Linki:
Chińska Republika Ludowa,
Guangdong,
Guangxi,
Hunan,
ISO 639,
Język (mowa),
Język angielski,
Język wu,
Języki świata,
Języki chińskie,
Języki chińsko-tybetańskie,
Klasyfikacja języków,
Najczęściej używane języki świata,
Pismo,
Pismo chińskie,
Syczuan,
Język xiang, język hunański - jeden z ważniejszych
języków chińskich, używany głównie w prowincji
Hunan, a także w części prowincji
Guangxi,
Guangdong i
Syczuan. Uważany za odmianę pośrednią między dialektami mandaryńskimi i
wu, ale nie jest zbyt zrozumiały dla użytkowników tych odmian języka chińskiego.
Język kantoński - jeden z
języków chińskich używany na południu
Chin, w
Hongkongu i
Makau, a także przez potomków chińskich emigrantów w
Azji Południowo-Wschodniej i innych rejonach świata. Jego nazwa wywodzi się od
Kantonu (Guangzhou), stolicy prowincji
Guangdong. Liczbę użytkowników kantońskiego szacuje się ogółem na 55 mln (z uwzględnieniem wszystkich pokrewnych dialektów z grupy
yue).
Język jin (
chin. upr.: 晋语;
chin. trad.: 晉語;
pinyin: jìnyǔ) lub jinyu – to jeden z wielu dialektów
języka chińskiego, używany w
północnej części
Chin. Jego położenie w wykazie języków używanych w
Chinach jest dyskutowane: jedni językoznawcy mówią, że jest to dialekt
języka mandaryńskiego, zaś inni plasują go jako pełnoprawny
język.
Yue (
chin. trad.: 粵語,
chin. upr.: 粤语, kantoński (
jyutping): Jyut6jyu5;
pinyin: Yuèyǔ) - język (grupa spokrewnionych dialektów) używany w południowej części
Chin, zwłaszcza w prowincji
Guangdong. Niektóre z dialektów są wzajemnie niezrozumiałe. Za
lingua franca służy odmiana z miasta
Guangzhou (dawniej Kanton - stąd nazwa
język kantoński). Dialekty yue są bardziej archaiczne niż różne odmiany
języka mandaryńskiego, między innymi zachowały wygłosowe spółgłoski zwarte.
Yue (
chin. trad.: 粵語,
chin. upr.: 粤语, kantoński (
jyutping): Jyut6jyu5;
pinyin: Yuèyǔ) – język (grupa spokrewnionych dialektów) używany w południowej części
Chin, zwłaszcza w prowincji
Guangdong. Niektóre z dialektów są wzajemnie niezrozumiałe. Za
lingua franca służy odmiana z miasta
Guangzhou (dawniej Kanton – stąd nazwa
język kantoński). Dialekty yue są bardziej archaiczne niż różne odmiany
języka mandaryńskiego, między innymi zachowały wygłosowe spółgłoski zwarte.
Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej
Chaozhou w prowincji
Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu
teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do
Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z
Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada
językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.
Język maonan – z grupy dong-shui (kam-sui)
tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość
Maonan, mieszkającą w
Regionie Autonomicznym Guangxi w
ChRL. Używa go 30 000 - 37 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po
chińsku (
chiński jest też głównym językiem pisanym). 75% mówi w maonan w domu i do dzieci, ponad 60% używa go także poza domem, ale użycie się zmniejsza.
Xiang Jiang (
chin.: 湘江;
pinyin: Xiāng Jiāng) – rzeka w południowo-wschodnich
Chinach, największa rzeka prowincji
Hunan, a także największy dopływ
Jangcy. Źródło rzeki znajduje się w
Górach Południowochińskich (
Kuangsi). W górnym biegu rzeka jest połączona
kanałem Lingqu z rzeką
Li Jiang. Jej długość wynosi 817 km, a powierzchnia dorzecza to ok. 95 tys. km², średni przepływ wody 2270 m³. Xiang Jiang uchodzi do jeziora
Dongting Hu, które jest połączone z Jangcy.
Sawndip –
logograficzny system pisma używany w przeszłości do zapisywania języka
zhuang w południowych
Chinach (region autonomiczny
Guangxi). Nazwa w języku zhuang znaczy "surowe znaki". W języku chińskim określane są jako Gǔ Zhuàngzì 古壮字 (stare znaki zhuang) lub Fāngkuài Zhuàngzì 方块壮字 (kwadratowe pismo zhuang). Najstarszy zachowany tekst to
stela z epoki
Tang (VII w.). Niektóre znaki pokrywają się z chińskimi, inne zaś zostały stworzone na wzór chińskich. W roku 1957 opracowano nowy system pisma dla języka zhuang, oparty na alfabecie łacińskim, używany od tej pory jako pismo oficjalne. Pomimo to, w roku 1989 wydano słownik znaków zhuang Sawndip Sawdenj (chiń. 古壮字字典 Gǔ Zhuàngzì Zìdiǎn), zawierający znaki używane w manuskryptach.
Yi Zuolin (ur.
19 lipca 1897, zm.
29 marca 1945) –
chiński językoznawca,
pedagog i filantrop. Znany także jako Yi Jianlou (
chin. trad. 易劍樓,
pinyin Yi Jiànlóu,
Wade-Giles Yi Chien-lou). Wniósł istotny wkład do badań
fonetyki,
fonologii i
gramatyki współczesnego języka chińskiego. Uczestniczył w pracach nad stworzeniem
standardowego języka chińskiego, jako jeden z członków komisji odpowiedzialnej za
romanizację języka chińskiego (wraz z m.in.
Lin Yutangiem). Jego najważniejszą pracą jest gramatyka współczesnego języka chińskiego (Cztery wykłady...).
Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków
Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem
klasycznego języka chińskiego, a więc języków:
Kosmodrom Xichang (
chiń. 西昌卫星发射中心,
pinyin: Xīchāng Weìxīng Fāshè Zhōngxīn) –
chiński ośrodek rakietowy położony ok. 64 km na północny zachód od miasta
Xichang, w prowincji
Syczuan. Jest połączony z lotniskiem miejskim (50 km od kosmodromu) bezpośrednim połączeniem kolejowym i autostradą. Jako baza wojskowa nosi oznaczenie Base 27.
Nüshu - "Kobiece pismo" (
chiń. 女書
pinyin: nǚshū) – pismo używane w południowych
Chinach (prowincja
Hunan), o 400-letniej historii, posługiwały się nim wyłącznie kobiety w okolicach powiatu Jianyong w prowincji
Hunan. Był to otwarty
sylabariusz oparty na miejscowym dialekcie Chéngguān (城关土话), używanym przez lud
Yao.
Emei Shan (
chiń. 峨眉山,
pinyin: Éméi Shān) – góra w
Chinach, w prowincji
Syczuan, jedna z czterech
chińskich świętych gór buddyzmu. Wznosi się na wysokość 3099 m. W
1996 roku wraz z rzeźbą
Wielkiego Buddy z Leshan została wpisana na
listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Klasyczny język chiński (
chiń. 文言文,
pinyin: wényánwén, lub 文言 wényán) – język używany do początku
XX wieku w piśmiennictwie chińskim, a także japońskim, wietnamskim i koreańskim. Od współczesnego języka różni się gramatyką i przewagą jednosylabowych słów (we współczesnym chińskim większość słów jest dwusylabowa, choć występują także słowa jednosylabowe, oraz trzy- a nawet czterosylabowe). W zakresie
typologii klasyczny język chiński uchodzi za sztandardowy przykład
języka izolującego.
Język minzhong – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) używanych w centralnej, górzystej części prowincji
Fujian na południu
Chin. Min (閩 ) to krótka nazwa prowincji, a zhong (中) znaczy "środek". Język minzhong należy do grupy
min języków chińskich.
Emei Shan (
chiń. 峨眉山,
pinyin: Éméi Shān) – góra w
Chinach, w prowincji
Syczuan, jedna z czterech
chińskich świętych gór buddyzmu. Wznosi się na wysokość 3099 m. W
1996 roku wraz z rzeźbą
Wielkiego Buddy z Leshan została wpisana na
listę światowego dziedzictwa UNESCO.
BYD Auto (
chiń. upr.: 比亚迪汽车,
pinyin: Bǐyàdí Qìchē) –
chiński producent
samochodów osobowych, należący do koncernu BYD Company, wytwarzającego
akumulatory elektryczne. Siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w
Shenzhen, w prowincji
Guangdong.
Longgang – jedna z siedmiu dzielnic
Shenzhen, w prowincji
Guangdong, w
Chińskiej Republice Ludowej. Powierzchnia dzielnicy wynosi 844,07 km² i jest zamieszkana przez 961 800 mieszkańców.
Język hakka (
język chiński: 客家話/客家话
pinyin: Kèjiāhuà; język hakka: Hakka: Hak-kâ-fa - jeden z najważniejszych
języków chińskich, używany głównie w południowych Chinach, w wielu lokalnych wersjach dialektalnych, w prowincjach
Guangdong,
Fujian,
Jiangxi,
Kuangsi,
Syczuan,
Hunan i regionie autonomicznym
Kuejczou, a także na wyspie
Hajnan i na
Tajwanie.
Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui)
tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość
Mulam, mieszkającą w
Regionie Autonomicznym Guangxi w
ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po
chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao
Zhuangowie i
Hanowie . Blisko spokrewniony z językami
maonan i południowodongiańskim.