Języki południowosłowiańskie

Grupa zachodnia języków południowosłowiańskich lub grupa serbochorwacko-słoweńska - podgrupa języków południowosłowiańskich, którą stanowią język słoweński i języki powstałe na bazie języka serbsko-chorwackiego. Stoi w opozycji do grupy wschodniej, którą tworzą języki bułgarski i macedoński.

Grupa wschodnia języków południowosłowiańskich lub grupa bułgarsko-macedońska - grupa dwóch blisko spokrewnionych ze sobą języków południowosłowiańskich, którą stanowią język bułgarski i macedońskiego. Stoi ona w opozycji do grupy zachodniej, którą stanowią języki diasystemu serbsko-chorwackiego i język słoweński. Grupa ta posiada nie tylko swoiste cechy słowiańskie, ale też takie, które powstały pod wpływem języków niesłowiańskich, co tłumaczone jest sąsiedztwem tych języków również z niesłowiańskimi językami Bałkanów, należą zatem do tzw. bałkańskiej ligi językowej.

Język macedoński (słowiański) – należy do tzw. grupy bułgarsko-macedońskiej (wschodniej) języków południowosłowiańskich. Nie należy go mylić z helleńskim językiem staromacedońskim używanym w starożytności.

Omówione w tym artykule języki to języki sztuczne, których twórcy oparli się na językach słowiańskich. Języki te łączy w zasadzie jedynie określenie ich przez autorów jako należących do języków północnosłowiańskich, fikcyjnej grupy języków słowiańskich. Tej fikcyjnej grupy języków północnosłowiańskich nie należy mylić z rzeczywiście istniejącą grupą języków północnosłowiańskich.

Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie rodziny języków indoeuropejskich (podrodzina bałtosłowiańska). Składa się z trzech zespołów językowych: zachodnio-, wschodnio- i południowosłowiańskiego. Najstarsze zachowane manuskrypty z tekstami słowiańskimi pochodzą z X wieku. Do zapisu języków słowiańskich używane są lub były alfabety: głagolicki, cyrylicki i łaciński (w niewielkim zakresie również arabski). Wywodzą się z języka prasłowiańskiego używanego przez dawnych Słowian, który uległ ostatecznemu rozbiciu na dialekty regionalne w wyniku ekspansji Słowian na Bałkany w VI wieku naszej ery.

Język chorwacki – język słowiański należący do podgrupy języków południowosłowiańskich. Używany jest głównie w Chorwacji, przez Chorwatów w Bośni i Hercegowinie, w sąsiednich krajach gdzie Chorwaci są rdzenną ludnością oraz przez część Chorwatów na całym świecie.

Język molizańsko-chorwacki - język z rodziny zachodniej języków południowosłowiańskich lub odmiana języka chorwackiego, używana we włoskim regionie Molise, w prowincji Campobasso oraz w australijskim regionie Perth i w Argentynie.

Język staro-cerkiewno-słowiański (w polskich publikacjach spotyka się także zapisy: język s-c-s i język scs, lub język starobułgarski) – najstarszy literacki język słowiański, formujący się od połowy IX wieku i oparty głównie na słowiańskich gwarach Sołunia (dzisiejsze Saloniki). Język s-c-s stał się podstawą literacką języków: bułgarskiego, rosyjskiego, serbsko-chorwackiego w różnych redakcjach. Najbliżej spokrewniony jest ze współczesnym językiem bułgarskim i macedońskim, jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych zasadach gramatycznych.

Język kaszubski, dialekt kaszubski (nazwy własne: kaszëbsczi jãzëk, kaszëbskô mòwa, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskò-słowińskô mòwa) – mowa zachodniosłowiańska o spornym statusie – w zależności od przyjętych kryteriów uznawana za odrębny język lub dialekt języka polskiego. Często przyjmowane jest stanowisko pośrednie, unika się określania jej jako "język" lub "dialekt" albo określa się ją jako etnolekt. Z prawnego punktu widzenia kaszubszczyzna jest w Polsce językiem regionalnym. Kaszubskim posługuje się w Polsce na co dzień ponad 50 tys. Kaszubów. Jest jedyną pozostałością słowiańskich dialektów pomorskich. Należy do grupy języków lechickich, w jej centralnej odmianie, bliski standardowemu językowi polskiemu, z wpływami języka połabskiego, dolnoniemieckiego i staropruskiego.

Etnolekt słowiński, gwara słowińska, język słowiński - mowa zachodniosłowiańska kwalifikowana obecnie jako odrębny język, dialekt kaszubszczyzny (jeśli ją samą uznać za język), lub jej gwarę (jeśli traktować ją jako dialekt języka polskiego). Inna teza mówi natomiast o języku pomorskim, którego kaszubszczyzna i słowińszczyzna mają stanowić dwa z trzech dialektów (trzecim są wymarłe w XVII w. gwary zachodniopomorskie). Największy znawca etnolektu słowińskiego, Friedrich Lorentz, kwalifikował go jako język, gdzie wyróżniał dwa główne dialekty: wschodnio- i zachodniosłowiński. Należy do pomorskiej grupy języków lechickich. Posługiwali się nią Słowińcy zamieszkujący Pomorze. Gdy teren ten znajdował się pod władzą Prus, a później Niemiec, ulegał on silnej germanizacji. Gwara przetrwała do początku XX wieku, a nawet śladowo do lat 60. XX w. – najdłużej we wsi Kluki, gdzie znajduje się obecnie skansen Muzeum Wsi Słowińskiej.

Gorani, Gorańcy (serb. Горанци) - południowosłowiańska grupa etniczna zamieszkująca południowe Kosowo, głównie w górzystym regionie Gora-Dragaš, w większości wyznająca islam. Oprócz Kosowa, gdzie Gorani mieszkają w 18 wsiach, zamieszkują też 11 wsi w Albanii (regiony Shishtavec i Kukës) i 2 wsie w Macedonii. Posługują się dialektem zwanym "torlackim" (торлачки говор), uznawanym za odmianę języka serbskiego (bułgarskiego) z elementami staro-cerkiewno-słowiańskimi i albańskimi.

Plemiona łużyckie – grupa plemion słowiańskich, która obok plemion czeskich i plemion lechickich wchodziła w skład plemion zachodniosłowiańskich.

Język dogoński, także: języki dogońskie - grupa kilkunastu etnolektów, tradycyjnie klasyfikowanych jako dialekty jednego języka w obrębie grupy woltyjskiej (gur) języków nigero-kongijskich. Ostatnio postuluje się jednak uznanie dialektów dogońskich za osobne języki, tworzące samodzielną rodzinę językową, w obrębie języków wolta-kongijskich, a nawet odrębną od języków nigero-kongijskich.

Języki czeski i słowacki są blisko spokrewnionymi ze sobą i wzajemnie zrozumiałymi językami zachodniosłowiańskimi. Ich rozgraniczenie jest kwestią wyraźnie socjolingwistyczną – o wiele bardziej zróżnicowane dialekty niemieckie czy dwa standardy norweskie są z woli użytkowników uznawane za warianty tego samego języka.

Podwójny gravis jest używany w pracach naukowych poświęconych makrojęzykowi serbsko-chorwackiemu (obejmującemu języki: chorwacki, serbski, bośniacki i czarnogórski). Rzadziej pojawia się w pracach na temat języka słoweńskiego. Jest także używany w międzynarodowym alfabecie fonetycznym.

Grupa pomorska języków lechickich - hipotetyczna grupa języków lub dialektów, którymi posługiwała się i nadal posługuje się autochtoniczna ludność polskiego Pomorza Zachodniego i Pomorza Gdańskiego. Grupa ta bywa również określana jest jako grupa środkowolechicka, gdyż charakteryzują ją cechy typowe zarówno dla dialektów zachodniolechickich (język połabski) jak i wschodniolechickich (język polski).

1 Jugosłowiański Pułk im. Matiji Gubca (ros. 1-й Югославянский полк Матия Губец, serb.-chor. Prvi Jugoslavenski puk u Sibiriji) – ochotnicza jednostka wojskowa złożona z Serbów, Chorwatów, Słoweńców i Bośniaków podczas wojny domowej w Rosji

Michał Frencel (także Brancel, ur. 2 lutego 1628 w Běčicach (niem. Pietzschwitz) koło Gödy, zm. 29 czerwca 1706 w Budestecach (niem. Großpostwitz)) – jeden z twórców górnołużyckiego języka literackiego, pastor. Ojciec Abrahama Frencla. W latach 1649–1651 studiował teologię w Lipsku, w latach 1662–1706 był proboszczem w Koselbruch i Budestecach. Przełożył na język górnołużycki Nowy Testament (1706) korzystając z przekładów polskiego i czeskiego. Odstąpił od naśladowania ortografii niemieckiej, zbliżył zaś łużycką do polskiej, wprowadzając m.in. cż, dż. Był świadom wspólnoty języków słowiańskich.

Język arumuński lub macedo-rumuński – język, a w zasadzie grupa dialektów i etnolektów, która dopiero od niedawna przechodzi standardyzację — z grupy romańskiej, podgrupa wschodnioromańska języków indoeuropejskich.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja