Język starogrecki

Język starogrecki albo greka starożytna – ogólna nazwa okresu w rozwoju języka greckiego, trwającego od okresu archaicznego przez okres klasyczny aż po okres hellenistyczny w dziejach starożytnej Grecji. W takim ujęciu nazwa "język starogrecki" odnosi się do następujących faz rozwojowych języka:

Sphyrelaton, czyli młotkowanie – w starożytnej Grecji jedna z technik rzeźbiarskich. Polega ona na wyklepywaniu niewielkich kawałków brązowej blachy, a następnie ich mocowaniu na drewnianym trzonie. Sphyrelaton jest techniką charakterystyczną dla okresu archaicznego.

Wieki ciemne (okres ciemny) − okres w historii starożytnej Grecji, trwający od XII (upadek kultury mykeńskiej) do połowy VIII wieku p.n.e. Okres ten został tak nazwany przez historyków ze względu na niewielki zasób źródeł archeologicznych z tych czasów, czego głównym powodem jest to, że Dorowie, którzy najechali i zniszczyli kulturę mykeńską, znajdowali się niskim szczeblu rozwoju kulturowego, oraz - w przeciwieństwie do Mykeńczyków - nie znali pisma. W dziejach Grecji to czas migracji ludności greckiej i zasiedlania południowych terenów Półwyspu Bałkańskiego, wysp go okalających i wybrzeży Azji Mniejszej. Ukształtowały się wtedy dialekty języka greckiego, a przez to krainy geograficzne.

Kuros (gr. κοῦρος - młodzieniec) - typ posągu w sztuce starożytnej Grecji, przedstawiający stojącego, nagiego młodego mężczyznę z falistymi włosami i zagadkowym uśmiechem (archaiczny uśmiech), z rękoma zawsze opuszczonymi wzdłuż ciała i lewą nogą wysuniętą lekko do przodu. Ten typ posągu był charakterystyczny dla drobnej i monumentalnej sztuki greckiej okresu archaicznego (około 640-430 p.n.e.).

Greka homerycka - wariant języka starogreckiego, znany z tekstów Homera oraz późniejszej liryki epickiej z okresu klasycznego, nawiązującej stylem do Iliady i Odysei. Język Homera stanowi najprawdopodobniej zlepek kilku archaicznych dialektów greckich, głównie jońskiego i eolskiego. Greka homerycka jako język poezji epickiej stopniowo wychodziła z użycia w okresie hellenistycznym po wykształceniu się wariantu greki koine, jednak spotyka się ją jeszcze w tekstach późniejszych do III wieku n.e.

Choreja (trójjedyna choreja) – (od gr. chorós oznaczającego pierwotnie wspólny taniec, a później – chóralny śpiew) dziedzina sztuki starożytnej Grecji okresu archaicznego, stanowiąca swoiste połączenie muzyki, pieśni poetyckiej i tańca. Związana z misteriami dionizyjskimi. Jako dziedzina ekspresyjna stanowiąca opozycję dla konstrukcyjnych sztuk plastycznych (rozumianych jako wspólnota architektury, rzeźby i malarstwa). Z chorei wywodzą się tradycje katharsis i mimesis. W okresie późniejszym nastąpiło wydzielenie i usamodzielnienie się sztuk budujących obrzędowo-rytualną choreję, tj. poezji, muzyki i tańca.

Okres klasyczny w sztuce starożytnej Grecji to drugi z etapów, na które zazwyczaj dzieli się czas trwania i rozwoju sztuki na terenach zamieszkanych przez ludy greckie, czyli na obszarach należących głównie do basenu Morza Egejskiego. Jako wydarzenie rozpoczynające ten okres przyjmowana jest data bitwy pod Salaminą (480 p.n.e.) a wydarzenia kończące go wiązane są z datą śmierci Aleksandra Macedońskiego w 323 p.n.e., po której nastąpił stopniowy podział jego imperium.

Epoka Taishō (jap. 大正時代, Taishō-jidai, "era wielkiej sprawiedliwości") – okres w historii Japonii trwający od 30 lipca 1912 do 25 grudnia 1926, przypadający na panowanie cesarza Yoshihito. Centrum władzy politycznej przesunęło się od dawnej oligarchicznej grupy "starszych mężów stanu" (元老 genrō) w kierunku parlamentu (国会) i partii demokratycznych, między innymi z powodu słabego zdrowia nowego cesarza. Z tego powodu era jest uważana za czas ruchów liberalnych w Japonii, znanych jako "demokracja okresu Taishō". Okres ten wyraźnie odróżnia się od poprzedzającego go chaotycznego okresu Meiji i następującego po nim okresu Shōwa, charakteryzującego się tendencjami militarystycznymi.

Paradoks stosu, paradoks sorytu – (Sorites paradox, z greckiego σωρείτης sōreitēs) klasyczny problem z zakresu filozofii języka. Jego autorstwo jest przypisywane Eubulidesowi z Miletu. Istnieje kilka wersji paradoksu, najczęściej spotykaną jest następująca:

Okres halsztacki – okres w pradziejach Europy Środkowej zwany wczesną epoką żelaza. Datowany jest na czas od końca okresu epoki brązu D do początków okresu lateńskiego (1200–480/450 lat p.n.e.). Jego nazwa pochodzi od cmentarzyska w miejscowości Hallstatt w Austrii. Podział chronologiczny okresu halsztackiego został stworzony przez niemieckiego badacza Paula Reineckego. Przedstawia on się w następujący sposób:

Okres wczesnodynastyczny (starosumeryjski) - okres w dziejach starożytnej Mezopotamii, zależnie od przyjętej chronologii datowany na ok. 2800-2350 r. p.n.e. .

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Język wymarły – język, który nie jest już używany ani w formie pisanej, ani ustnej. Przy takim języku zazwyczaj stawiany jest znak krzyża w indeksie górnym (nazwa języka) lub też na równi z tekstem (nazwa języka †).

Filozofia starożytna – pierwsza epoka filozofii zachodu obejmująca dorobek myślicieli antycznej (starożytnej) Grecji i Rzymu. Początek filozofii starożytnej datuje się na okres działalności Talesa z Miletu (koniec VII w. p.n.e.). Za datę końcową dla filozofii starożytnej przyjmuje się symboliczny kres starożytności (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego w roku 476 r. n.e.) lub zamknięcie Akademii Platońskiej w 529 r. n.e. Z końcem filozofii starożytnej rozpoczyna się okres filozofii średniowiecznej.

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja