Języki berberyjskie

Języki berberyjskie (berberskie) - podrodzina języków afroazjatyckich, używanych głównie na terenach gór Atlas w Maroku (gałąź północna) oraz w Libii, Algierii i Nigrze (gałąź południowa). Widoczna wydaje się unifikacja językowa północnych plemion berberyjskich wyrażająca się w przyjęciu wspólnej wersji języka zwanej tamazight, plemiona południowe (Tuaregowie) posługują się natomiast głównie językiem tamaszek.

Język tamazight (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ tamaziɣt) - nazwa odnosząca się w najogólniejszym znaczeniu do rodziny języków berberyjskich, zwłaszcza zaś do ich północnej gałęzi używanej w Maroku, Saharze Zachodniej, północnej Algierii i w Tunezji. W najwęższym znaczeniu termin tamazight odnosi się do języka berberskiego z Gór Atlas, obok języka tuareskiego szeroko akceptowanego jako ponadregionalny język Berberów.

Język tamaszek, (tamaszeq, także tuareg, tuareski) – język z południowej gałęzi języków berberskich, używany w Afryce na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso. Rozpada się na cztery dialekty, przez SIL International uznawanych za osobne języki (mówi się wtedy o grupie języków tamaszek/tuareskich): tamahaq (Algieria, tamajaq (Niger), tamajeq (Niger) i tamasheq (Mali). Wywarł silny wpływ na nilo-saharyjskie języki songhaj. Obok języka tamazight jest jednym z dwóch najważniejszych języków Berberów, używanych jako wspólny, ponadregionalny środek komunikacji.

Języki salisz (ang. salish) to grupa języków używanych przez Indian w zachodniej Kanadzie i północno-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Większość języków z tej grupy jest zagrożona przez ekspansję języka angielskiego. Posługują się nimi głównie starsi ludzie, niektóre języki zna tylko kilka osób.

Polityka językowa – zbiór zasad i założeń przyjęty przez władze danego państwa w stosunku do języka lub języków obowiązujących bądź używanych na jego terenie. Obejmuje ona przyjęcie języka urzędowego, określenie sposobu jego nauczania, status języków mniejszości narodowych a także stosunek do ochrony języka przed wpływem obcych kultur.

Język tamazight (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ tamaziɣt) - nazwa odnosząca się w najogólniejszym znaczeniu do rodziny języków berberyjskich, zwłaszcza zaś do ich północnej gałęzi używanej w Maroku, Saharze Zachodniej, północnej Algierii i w Tunezji. W najwęższym znaczeniu termin tamazight odnosi się do języka berberskiego z Gór Atlas, obok języka tuareskiego szeroko akceptowanego jako ponadregionalny język Berberów.

Loma (lub Loghoma, Looma, Lorma) – grupa etniczna w Afryce Zachodniej, zamieszkująca głównie Liberię i południową Gwineę. Posługują się językiem loma z południowo-zachodniej gałęzi języka mande – podobnym do języków kpelle, mende i gbandi.

Język północny sotho (nazywany także Sesotho sa Leboa) - jeden z jedenastu języków oficjalnych RPA. Używany głównie w prowincji północnej przez około 3 mln 600 tys ludzi. Należy grupy języków bantu, do podgrupy Sotho. Jest też zwany błędnie językiem pedi (pedi jest jednym z 30 dialektów tego języka).

Mohikanie, Mahikanie (ang. Mohicans, słowo mahikan oznacza wilk) – plemię Indian Ameryki Północnej, dawniej posługujące się wymarłym obecnie językiem, który należał do wschodniej gałęzi algonkińskiej rodziny języków Indian Ameryki Północnej.

Języki kuszyckie wschodnie (wschodniokuszyckie) - grupa 33 języków afroazjatyckich z podrodziny języków kuszyckich, używanych na terenach Rogu Afryki.

Języki gallo-italskie , Gallo-italico - języki z grupy języków zachodnioromańskich, używane na obszarze północnych Włoch, na północ od linii Spezia-Rimini.

Język flamandzki (Vlaams) - zbiorcze określenie mocno zróżnicowanej grupy dialektów języka niderlandzkiego, należącego do języków germańskich, używanego jako macierzysty przez ok. 6 mln mieszkańców Belgii, głównie w jej północnej części - Flandrii. Od 1973 r., oficjalnym określeniem języka urzędowego jest "język niderlandzki" (Nederlands), niekiedy nazywany również językiem holenderskim, gdyż w wersji standardowej (szczególnie w języku oficjalnym - pisanym) jest niemal identyczny z językiem używanym w Holandii. Główne różnice w stosunku do języka niderlandzkiego, używanego w Holandii, polegają na odmiennych zasadach wymowy (w szczególności głosek "ch" oraz "r"), używaniu innych wyrażeń na określenie podobnych zjawisk, oraz przede wszystkim na używaniu w drugiej osobie liczby pojedynczej formy gij zamiast jij. W Holandii gij jest uważane za formę archaiczną, analogicznie do angielskiego thou. W 1980 r. Holandia i Belgia podpisały traktat o unii języka niderlandzkiego (Nederlandse Taalunie), efektem którego było m.in. wprowadzenie w 1995 r. zmian w oficjalnym słowniku języka niderlandzkiego. Określenie język flamandzki w odniesieniu do jednego z trzech języków oficjalnych Belgii prawdopodobnie wzięło się od nazwy Flamandów, grupy etnicznej, posługującej się tym zespołem dialektów.

Język xhosa - jeden z ważniejszych języków z rodziny bantu, posługuje się nim południowoafrykański lud Xhosa (głównie w RPA i Lesotho), liczbę użytkowników szacuje się na ok. 5,6 mln. Zalicza się do języków mlaskowych, co wyróżnia go spośród innych języków bantu (cecha ta została zapożyczona z języków khoisan). Mlask boczny dziąsłowy (zapisywany jako "xh") występuje również w nazwie języka.

Język bo (znany także jako Aka-bo) - wymarły język z grupy andamańskiej. Występował w północno-zachodniej części Północnego Andamanu w Indiach. Jest uważany za jeden z najstarszych języków świata - szacowano, że może mieć nawet ok. 65-70 tys. lat. Przedrostek "Aka" w nazwie języka Aka-bo jest popularnym wśród języków andamańskich prefiksem dla słów związanych z językiem.

Języki majańskie, także: języki maja, maja-kicze - jedna z ważniejszych rodzin językowych w Mezoameryce z największą liczbą użytkowników wśród języków autochtonicznych obu Ameryk. Językami majańskimi posługują się Majowie (tak współcześni, jak i z czasów historycznych) na terenach Meksyku, Gwatemali, Belize i Hondurasu. Wszystkie języki tej rodziny wywodzą się z używanego prawdopodobne 5000 lat temu prajęzyka, zwanego językiem proto-majańskim. Do rodziny tej zalicza się też klasyczny język majański, używany w okresie świetności cywilizacji Majów. Większość języków majańskich to ergatywne języki polisyntetyczne o szyku zdania VSO, posiadające spółgłoski ejektywne. Od czasu kolonizacji hiszpańskiej do zapisu języków majańskich używa się alfabetu łacińskiego, aktualnie w konwencji proponowanej przez Academia de Lenguas Mayas de Guatemala (ALMG)

Języki sko (języki skou) - papuaska rodzina językowa, używana wzdłuż północnego wybrzeża Papui-Nowej Gwinei. Wyróżnia się tu 16 języków. Posługuje się nimi ok. 7000 osób. Języki cechuje tonalność (w przeciwieństwie do pozostałych z grupy papuaskich), niespotykane spółgłoski czy duża liczba samogłosek.

Niwchowie (dawna nazwa: Gilacy, własna nazwa: нивхгу) - autochotoniczny lud paleoazjatycki, zamieszkujący na wschodzie Rosji, głównie u ujścia rzeki Amur, a także na wyspie Sachalin. Liczba Niwchów wynosi 5162 (spis powszechny z 2002 r.). Posługują się głównie językiem rosyjskim, ale część (około 20%) zna jeszcze język niwchijski, należący do języków paleoazjatyckich, odmienny od wszystkich innych na Ziemi, prawdopodobnie spokrewniony tylko z językiem ajnu.

Język tamaszek, (tamaszeq, także tuareg, tuareski) – język z południowej gałęzi języków berberskich, używany w Afryce na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso. Rozpada się na cztery dialekty, przez SIL International uznawanych za osobne języki (mówi się wtedy o grupie języków tamaszek/tuareskich): tamahaq (Algieria, tamajaq (Niger), tamajeq (Niger) i tamasheq (Mali). Wywarł silny wpływ na nilo-saharyjskie języki songhaj. Obok języka tamazight jest jednym z dwóch najważniejszych języków Berberów, używanych jako wspólny, ponadregionalny środek komunikacji.

Języki trans-nowogwinejskie - rodzina językowa wyróżniana wśród licznych i bardzo zróżnicowanych języków używanych przez ludność Nowej Gwinei. Obejmuje 477 języków.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja