Język liturgiczny

Język liturgiczny (język religijny, język sakralny) – język, który używany jest jako język tekstów i ceremonii religijnych. Stosunek takiego języka do innych języków codziennego użytku jest różny w różnych kulturach. Niekiedy język taki jest używany w życiu codziennym (np. arabski wśród Arabów), ale często zdarza się, że jest on uznawany za element religii i stanowi język święty, którego użycie w życiu świeckim jest zabronione. Bardzo często uznaje się, że tylko w danym języku możliwe jest przekazanie prawdy objawionej w pismach religijnych (zobacz: święte księgi). Wiele języków liturgicznych to języki martwe, które przetrwały dzięki temu, że były używane w ceremoniach religijnych (np. łacina, hebrajski, gyyz).

Pismo etiopskie (amh. ፊደል fidäl) to pismo, które wykształciło się do zapisu języka gyyz, a z czasem zaczęto w nim zapisywać także inne języki Etiopii (głównie semickie). Obecnie używane jest do zapisu języków etiopskich (m. in. amharskiego i tigrinia) oraz języków omockich. Próby zastosowania pisma etiopskiego do zapisu języków kuszyckich nie przyniosły trwałych rezultatów, zapewne dlatego, że pismo to było postrzegane jako symbol amharskiej dominacji kulturowej.

Język kami – język bantu używany w regionie Morogoro w Tanzanii przez około 15 000 osób. Jego znaczenie zanika na rzecz suahili czy innych okolicznych języków, ale wciąż stosowany jest w tradycjach religijnych czy mediacji wśród ludu kami. Należy odróżniać ten język od nigeryjskiego języka kami.

Język kapuczyński (czasem używany jest także termin język beżtyjski, nazwa własna Бэжти) – jeden z niewielkich języków kaukaskich, używany przez 6184 osób w południowym Dagestanie. Język kapuczyński należy do języków didojskich w zespole awaro-didojskim, tworzącym podgrupę wśród języków dagestańskich w grupie północno-wschodniej (nachsko-dagestańskiej) języków kaukaskich. Kapuczyński jest blisko spokrewniony z językiem chunzybskim.

Polityka wyznaniowa jest jednym z działów polityki szczegółowej państwa, który określa stosunek władzy wobec organizacji religijnych i wyznawców religii. W krajach demokratycznych polityka wyznaniowa jest realizowana zgodnie z konstytucyjnymi gwarancjami wolności religijnej, sumienia i wyznania oraz zasadą równości obywateli wobec prawa, niezależnie od ich wyznania i światopoglądu. Natomiast w państwach totalitarnych przeprowadzane są często próby ograniczenia lub całkowitej eliminacji roli religii, a także podporządkowanie organizacji religijnych władzom i wykorzystanie uczuć religijnych do celów politycznych.

Język xhosa - jeden z ważniejszych języków z rodziny bantu, posługuje się nim południowoafrykański lud Xhosa (głównie w RPA i Lesotho), liczbę użytkowników szacuje się na ok. 5,6 mln. Zalicza się do języków mlaskowych, co wyróżnia go spośród innych języków bantu (cecha ta została zapożyczona z języków khoisan). Mlask boczny dziąsłowy (zapisywany jako "xh") występuje również w nazwie języka.

Język bo (znany także jako Aka-bo) - wymarły język z grupy andamańskiej. Występował w północno-zachodniej części Północnego Andamanu w Indiach. Jest uważany za jeden z najstarszych języków świata - szacowano, że może mieć nawet ok. 65-70 tys. lat. Przedrostek "Aka" w nazwie języka Aka-bo jest popularnym wśród języków andamańskich prefiksem dla słów związanych z językiem.

Zapożyczenia z języków indyjskich - wyrazy zapożyczone w języku polskim lub innych językach, pochodzące pierwotnie z języków indyjskich. Do języków nieindyjskich, zawierających szczególnie duży procent słów pochodzenia indyjskiego, można zaliczyć język malajski / indonezyjski oraz inne języki Azji Południowo Wschodniej, a także język suahili, w którym zapożyczenia z hindustani stanowią około 1% słownictwa. Ze względu na bezpośrednie kontakty, językiem europejskim, zawierającym stosunkowo dużo zapożyczeń z języków indyjskich, jest język angielski. Niektóre z nich poprzez angielski zostały przejęte również przez inne języki europejskie. Do języka polskiego trafiły najczęściej bezpośrednio z języka angielskiego. Oprócz wielu słów, które stały się w taki sposób internacjonalizmami, w języku angielskim funkcjonuje wiele wyrazów pochodzenia indyjskiego, na co dzień nieużywanych w innych językach np. thug, juggernaut, cheetah, mulligatawny, cot, dinghy, dacoit, toddy, pukka, pundit itd.

Język luksemburski (Lëtzebuergesch, franc. Luxembourgeois, niem. Luxemburgisch) – należy do zachodniej grupy języków germańskich. Wywodzi się z frankijskiego dialektu języka niemieckiego. Posługuje się nim ok. 320 000 ludzi, głównie w Luksemburgu, gdzie ma status języka urzędowego (od 1984), a także w części Niemiec, Belgii i Francji. Uznawany za oddzielny język od niedawna, wcześniej uznawany był raczej za jeden z dialektów języka niemieckiego. Funkcjonuje obok dwóch innych języków urzędowych w państwie - niemieckiego i francuskiego. Język ten używany jest głównie jako język mówiony w sferze prywatnej, choć na przykład prowadzone są w nim również debaty w parlamencie. Katedra języka luksemburskiego istnieje na uniwersytecie w Moskwie. Język ten nie jest językiem urzędowym w Unii Europejskiej. Guy Rewenig jest autorem pierwszej powieści po luksembursku; jest on uważany obok Rogera Manderscheida za prekursora pisania prozy artystycznej w tym języku.

Psychologia religii jest interdyscyplinarną nauką zajmującą się psychologiczną analizą fenomenów religijnych. Znajduje się na pograniczu psychologii i religioznawstwa i korzysta z dorobku obu dziedzin. Z psychologicznego punktu widzenia głównym zadaniem psychologii religii jest próba wyjaśniania zjawisk religijnych (takich jak doświadczenie religijne, konwersja, osobista religijność, duchowy rozwój człowieka, fundamentalizm religijny itd.) przy pomocy aparatu pojęciowego wytworzonego na polu psychologii bądź jej poddziedzin (np. psychologia kliniczna religii zajmuje się opisem relacji pomiędzy religijnością a zdrowiem psychicznym). Z punktu widzenia religioznawczego, psychologia religii traktowana jest jako subdyscyplina religioznawstwa, komplementarna w stosunku do socjologii religii. Tak traktowana psychologia religii stanowi młodą gałąź nauk religioznawczych. Psychologia religii zajmuje się zatem głównie przeżyciowo-przekonaniową stroną religii, próbując przy tym szukać zależności pomiędzy sposobem przeżywania religii, a kontekstem religijno-kulturowym jednostki.

Język dżerma (zarma) – język z rodziny nilo-saharyjskiej z południowej gałęzi języków songhaj, jeden z ważniejszych języków Nigru, używany przez ponad 2 miliony mówiących głównie w południowo-zachodniej części kraju, a także w stolicy Niameyu. W Nigrze posiada status jednego z języków urzędowych, nauczany jest w szkołach. Istnieją stacje radiowe i telewizyjne w języku dżerma.

Język północny sotho (nazywany także Sesotho sa Leboa) - jeden z jedenastu języków oficjalnych RPA. Używany głównie w prowincji północnej przez około 3 mln 600 tys ludzi. Należy grupy języków bantu, do podgrupy Sotho. Jest też zwany błędnie językiem pedi (pedi jest jednym z 30 dialektów tego języka).

Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem klasycznego języka chińskiego, a więc języków:

Sanskryt wedyjski - wymarły język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich. Jest to najstarsza postać języka staroindyjskiego - sanskrytu, używana w okresie od XV do V wieku p.n.e. Z niego wywodzi się sanskryt klasyczny. Nazwa pochodzi od Wed, zbioru tekstów indyjskich, której najstarsza część, Rygweda (1500-1200 r. p.n.e.), została spisana właśnie w tym języku. Tym samym są jedne z najstarszych zapisów języków indoeuropejskich. Język wedyjski jest blisko spokrewniony z językiem awestyjskim, najstarszym zachowanym językiem irańskim.

Język nanggu - język z rodziny malajsko-polinezyjskiej języków języków austronezyjskich, dawniej klasyfikowany w obrębie grupy wschodniopapuańskiej języków papuaskich. Używany na Wyspach Salomona

Język jamajski (nazywany lokalnie Patois lub Patwa) - język kreolski na bazie języka angielskiego, używany na Jamajce oraz przez diasporę jamajską w różnych częściach świata (gł. w Wielkiej Brytanii i USA). Wykazuje pewne wpływy leksykalne języka akan używanego w Ghanie oraz języków bantu. Używany jest głównie jako język mówiony, tworzy z angielskim tzw. kontinuum kreolskie.

Llanito (lub yanito) - dialekt angielski używany na co dzień przez rdzennych mieszkańców Gibraltaru. Charakteryzuje się znaczną ilością zapożyczeń leksykalnych z andaluzyjskiej odmiany języka hiszpańskiego, do tego stopnia, że jest uważany za mieszaninę obu tych języków. Różni się jednak od tzw. Spanglish używanego na obszarze przygranicznym między USA a Meksykiem. Llanito zawiera także wiele słów z innych języków, między innymi z dialektu genueńskiego, języka hebrajskiego, arabskiego, portugalskiego i maltańskiego.

Języki melanezyjskie - autochtoniczne języki Melanezji, używane współcześnie przez ok. 1 mln. osób. Jest to określenie geograficzne, nie genetyczne - języki melanezyjskie nie tworzą rodziny językowej, zalicza się do nich ponad 400 języków z rodziny austronezyjskiej oraz z grupy papuaskiej.

Wzajemna zrozumiałość języków (ang. mutual intelligibility) – pojęcie z zakresu językoznawstwa oznaczające taką bliskość różnych języków, że mówiący nimi mogą się porozumieć bez dodatkowej nauki ani żadnego dodatkowego wysiłku. Jest to jedno z kryterium do oceny odrębności języka lub uznania go za dialekt. Wzajemne zrozumienie może być asymetryczne, kiedy reprezentant jednego z języków rozumie partnera bardziej niż drugi. Wzajemna zrozumiałość posiada również kryterium czasowe, wraz z rozwojem języki oddalają się do siebie lub przybliżają, np. duński i norweski przestały być wzajemnie zrozumiałe już na początku XIX w.

Język obcy - język nie używany w danym kraju lub na danym terenie, nabyty najczęściej w procesie świadomego uczenia się. Nauka języka obcego stanowi ważny element programu nauczania w systemach oświatowych większości krajów świata. W niektórych krajach (np. Japonia) obowiązkowym językiem obcym jest język angielski, w innych panuje pod tym względem większa dowolność. W Europie w 13 krajach angielski jest przedmiotem obowiązkowym, uczy się go 90% uczniów.

Języki zaparo (sáparo, sáparoan, záparo, zaparoano, zaparoana) - języki południowoamerykańskie używane przez Indian Zaparo, mieszkających na terenie Peru i Ekwadoru. Większość tych języków jest wymarłych, a te jeszcze używane - wymierające. Należy tu 7 języków.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja