są wysokogórskie pasterstwo owiec, handel i przemyt. Od połowy XX w. zajmują się turystyką i bezcłowym handlem towarami importowanymi. Od VI w. wyznają chrześcijaństwo (rzymski katolicyzm).

Język luksemburski (Lëtzebuergesch, franc. Luxembourgeois, niem. Luxemburgisch) – należy do zachodniej grupy języków germańskich. Wywodzi się z frankijskiego dialektu języka niemieckiego. Posługuje się nim ok. 320 000 ludzi, głównie w Luksemburgu, gdzie ma status języka urzędowego (od 1984), a także w części Niemiec, Belgii i Francji. Uznawany za oddzielny język od niedawna, wcześniej uznawany był raczej za jeden z dialektów języka niemieckiego. Funkcjonuje obok dwóch innych języków urzędowych w państwie - niemieckiego i francuskiego. Język ten używany jest głównie jako język mówiony w sferze prywatnej, choć na przykład prowadzone są w nim również debaty w parlamencie. Katedra języka luksemburskiego istnieje na uniwersytecie w Moskwie. Język ten nie jest językiem urzędowym w Unii Europejskiej. Guy Rewenig jest autorem pierwszej powieści po luksembursku; jest on uważany obok Rogera Manderscheida za prekursora pisania prozy artystycznej w tym języku.

Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa (PALOP, pol. Kraje Afrykańskie Urzędowego Języka Portugalskiego) - grupa krajów afrykańskich, w których językiem urzędowym jest portugalski.

Polityka językowa – zbiór zasad i założeń przyjęty przez władze danego państwa w stosunku do języka lub języków obowiązujących bądź używanych na jego terenie. Obejmuje ona przyjęcie języka urzędowego, określenie sposobu jego nauczania, status języków mniejszości narodowych a także stosunek do ochrony języka przed wpływem obcych kultur.

Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa (PALOP, pol. Kraje Afrykańskie Urzędowego Języka Portugalskiego) - grupa krajów afrykańskich, w których językiem urzędowym jest portugalski.

Dni majowe w Barcelonie (Els Fets de Maig po katalońsku, Los Hechos de Mayo po hiszpańsku) - uliczne starcia między prokomunistycznymi siłami rządowymi (Gwardia Szturmowa Guardia de Asalto) wspieranymi przez bojówki stalinowskie, a milicjami anarchosyndykalistów, które miały miejsce w Barcelonie między 3 a 8 maja 1937, w czasie wojny domowej w Hiszpanii. Przybycie po piątym dniu strać posiłków Gwardii z Walencji doprowadziło do zawieszenia broni i zaprzestania walk.

Witajcie w Farewell-Gutmann (Bienvenido a Farewell-Gutmann) – hiszpański dramat filmowy z 2008 roku w reżyserii Xaviego Puebli. Jest zaliczany do kina katalońskiego, pomimo faktu, iż dialogi odgrywane są po hiszpańsku. Z Katalonii pochodzą jego twórcy, tam też zrealizowano całość zdjęć, zaś katalońska telewizja była jednym z podmiotów finansujących produkcję. Otrzymał dwie statuetki Gaudiego, będące najważniejszym wyróżnieniem dla filmowców z tej części Hiszpanii, a także siedem nominacji do tej nagrody.

Chorasańczycy - lud turecki zamieszkujący w północnej części irańskiego ostanu Chorasan, około 403 tys. ludzi. Używają własnego, zbliżonego do azerskiego języka, większość jest dwujęzyczna i używa również urzędowego w Iranie języka perskiego. W VII wieku zamieszkane przez nich ziemie podbite zostały przez Arabów i zislamizowane. Obecnie wyznają oni islam sunnicki. Chorasańczycy zajmują się uprawą, w tym również na sztucznie nawadnianych polach, hodują owce, kozy i bydło. Znane są wyroby chorasańskich rzemieślników - zwłaszcza dywany.

Rock en català (kataloński rock) to gatunek muzyczny, którego wykonawcami można nazwać niektóre formacje muzyczne z końcówki XX w. i początku XXI, które tworzą po katalońsku. Chociaż nazwa gatunku zawiera słowo rock, używa się go również czasem przy innych stylach muzycznych, np. pop, ska, metal itp. Zwykle odnosi się do fali zespołów powstałych w latach 80., tuż po okresie dyktatury w Hiszpanii, które chciały wykonywać w języku katalońskim popularne w tamtych czasach gatunki. Do katalońskiego rocka nie zalicza się utworów powstałych przy ruchu nova canço.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Język telugu (తెలుగు) – język z grupy południowowschodniej , (wg. Ethnologue grupy centralno-południowej ) rodziny języków drawidyjskich. Jest największym językiem pod względem liczby posługujących się nim pośród języków drawidyjskich. Posługuje się nim około 70 mln osób, mieszkańców indyjskiego stanu Andhra Pradesh, gdzie posiada status języka urzędowego. W języku tym powstają też filmy powiązane z Tollywood.

Kuchnia katalońska - tradycje kulinarne typowe dla Katalonii, stanowiące regionalną odmianę szerszego pojęcia kuchnia śródziemnomorska z wpływami kuchni Pirenejów. Pomimo wspólnego języka i licznych podobieństw kulinarnych, do kuchni katalońskiej tradycyjnie nie zalicza się tradycji gastronomicznych Balearów i Walencji. Kuchnia katalońska wykazuje historyczne powiązania z francuskim regionem Roussillon oraz Neapolem i Sycylią. Poza produktami typowymi dla całego regionu Morza śródziemnego typu pomidory, oliwa, czosnek, świeże zioła i ryby i owoce morza, ulubionymi składnikami potraw są różne rodzaje grzybów oraz rozmaite wędliny np. fuet, botifarra czy llonganisa .

Reprezentacja Katalonii w piłce nożnej (kat. Selecció Catalana) nie jest zrzeszona w FIFA ani UEFA. Reprezentacja Katalonii, pod różnymi nazwami - Selecció Catalana, Selecció de Barcelona i Catalan XI od 1904 r. rozegrała ponad 200 spotkań.

Mudejar (z arab. mudadżdżan – ten, który mógł zostać w Hiszpanii) – styl w hiszpańskiej architekturze i sztuce, który rozwinął się z połączenia elementów islamskich i chrześcijańskich (romańskich i gotyckich). Pojawił się w VIII wieku, i przetrwał do XVII wieku. Największy jego rozkwit nastąpił w okresie gotyku (XV-XVI w.).

Juan Bautista José Cabanilles y Barrerá (ochrzczony 6 września 1644, zm. 29 kwietnia 1712 w Walencji) - hiszpański kompozytor, organista i ksiądz. Od 1665 roku do śmierci pełnił funkcję organisty katedry w Walencji. Jego twórczość naśladowało wielu hiszpańskich organistów, dla których był mistrzem i wzorem do naśladowania.

ADIF, jest skrótem od Administrador de Infraestructuras Ferroviarias - jest hiszpańskim przedsiębiorstwem państwowym działającym pod nadzorem Ministerstwa Robót Publicznych i Transportu (hiszp. Ministerio de Fomento) i odpowiedzialny jest za budowę oraz zarządzanie większości infrastruktury kolejowej w Hiszpanii. Powstał on w 2005 r. w wyniku podziału Krajowej Sieci Kolei Hiszpańskich RENFE na dwie spółki:

Język pendżabski ( ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja