Język mon

Język mon - język należący do rodziny języków austroazjatyckich, używany przez 750 tysięcy członów ludu Mon w Birmie oraz około 100 tysięcy w Tajlandii. Większość użytkowników posługuje się również językiem birmańskim, młodsi etniczni Monowie znają czasami wyłącznie birmański.

Apatani - lud zamieszkujący górzyste tereny indyjskiego stanu Arunaćal Pradeś. Ich liczebność szacowana jest na około 26 tysięcy osób. Posługują się językiem należącym to grupy tybeto-birmańskiej.

Język arakański - język należący do grupy birmańskiej chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, którym posługuje się około 765 tysięcy Arakanów zamieszkujących zachodnie rejony Birmy i przygraniczne tereny Bangladeszu. W starszej literaturze traktowany raczej jako dialekt języka birmańskiego

Tamang - język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 1,2 miliona Tamangów, będąc tym samym językiem tybeto-birmańskim posiadającym na terytorium Nepalu największą liczbę użytkowników.

Mon, Monowie (język birmański: mùn lù mjóʊ; język tajski:มอญ) – grupa etniczna zamieszkująca obecnie zwłaszcza birmański stan Szan oraz wzdłuż południowego odcinka granicy birmańsko-tajlandzkiej. Posługują się językiem mon z rodziny austroazjatyckiej. Odegrali w przeszłości ważną rolę kulturową, przyczyniając się do rozprzestrzenienia cejlońskiego buddyzmu therawada w Azji Południowo-Wschodniej. Stworzyli konfederację państw-miast na terenie dzisiejszej Tajlandii, określaną zbiorczo mianem królestwa Dwarawati. Po upadku księstw mońskich w Tajlandii wschodnie grupy Monów uległy asymilacji, utraciły swój język na rzecz języka tajskiego. Monowie zachodni (dzisiejsza Birma) zaadoptowali południowo-indyjskie pismo pallawa i zmodyfikowali je przystosowując do własnego języka. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie, powstałe po upadku mońskiego królestwa Thaton w XI wieku.

Język lahu – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków grupy etnicznej Lahu zamieszkującej w południowych Chinach, Birmie i Tajlandii.

Język akha – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków grupy etnicznej Akha zamieszkującej w południowych Chinach, Birmie, Laosie i Tajlandii.

Arakanowie, Arakańczycy (język arakański: IPA ɹəkʰàiɴ lùmjó; język birmański jəkʰàiɴ lùmjó; ang. Rakhine ) - grupa etniczna w Birmie, zamieszkująca zachodnie wybrzeże Birmy (zwłaszcza stan Arakan), a także przygraniczne tereny Bangladeszu. Posługują się językiem arakańskim, blisko spokrewnionym z birmańskim. Większość wyznaje buddyzm w odmianie południowej therawada.

Język mizo (również lushai) - język z grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 500 tysięcy członków grupy etnicznej Mizo, zamieszkujących głównie indyjski stan Mizoram, w którym jest językiem urzędowym, oraz przygraniczne tereny Birmy i Bangladeszu. Mizo jest językiem tonalnym. Zapisywany jest alfabetem łacińskim, wprowadzonym przez zachodnich misjonarzy.

Ao – jedno z najważniejszym plemion zaliczanych do Nagów zamieszkujących górskie tereny indyskiech stanów Nagaland i Asam. Ich liczebność jest szacowana na ponad 230 tysięcy osób. Posługują się językiem ao, należącym do grupy języków tybeto-birmańskich. Wskaźnik analfabetyzmu wśród Aów jest znacznie niższy niż średnia indyjska, 86% z nich potrafi pisać i czytać w ojczystym języku. W przeszłości byli znani jako łowcy głów.

Va, Wa (język birmański: wa̰ lùmjóʊ; chin.: 佤族, pinyin: Wǎ zú) – grupa etniczna zamieszkująca głównie północną Birmę, w stanach Shan i Kachin oraz przygraniczne rejony ChRL. Ich liczebność w Birmie wynosi ponad 400 tysięcy, na terenie Chin szacuje się na ok. 400 tysięcy osób. Niektórzy zachowali język va należący do grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Stanowią jedną z 136 oficjalnie uznanych grup mniejszościowych w Birmie i jedną z 55 mniejszości etnicznych w Chinach.

Limbu - język tybeto-birmański używany przez lud Limbu w Nepalu, a także w Indiach i Bhutanie. Zapisywany jest alfabetem limbu pochodzenia tybetańskiego, często również w dewanagari. Większość Limbu posługuje się również językiem nepalskim. W języku limbu ukazują się gazety i sporo innych publikacji.

Limbu (w Tybecie znani jako དརེན་འཛང་ཀ་ Drendzongka; w Sikkimie jako འསང་ Tsong; sami określają się jako Yakthungba, dosłownie "górale") – grupa etniczna we wschodnim Nepalu i Sikkimie, wraz z innymi grupami wchodząca w skład ludu Kiratów. Egzonim Limbu znaczy dosłownie "łucznik". Posługują się językiem limbu z tybeto-birmańskiej rodziny językowej. Ich liczebność ocenia się na około 700 tysięcy.

Mro, Mru, Murang (język bengalski: ম্রো trb. Mro, মুরং trb. Murang) - grupa etniczna zamieszkująca południowo-wschodnią część Bangladeszu oraz przygraniczne tereny Birmy. Ich liczebność szacuje się na około 50 tysięcy osób. Posługują się tybeto-birmańskim językiem mro. W większości wyznają buddyzm szkoły therawada z silną domieszką tradycyjnych wierzeń.

Angami – jedno z najważniejszym plemion zaliczanych do Nagów zamieszkujących górskie tereny indyskich stanów Nagaland i Manipur. Ich liczebność jest szacowana na ponad 120 tysięcy osóbPosługują się językiem angami, należącym do grupy języków tybeto-birmańskich. Wskaźnik analfabetyzmu wśród Angamiów jest znacznie niższy niż średnia indyjska, 86% z nich potrafi pisać i czytać w ojczystym języku. W przeszłości byli znani jako łowcy głów.

Pismo - alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się posrednio ze starożytnego pisma brahmi, używany do niedawna do zapisu języka szan w Birmie. Obecnie niewielu Szanów potrafi się nim posługiwać. Podobnie jak pismo birmańskie, charakteryzuje się mocno zaokrąglonym kształtem liter. Niektóre litery są identyczne z birmańskimi. Kierunek pisania: od lewej do prawej.

Język naxi – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków dwóch blisko spokrewnionych, ale kulturowo odrębnych grup etnicznych w południowych Chinach: Naxi i Mosuo. Naxi jest językiem tonalnym, posiada 4 tony.

Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui) tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość Mulam, mieszkającą w Regionie Autonomicznym Guangxi w ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao Zhuangowie i Hanowie . Blisko spokrewniony z językami maonan i południowodongiańskim.

Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy Maorysów jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.

Drugi język , L2 - język przyswojony jako drugi w kolejności po języku ojczystym. Niekoniecznie jest równoznaczny z językiem obcym. Większość dzieci na świecie posługuje się dwoma językami. Na przykład dla dziecka kaszubskiego, posługującym się w środowisku rodzinnym i rówieśniczym językiem kaszubskim i stykającego się z literackim językiem polskim dopiero w szkole język polski jest językiem drugim, ale nie obcym. Bardzo często się zdarza w krajach wielojęzycznych, że L2 jest dominujący dla danej osoby, zwłaszcza gdy funkcjonuje ona poza terenem, na którym może posługiwać się językiem ojczystym. Na przykład Katalończyk mieszkający poza Katalonią posługuje się na co dzień językiem hiszpańskim (L2) jako językiem głównym. W tej sytuacji może czasami dochodzić do procesu stopniowej utraty umiejętności mówienia językiem ojczystym (language attrition).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja