Linki:
Afryka Zachodnia,
Azja Południowo-Wschodnia,
Indie,
Język (mowa),
Język bislama,
Język chiński,
Język hausa,
Język hindi,
Język malajski,
Język portugalski,
Języki pidżynowe,
Lingua franca,
Ocean Spokojny,
Standardowy język mandaryński,
Suahili,
XVI wiek,
XV wiek,
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
Język wehikularny -
język używany w czasie podróży i kontaktów handlowych w obszarach o dużej różnorodności językowej. W różnych rejonach świata funkcję taką pełnią np.
suahili w Afryce Wschodniej,
hausa w
Afryce Zachodniej,
hindi na dużych obszarach
Indii,
język malajski w
Azji Południowo-Wschodniej,
bislama na wyspach
Pacyfiku, rosyjski w krajach byłego
Związku Radzieckiego i rozmaite języki typu
pidżin w innych miejscach świata, na przestrzeni wielu wieków.
Język portugalski pełnił rolę języka wehikularnego w Afryce i Azji, zwłaszcza w
XV i
XVI wieku. Chiński
mandaryński spełnia rolę wspólnego języka dla osób mówiących rozmaitymi dialektami
języka chińskiego.
Język jin (
chin. upr.: 晋语;
chin. trad.: 晉語;
pinyin: jìnyǔ) lub jinyu – to jeden z wielu dialektów
języka chińskiego, używany w
północnej części
Chin. Jego położenie w wykazie języków używanych w
Chinach jest dyskutowane: jedni językoznawcy mówią, że jest to dialekt
języka mandaryńskiego, zaś inni plasują go jako pełnoprawny
język.
Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków
Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem
klasycznego języka chińskiego, a więc języków:
Zapożyczenia z języków indyjskich -
wyrazy zapożyczone w języku
polskim lub innych językach, pochodzące pierwotnie z
języków indyjskich. Do języków nieindyjskich, zawierających szczególnie duży procent słów pochodzenia indyjskiego, można zaliczyć
język malajski /
indonezyjski oraz inne języki
Azji Południowo Wschodniej, a także
język suahili, w którym zapożyczenia z
hindustani stanowią około 1% słownictwa. Ze względu na bezpośrednie kontakty, językiem europejskim, zawierającym stosunkowo dużo zapożyczeń z języków indyjskich, jest język angielski. Niektóre z nich poprzez angielski zostały przejęte również przez inne języki europejskie. Do języka polskiego trafiły najczęściej bezpośrednio z języka angielskiego. Oprócz wielu słów, które stały się w taki sposób
internacjonalizmami, w języku angielskim funkcjonuje wiele wyrazów pochodzenia indyjskiego, na co dzień nieużywanych w innych językach np.
thug, juggernaut, cheetah, mulligatawny, cot, dinghy, dacoit, toddy, pukka, pundit itd.
Yi Zuolin (ur.
19 lipca 1897, zm.
29 marca 1945) –
chiński językoznawca,
pedagog i filantrop. Znany także jako Yi Jianlou (
chin. trad. 易劍樓,
pinyin Yi Jiànlóu,
Wade-Giles Yi Chien-lou). Wniósł istotny wkład do badań
fonetyki,
fonologii i
gramatyki współczesnego języka chińskiego. Uczestniczył w pracach nad stworzeniem
standardowego języka chińskiego, jako jeden z członków komisji odpowiedzialnej za
romanizację języka chińskiego (wraz z m.in.
Lin Yutangiem). Jego najważniejszą pracą jest gramatyka współczesnego języka chińskiego (Cztery wykłady...).
Język kantoński - jeden z
języków chińskich używany na południu
Chin, w
Hongkongu i
Makau, a także przez potomków chińskich emigrantów w
Azji Południowo-Wschodniej i innych rejonach świata. Jego nazwa wywodzi się od
Kantonu (Guangzhou), stolicy prowincji
Guangdong. Liczbę użytkowników kantońskiego szacuje się ogółem na 55 mln (z uwzględnieniem wszystkich pokrewnych dialektów z grupy
yue).
Wilec wodny (Ipomoea aquatica) –
gatunek rośliny z rodziny
powojowatych (Convolvulaceae). Rodzimy obszar jego występowania to głównie obszary o tropikalnym klimacie w Afryce, Azji, Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Południowej, ale rozprzestrzenił się także na niektórych wyspach Pacyfiku i w południowych rejonach USA. Jest powszechnie uprawiany w krajach
Azji Południowo-Wschodniej. Ze względu na jadalne liście jest określany mianem "szpinaku wodnego".
Język kongo-suahili (kongijski suahili, kongijsko-suahilski, kingwana, suahili zairski) -
język z grupy suahili używany przez 1000 osób rdzennej ludności w
Demokratycznej Republice Kongo, gdzie ma status języka narodowego. Uważany za wariant
makrojęzyka suahili. Można go usłyszeć w prowincjach: Katanga, Północne Kivu, Południowe Kivu i Maniema. Nie należy mylić go z
językiem kongo.
Jakaranda mimozolistna (Jacaranda mimosifolia) –
gatunek tropikalnego drzewa. Pochodzi z Ameryki Południowej (Boliwia, Argentyna), ale został naturalizowany także w innych rejonach Ameryki Południowej i w Afryce, jest też uprawiany w wielu krajach świata. Nazwa jakaranda pochodzi z języka
guarani i znaczy "pachnące".
Tok pisin –
język kreolski używany w
Papui-Nowej Gwinei, gdzie jest jednym z
języków urzędowych. Dla około 120 tys. mieszkańców kraju jest
językiem ojczystym, jako drugi język zna go 4 miliony osób. Jest najszerzej znanym w Papui-Nowej Gwinei językiem - pełni rolę
języka wehikularnego.
Sciaphila Blume –
rodzaj wieloletnich,
myko-heterotroficznych roślin bezzieleniowych z rodziny
tryurydowatych, obejmujący 36 gatunków, występujących w
Ameryce (od południowo-wschodniego
Meksyku do
Peru i
Brazylii), zachodniej i środkowo-zachodniej
Afryce, we wschodniej
Azji,
Azji Południowo-Wschodniej i na wyspach zachodniego
Pacyfiku. Rośliny te zasiedlają gęste i wilgotne lasy, wyrastając u podstawy dużych drzew, w warstwie opadłych liści. Dwa gatunki: S. purpurea i S. arfakiana zasiedlają kopce
termitów.
Mięta zielona, mięta kłosowa (Mentha spicata L.) –
gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Pochodzi z Egiptu, południowo-wschodniej Europy (Albania, Jugosławia, Grecja, Kreta, Włochy) i Azji Zachodniej (Cypr, Izrael, Turcja, Liban, Syria), ale rozprzestrzeniła się też w innych rejonach świata o klimacie umiarkowanym ni. W Polsce jest
antropofitem zadomowionym. Jest uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce.
Mon, Monowie (
język birmański: mùn lù mjóʊ;
język tajski:มอญ) – grupa etniczna zamieszkująca obecnie zwłaszcza birmański stan
Szan oraz wzdłuż południowego odcinka granicy birmańsko-tajlandzkiej. Posługują się
językiem mon z
rodziny austroazjatyckiej. Odegrali w przeszłości ważną rolę kulturową, przyczyniając się do rozprzestrzenienia cejlońskiego
buddyzmu therawada w
Azji Południowo-Wschodniej. Stworzyli konfederację państw-miast na terenie dzisiejszej
Tajlandii, określaną zbiorczo mianem królestwa
Dwarawati. Po upadku księstw mońskich w Tajlandii wschodnie grupy Monów uległy asymilacji, utraciły swój język na rzecz
języka tajskiego. Monowie zachodni (dzisiejsza
Birma) zaadoptowali południowo-indyjskie
pismo pallawa i zmodyfikowali je przystosowując do własnego języka. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne
pismo birmańskie, powstałe po upadku mońskiego królestwa
Thaton w XI wieku.
Klasyczny język chiński (
chiń. 文言文,
pinyin: wényánwén, lub 文言 wényán) – język używany do początku
XX wieku w piśmiennictwie chińskim, a także japońskim, wietnamskim i koreańskim. Od współczesnego języka różni się gramatyką i przewagą jednosylabowych słów (we współczesnym chińskim większość słów jest dwusylabowa, choć występują także słowa jednosylabowe, oraz trzy- a nawet czterosylabowe). W zakresie
typologii klasyczny język chiński uchodzi za sztandardowy przykład
języka izolującego.
Lu Xun, wym. lu śün, właśc. Zhou Shuren, wym. czou szu-żen (ur.
1881, zm.
19 października 1936) –
chiński pisarz uznawany za najwybitniejszego chińskiego autora
XX wieku. Lu Xun był orędownikiem
języka potocznego (白话 báihuà), dzięki któremu chińska literatura mogła odejść od
języka klasycznego. Dzięki swojemu błyskotliwemu stylowi oraz przekonaniu o potrzebie reformowania kraju, jest uważany za ojca współczesnej literatury chińskiej.
Brzoza brodawkowata, brzoza zwisła (Betula pendula Roth) – . Występuje w chłodniejszych rejonach Azji i Europy oraz w Afryce Północnej (Maroko), rozprzestrzenia się też w innych rejonach i jest uprawiana w wielu krajach świata. W Polsce jest pospolita na całym niżu i w niższych położeniach górskich.
Â, Ââ –
litera alfabetu łacińskiego używana do zapisu
języka francuskiego,
języka wietnamskiego,
języka walijskiego,
języka portugalskiego oraz
języka rumuńskiego.