Języki min

Języki min (język chiński: 閩語 pinyin mǐn yǔ; Pe̍h-ōe-jī: Bân gú) - duża grupa języków chińskich używanych przez około 60 milionów osób w prowincji Fujian oraz przez emigrantów z tej prowincji mieszkających w Guangdong (wokół Chaozhou), na półwyspie Leizhou, na wyspie Hainan, na archipelagu Zhoushan oraz na Taiwanie. Wielu użytkowników języków min żyje również w innych krajach Azji południowo-wschodniej. Najważniejszym z tych języków jest hokkien używany w kilku odmianach m. in. na Tajwanie oraz w okolicach miasta Xiamen.

Język minzhong – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) używanych w centralnej, górzystej części prowincji Fujian na południu Chin. Min (閩 ) to krótka nazwa prowincji, a zhong (中) znaczy "środek". Język minzhong należy do grupy min języków chińskich.

Język kantoński - jeden z języków chińskich używany na południu Chin, w Hongkongu i Makau, a także przez potomków chińskich emigrantów w Azji Południowo-Wschodniej i innych rejonach świata. Jego nazwa wywodzi się od Kantonu (Guangzhou), stolicy prowincji Guangdong. Liczbę użytkowników kantońskiego szacuje się ogółem na 55 mln (z uwzględnieniem wszystkich pokrewnych dialektów z grupy yue).

Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej Chaozhou w prowincji Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.

Omówione w tym artykule języki to języki sztuczne, których twórcy oparli się na językach słowiańskich. Języki te łączy w zasadzie jedynie określenie ich przez autorów jako należących do języków północnosłowiańskich, fikcyjnej grupy języków słowiańskich. Tej fikcyjnej grupy języków północnosłowiańskich nie należy mylić z rzeczywiście istniejącą grupą języków północnosłowiańskich.

Język minnański, minnan lub tajwański – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) wywodzących się z południa chińskiej prowincji Fujian. Minnan oznacza południową część prowincji Fujian – Min (閩 ) to krótka nazwa prowincji, a nan (南) oznacza "południe". Obecnie minnański używany jest przede wszystkim na Tajwanie, gdzie jest językiem ojczystym dla 80 proc. mieszkańców i gdzie używa się go obok oficjalnego języka mandaryńskiego. Minnański jest używany także we wschodnim Guangdongu (region Chaoshan), na wyspie Hajnan, oraz w niektórych przybrzeżnych regionach prowincji Zhejiang i zachodniego Guangdongu, a także przez potomków emigrantów pochodzących z tych regionów (dominujący wśród Chińczyków w Azji Południowo-Wschodniej: Singapur, Malezja, Tajlandia, Filipiny).

Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem klasycznego języka chińskiego, a więc języków:

Chaoshan (język chiński 潮汕 pinyin Cháoshàn) - region kulturowo-językowy w północno-wschodniej części chińskiej prowincji Guangdong, graniczący z prowincją Fujian. Wyróżnia się na tle prowincji odmiennym językiem (archaiczny dialekt teochew języka minnan) oraz tradycjami kulturalnymi. Nazwa Chaoshan jest zbitką nazw dwóch lokalnych miast, Chaozhou (潮州) oraz Shantou (汕头). Region Chaoshan obejmuje powierzchnię ponad 10 tys. km², na której mieszka około 13 mln. osób.

Język wu (chin.: 吳語; pinyin: wú yǔ; wymowa wu: wu nyu) – jeden z głównych języków chińskich używanych powszechnie w Chinach. Jest używany w regionie Wu (od którego pochodzi nazwa), w prowincjach Zhejiang, Jiangsu, Anhui, Jiangxi i Fujian. Główne dialekty wu to dialekty Hangzhou, Wenzhou, Suzhou, Shaoxing, Yongkang oraz Szanghaju (nazwy dialektów pochodzą od głównych miast poszczególnych regionów). Jest drugim (po języku mandaryńskim) co do liczby mówiących językiem używanym w Chinach. Łącznie mówi nim 95 milionów osób.

Język minbei – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) używanych w północnej części prowincji Fujian na południu Chin. Min (閩) to krótka nazwa prowincji, a bei znaczy "północ". Kilka tysięcy osób używa tego języka w Singapurze.

Język kapuczyński (czasem używany jest także termin język beżtyjski, nazwa własna Бэжти) – jeden z niewielkich języków kaukaskich, używany przez 6184 osób w południowym Dagestanie. Język kapuczyński należy do języków didojskich w zespole awaro-didojskim, tworzącym podgrupę wśród języków dagestańskich w grupie północno-wschodniej (nachsko-dagestańskiej) języków kaukaskich. Kapuczyński jest blisko spokrewniony z językiem chunzybskim.

Kuchnia Chaoshan, kuchnia Teochew, Kuchnia Chaozhou (język chiński 潮州菜 pinyin: Cháozhou cài) - tradycja kulinarna wywodząca się z regionu Chaoshan, obejmującego miasta Chaozhou, Shantou i Jieyang. Mimo że administracyjnie region ten należy do prowincji Guangdong, kuchnia Chaoshan wykazuje większe podobieństwa do kuchni sąsiedniej prowincji Fujian niż do kuchni kantońskiej.

Hokkien, (język chiński: 福建話 pinyin: fújiànhuà POJ: Hok-kiàn-oē), nazywany również dialektem quanzhou–zhangzhou - odmiana języka minnańskiego, używana w południowej części prowincj Fujian, na Tajwanie, oraz przez wielu Chińczyków w krajach Azji południowo-wschodniej. Blisko spokrewniony z dialektem teochew, jednak wzajemne zrozumienie jest utrudnione.

Języki bisajskie - grupa języków środkowofilipińskich, obejmująca szereg języków używanych na Filipinach, zwłaszcza w regionie Visayas oraz na wyspie Mindanao. Do najważniejszych z nich należą: język cebuański, kinaraya oraz waray-waray.

Język jin (chin. upr.: 晋语; chin. trad.: 晉語; pinyin: jìnyǔ) lub jinyu – to jeden z wielu dialektów języka chińskiego, używany w północnej części Chin. Jego położenie w wykazie języków używanych w Chinach jest dyskutowane: jedni językoznawcy mówią, że jest to dialekt języka mandaryńskiego, zaś inni plasują go jako pełnoprawny język.

Język dong, kam (język chiński 侗語 dongyŭ) - język należący do rodziny języków dajskich, używany przez około 1,5 miliona osób z grupy etnicznej Dong w południowych Chinach. Ethnologue wyróżnia dwie główne odmiany, północną i południową, traktując je jako odrębne języki. Oba warianty są tonalne, posiadają 9 tonów.

Język maonan – z grupy dong-shui (kam-sui) tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość Maonan, mieszkającą w Regionie Autonomicznym Guangxi w ChRL. Używa go 30 000 - 37 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po chińsku (chiński jest też głównym językiem pisanym). 75% mówi w maonan w domu i do dzieci, ponad 60% używa go także poza domem, ale użycie się zmniejsza.

Zapożyczenia z języków indyjskich - wyrazy zapożyczone w języku polskim lub innych językach, pochodzące pierwotnie z języków indyjskich. Do języków nieindyjskich, zawierających szczególnie duży procent słów pochodzenia indyjskiego, można zaliczyć język malajski / indonezyjski oraz inne języki Azji Południowo Wschodniej, a także język suahili, w którym zapożyczenia z hindustani stanowią około 1% słownictwa. Ze względu na bezpośrednie kontakty, językiem europejskim, zawierającym stosunkowo dużo zapożyczeń z języków indyjskich, jest język angielski. Niektóre z nich poprzez angielski zostały przejęte również przez inne języki europejskie. Do języka polskiego trafiły najczęściej bezpośrednio z języka angielskiego. Oprócz wielu słów, które stały się w taki sposób internacjonalizmami, w języku angielskim funkcjonuje wiele wyrazów pochodzenia indyjskiego, na co dzień nieużywanych w innych językach np. thug, juggernaut, cheetah, mulligatawny, cot, dinghy, dacoit, toddy, pukka, pundit itd.

Język hiligaynon - jeden z języków filipińskich, używany przez około 5,7 mln. osób na filipińskiej wyspie Panay. W języku kinaraya prowadzona jest testowa wersja Wikipedii.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja