Język kazachski

Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 12 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

Język nogajski (nog. Ногай тили) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich, używany przez około 90 000 ludzi (w tym 75 000 Nogajów), przede wszystkim w Rosji, ale też w Kazachstanie i Uzbekistanie. Wewnątrz języka rozróżnia się dialekty: środkowy oraz tak zwane biały i czarny nogajski. Nogajski oddziaływał intensywnie na północne dialekty języka krymskotatarskiego. Nogajski jest przede wszystkim językiem domowym, używanym w lokalnych społecznościach, choć naucza się go także w szkołach podstawowych i średnich.

Język północny sotho (nazywany także Sesotho sa Leboa) - jeden z jedenastu języków oficjalnych RPA. Używany głównie w prowincji północnej przez około 3 mln 600 tys ludzi. Należy grupy języków bantu, do podgrupy Sotho. Jest też zwany błędnie językiem pedi (pedi jest jednym z 30 dialektów tego języka).

Język brahui - język z północno-zachodniej grupy języków drawidyjskich, używany wokół miasta Kalat w centralnym Beludżystanie (zachodni Pakistan) przez około 2 miliony ludzi (dane za rok 1998) i mniejsze grupy w Afganistanie i Iranie (10 tys.) – łącznie około 200 tysięcy. Uważany jest za język tubylczy Beludżystanu (sprzed przybycia Ariów), w chwili obecnej zachował około 15% drawidyjskiego słownictwa i podstawową strukturę gramatyczną. Jest jedynym językiem drawidyjskim, którego używa się wyłącznie poza granicami Indii.

Język kurmandżi, kurdi, północnokurdyjski - język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski. Liczbę osób posługujących się językiem kurmandżi ocenia się na około 9 milionów, z czego 4 miliony zamieszkują wschodnie regiony Turcji.

Język maonan – z grupy dong-shui (kam-sui) tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość Maonan, mieszkającą w Regionie Autonomicznym Guangxi w ChRL. Używa go 30 000 - 37 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po chińsku (chiński jest też głównym językiem pisanym). 75% mówi w maonan w domu i do dzieci, ponad 60% używa go także poza domem, ale użycie się zmniejsza.

Drugi język , L2 - język przyswojony jako drugi w kolejności po języku ojczystym. Niekoniecznie jest równoznaczny z językiem obcym. Większość dzieci na świecie posługuje się dwoma językami. Na przykład dla dziecka kaszubskiego, posługującym się w środowisku rodzinnym i rówieśniczym językiem kaszubskim i stykającego się z literackim językiem polskim dopiero w szkole język polski jest językiem drugim, ale nie obcym. Bardzo często się zdarza w krajach wielojęzycznych, że L2 jest dominujący dla danej osoby, zwłaszcza gdy funkcjonuje ona poza terenem, na którym może posługiwać się językiem ojczystym. Na przykład Katalończyk mieszkający poza Katalonią posługuje się na co dzień językiem hiszpańskim (L2) jako językiem głównym. W tej sytuacji może czasami dochodzić do procesu stopniowej utraty umiejętności mówienia językiem ojczystym (language attrition).

Język bo (znany także jako Aka-bo) - wymarły język z grupy andamańskiej. Występował w północno-zachodniej części Północnego Andamanu w Indiach. Jest uważany za jeden z najstarszych języków świata - szacowano, że może mieć nawet ok. 65-70 tys. lat. Przedrostek "Aka" w nazwie języka Aka-bo jest popularnym wśród języków andamańskich prefiksem dla słów związanych z językiem.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, Bonaire, Curaçao, Sabie, Sint Eustatius, Sint Maarten i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego i duńskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Język isan - język z grupy języków tajskich. używany przez około 15 milionów osób w tajlandzkim regionie Isan. Nazywany również północno-wschodnim językiem tajskim. Blisko spokrewniony z centralnym językiem tajskim oraz laotańskim. Używany jest niemal wyłącznie w mowie.

Język krymskotatarski (Qırımtatar tili, Qırımtatarca) albo język krymski (Qırım tili, Qırımca) - język Tatarów Krymskich, tradycyjnie zaliczany w skład podgrupy kipczacko-połowieckiej kipczackiej grupy języków tureckich.

Drung (chiń. 独龙族, pinyin: Dúlóngzú) – jedna z najmniejszych oficjalnie uznanych mniejszości narodowych w Chińskiej Republice Ludowej, licząca zaledwie ok. 6000 osób, z grupy ludów tybetańskich. Zamieszkuje północny Yunnan, wzdłuż rzeki Dulong, na pograniczu z Birmą, niewielkie grupy także w dolinie Saluinu. Inne ich nazwy to Derung, Dulonh, Dulong, Dulongzu, Qiu, Tulung, i Tulong.

Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui) tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość Mulam, mieszkającą w Regionie Autonomicznym Guangxi w ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao Zhuangowie i Hanowie . Blisko spokrewniony z językami maonan i południowodongiańskim.

Tok pisin – język kreolski używany w Papui-Nowej Gwinei, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Dla około 120 tys. mieszkańców kraju jest językiem ojczystym, jako drugi język zna go 4 miliony osób. Jest najszerzej znanym w Papui-Nowej Gwinei językiem - pełni rolę języka wehikularnego.

Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej Chaozhou w prowincji Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.

Niwchowie (dawna nazwa: Gilacy, własna nazwa: нивхгу) - autochotoniczny lud paleoazjatycki, zamieszkujący na wschodzie Rosji, głównie u ujścia rzeki Amur, a także na wyspie Sachalin. Liczba Niwchów wynosi 5162 (spis powszechny z 2002 r.). Posługują się głównie językiem rosyjskim, ale część (około 20%) zna jeszcze język niwchijski, należący do języków paleoazjatyckich, odmienny od wszystkich innych na Ziemi, prawdopodobnie spokrewniony tylko z językiem ajnu.

Pierwsze Ministerstwo Przemysłu Maszynowego Chińskiej Republiki Ludowej (First Ministry of Machine-Building), jeden z urzędów centralnych w Chińskiej Republice Ludowej.

Qaraqalpaqstan jasları gazetası – gazeta wydawana od 13 lutego 1931 do 20 sierpnia 1941 w Uzbekistanie, w języku karakałpackim, początkowo pod tytułem "Qaraqalpaq komsomolları". Jej pierwszym redaktorem był İzbasar Fazılov, znany karakałpacki pisarz.


Hiszpański (193,243,411 osób posługujących się tym językiem) oraz portugalski (193,197,164 osób) są najbardziej rozpowszechnionymi językami w Ameryce Południowej. Hiszpański, wraz z innymi ojczystymi językami, jest językiem urzędowym w większości krajów. Portugalski natomiast jest językiem urzędowym w Brazylii, duński w Surinamie, angielski w Gujanie (w kraju tym jest używanych co najmniej 12 języków, m.in. hindi oraz arabski. Angielski obowiązuje na Falklandach, francuski jest językiem urzędowym Gujany Francuskiej i drugim językiem w Amapá, jednym z regionów Brazylii.

Język kapuczyński (czasem używany jest także termin język beżtyjski, nazwa własna Бэжти) – jeden z niewielkich języków kaukaskich, używany przez 6184 osób w południowym Dagestanie. Język kapuczyński należy do języków didojskich w zespole awaro-didojskim, tworzącym podgrupę wśród języków dagestańskich w grupie północno-wschodniej (nachsko-dagestańskiej) języków kaukaskich. Kapuczyński jest blisko spokrewniony z językiem chunzybskim.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja