Język umbryjski

Język umbryjski wchodzi do podgrupy oskijsko-umbryjskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Umbrii do początku naszej ery, kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Zachowały się teksty sakralne w tym języku, zapisane na tablicach z brązu, pochodzące z lat 250 p.n.e.-50 p.n.e. (zobacz: iguwińskie tablice). Do zapisu języka używano zarówno alfabetu etruskiego jak i łacińskiego.

Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e., kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np.

Język oskijski wchodzi do podgrupy oskijsko-umbryjskiej języków italskich. Język ten był rozpowszechniony na terenach południowej Italii do początku naszej ery, kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Zachowało się około 200 inskrypcji w tym języku, zapisywanych w alfabetach: łacińskim, greckim oraz miejscowym (opartym na greckim). Najstarsze inskrypcje pochodzą z IV wieku p.n.e., najmłodsze z I wieku p.n.e.

Wielojęzyczne tablice drogowe – tablice drogowe z nazwami własnymi (przeważnie nazwami miejscowości) i innymi napisami podanymi w dwóch lub wiecej językach. Tablice tego typu mogą być ustawiane na obszarach wielojęzycznych, obszarach gdzie występują mniejszości narodowe, w krajach gdzie stosowane są niełacińskie systemy pisma (wtedy na tablicy mogą pojawić się nazwy zapisane alfabetem łacińskim np. w języku angielskim), a także na drogach istotnych z punktu widzenia zagranicznych podróżnych (na tablicach pojawiają się napisy w którymś z najbardziej znanych języków, często angielskim).

Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e., kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np.

Białoruska łacinka (лацінка) – wariant alfabetu łacińskiego, który został przystosowany do zapisu języka białoruskiego. Pierwsze teksty pisane w łacince pochodzą z XVI w. (język ruski).

Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie rodziny języków indoeuropejskich (podrodzina bałtosłowiańska). Składa się z trzech zespołów językowych: zachodnio-, wschodnio- i południowosłowiańskiego. Najstarsze zachowane manuskrypty z tekstami słowiańskimi pochodzą z X wieku. Do zapisu języków słowiańskich używane są lub były alfabety: głagolicki, cyrylicki i łaciński (w niewielkim zakresie również arabski). Wywodzą się z języka prasłowiańskiego używanego przez dawnych Słowian, który uległ ostatecznemu rozbiciu na dialekty regionalne w wyniku ekspansji Słowian na Bałkany w VI wieku naszej ery.

Â, Ââ – litera alfabetu łacińskiego używana do zapisu języka francuskiego, języka wietnamskiego, języka walijskiego, języka portugalskiego oraz języka rumuńskiego.

Transkrypcja języka tajskiego, Royal Thai General System of Transcription (RTGS) - system zapisu słów języka tajskiego przy pomocy alfabetu łacińskiego, uznany za oficjalny przez The Royal Institute of Thailand. Stosowany jest np. na znakach drogowych i w urzędowych publikacjach.

Transkrypcja Sidney Lau - system zapisu wymowy standardowego języka kantońskiego za pomocą alfabetu łacińskiego, opracowany przez Sidney Lau jako pomoc przy nauczaniu kantońskiego. Adaptacja wcześniejszego systemu Meyer-Wempe.

Alfabet duński od 1948 roku jest identyczny z alfabetem norweskim stąd oba często nazywane są alfabetem duńsko-norweskim. Oparte są na alfabecie łacińskim i służą do zapisu języka duńskiego oraz norweskiego, niemniej te same litery w różnych językach mogą mieć nieco inną wymowę. Od standardowego alfabetu łacińskiego różnią się trzema literami: æ, ø oraz å, które w tej właśnie kolejności występują na końcu alfabetu.

Alfabet osmański (osm. الفبا, elifbâ) – wersja alfabetu perskiego używana dla języka osmańskiego w czasach Imperium Osmańskiego oraz wczesnym stadium Republiki Turcji, aż do zaadaptowania alfabetu łacińskiego dla tureckiego. Zmianę przyjęto oficjalnie poprzez prawo nr 1353, Prawo Przyjęcia i Używania Alfabetu Tureckiego, uchwalonego w listopadzie 1928. Weszło ono w życie wraz z początkiem roku 1929, całkowicie zastępując alfabet osmański.

Języki majańskie, także: języki maja, maja-kicze - jedna z ważniejszych rodzin językowych w Mezoameryce z największą liczbą użytkowników wśród języków autochtonicznych obu Ameryk. Językami majańskimi posługują się Majowie (tak współcześni, jak i z czasów historycznych) na terenach Meksyku, Gwatemali, Belize i Hondurasu. Wszystkie języki tej rodziny wywodzą się z używanego prawdopodobne 5000 lat temu prajęzyka, zwanego językiem proto-majańskim. Do rodziny tej zalicza się też klasyczny język majański, używany w okresie świetności cywilizacji Majów. Większość języków majańskich to ergatywne języki polisyntetyczne o szyku zdania VSO, posiadające spółgłoski ejektywne. Od czasu kolonizacji hiszpańskiej do zapisu języków majańskich używa się alfabetu łacińskiego, aktualnie w konwencji proponowanej przez Academia de Lenguas Mayas de Guatemala (ALMG)

Illuminata (od łacińskiego cognomen Illuminatus – oświecony) – żeńskie imię pochodzące z języka łacińskiego. Męska forma imienia to Illuminat. Imię to występuje również w formie: Iluminata. Greckim odpowiednikiem jest Fotyna, a w językach słowiańskich Świetlana. Podaje się dwie święte tego imienia, w tym Świętą Illuminatę z IV wieku.

Język hlai, język li - język z dajskiej rodziny językowej, używany przez mniejszość etniczną Li w centralnej i południowej części chińskiej wyspy Hajnan. Dzieli się na szereg bardzo różniących się dialektów, z których dialekt ha 哈 uważany jest za najbardziej prestiżowy. W latach 50 XX w. opracowano system zapisu języka hlai za pomocą alfabetu łacińskiego.

Początki polskiego teatru sięgają średniowiecza, w którym rozwijał się teatr religijny. Prawdopodobnie już w XII wieku pojawiły się tu dramaty liturgiczne i oficja. W zbiorze modlitw odnalezionym w Krakowie zapisane zostały scenariusze widowisk pochodzących z przełomu XII i XIII wieku – oraz dramatu liturgicznego Visitatio sepulchri (Nawiedzenie Grobu). Najstarsze zapisy łacińskie dramatyzacji liturgicznych pochodzą z XIII wieku (Processio in Ramis Palmarum), a z połowy XIII wieku (Visitatio Sepulchri przed 1253). Najstarszym zachowanym zapisem na potrzeby widowiska obrzędowego w języku polskim jest Skarga umierającego (kopia z około 1470)

Dialekt asyryjski języka akadyjskiego – odmiana języka akadyjskiego, która wykształciła się na przełomie trzeciego i drugiego tysiąclecia p.n.e. na północnych obszarach Mezopotamii. Zapisywany był pismem klinowym i używany do połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e., zanikł po upadku imperium asyryjskiego w 612 roku p.n.e. Poświadczony został przez teksty, zapisane na tabliczkach glinianych, z których największa część datowana jest na okres IX–VII wiek p.n.e.

Sylabariusz czirokeski – system zapisu języka czirokeskiego, sylabariusz stworzony przez Sekwoję, Metysa z plemienia Czirokezów. W sylabariuszu każdy symbol służy do zapisu sylaby, nie zaś pojedynczego fonemu. Podczas gdy duża liczba sylab w języku angielskim (dziesiątki tysięcy), nie pozwala na użycie sylabariusza, 85 znaków sylabariusza czirokeskiego wystarcza do zapisania tego języka. Niektóre symbole są podobne do liter łacińskich, ale służą one do zapisu zupełnie innych dźwięków. Sekwoja widywał bowiem zapisy w języku angielskim, ale nie wiedział, co one oznaczają.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja