Linki:
Łacina,
Język albański,
Język angielski,
Język armeński,
Język grecki,
Języki bałtyckie,
Języki celtyckie,
Języki germańskie,
Języki indoaryjskie,
Języki indoeuropejskie,
Języki irańskie,
Języki romańskie,
Języki słowiańskie,
Języki satem,
Palatalizacja indoeuropejska,
Spirantyzacja,
Języki kentum (od
łacińskiego słowa centum – według wymowy klasycznej: kentum – "100") – grupa
języków indoeuropejskich, w których spółgłoska palatalna k nie uległa, jak w językach satemowych,
spirantyzacji, czyli nie przeszła w spółgłoskę szczelinową ś/s.
Języki kentum (od
łacińskiego słowa centum – według wymowy klasycznej: kentum – "100") – grupa
języków indoeuropejskich, w których spółgłoska palatalna k nie uległa, jak w językach satemowych, spirantyzacji, czyli nie przeszła w spółgłoskę szczelinową ś/s.
Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (
spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (
spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to
spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.
Sonant –
spółgłoska zgłoskotwórcza, tworząca
sylabę. Sonantami są zwykle
spółgłoski nosowe i
płynne. Współcześnie nie występują w
języku polskim, ale są dosyć częste w innych językach.
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego, występującego w niektórych
językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.
Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe
spółgłoski zwarto-otwarte, których artyklucyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżniu od
spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebiennie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją
ustna vs.
nosowa.
Spółgłoska miękkopodniebienna lub welarna to spółgłoska, której wymowa polega na zbliżeniu
języka do
podniebienia miękkiego (
łac. velum). Takie głoski są bardzo rozpowszechnione – występują właściwie we wszystkich językach ludzkich. Wiele języków ma również
labializowane i
palatalizowane warianty spółgłosek welarnych.
Spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʁ].
Spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna to rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczana jest symbolem:
[ʕ]Retrofleksja (z
łac. retrō ‘wstecz’ i flexio ‘zginanie’ od czasownika flectere ‘zgiąć’) to rodzaj artykulacji
spółgłosek (też
samogłosek). Retrofleksja polega na wygięciu przodu języka ku górze i zbliżeniu (ew. zwarciu) jego koniuszka w okolicy zadziąsłowej (
postalweolarno-
prepalatalnej), co zasadniczo odróżnia ten typ artykulacji od pozostałych spółgłosek zadziąsłowych i podniebiennych o artykulacji
laminalnej.
Spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna to rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczana jest symbolem:
[ʕ]Spółgłoski boczne (spółgłoski lateralne, sonanty boczne) – ustne
spółgłoski, najczęściej
zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w środkowej części
jamy ustnej i przepływ powietrza bokami, z jednej lub obu stron
języka.
Spółgłoska drżąca dziąsłowa - rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem:
[r]. Głoska ta jest jednym z trudniejszych dźwięków mowy. Jest zazwyczaj ostatnią głoską opanowywaną przez dzieci, a zaburzenia jej artykulacji są jedną z najczęstszych wad wymowy (
reranie)
W
języku łacińskim jest 5
deklinacji, oznaczanych numerami I, II, III, IV, V. Odpowiadają one tematom kończącym się na -a, -o, -i lub
spółgłoskę, -u i -e. Istnieje też kilka rzeczowników z nieregularną odmianą (domus, iecur, femur i inne).
Termin spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu przedniej części
języka do
dziąseł. W ten sposób wymawia się np. /l/, /r/ i angielskie /t/, /d/, /n/.
ƪ – litera alfabetu łacińskiego używana w
międzynarodowym alfabecie fonetycznym do wyrażania pisemnie labializowanej
spółgłoski szczelinowej zadziąsłowej bezdźwięcznej. Znak ten przypomina odwrócony w poziomie symbol
całki (∫) z dodanym kółkiem.
Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʤ].
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʥ].
Spółgłoska zwarta ejektywna podniebienna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem: [cʼ]