Języki tybeto-birmańskie

Arakanowie, Arakańczycy (język arakański: IPA ɹəkʰàiɴ lùmjó; język birmański jəkʰàiɴ lùmjó; ang. Rakhine ) - grupa etniczna w Birmie, zamieszkująca zachodnie wybrzeże Birmy (zwłaszcza stan Arakan), a także przygraniczne tereny Bangladeszu. Posługują się językiem arakańskim, blisko spokrewnionym z birmańskim. Większość wyznaje buddyzm w odmianie południowej therawada.

Język arakański - język należący do grupy birmańskiej chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, którym posługuje się około 765 tysięcy Arakanów zamieszkujących zachodnie rejony Birmy i przygraniczne tereny Bangladeszu. W starszej literaturze traktowany raczej jako dialekt języka birmańskiego

Mon, Monowie (język birmański: mùn lù mjóʊ; język tajski:มอญ) – grupa etniczna zamieszkująca obecnie zwłaszcza birmański stan Szan oraz wzdłuż południowego odcinka granicy birmańsko-tajlandzkiej. Posługują się językiem mon z rodziny austroazjatyckiej. Odegrali w przeszłości ważną rolę kulturową, przyczyniając się do rozprzestrzenienia cejlońskiego buddyzmu therawada w Azji Południowo-Wschodniej. Stworzyli konfederację państw-miast na terenie dzisiejszej Tajlandii, określaną zbiorczo mianem królestwa Dwarawati. Po upadku księstw mońskich w Tajlandii wschodnie grupy Monów uległy asymilacji, utraciły swój język na rzecz języka tajskiego. Monowie zachodni (dzisiejsza Birma) zaadoptowali południowo-indyjskie pismo pallawa i zmodyfikowali je przystosowując do własnego języka. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie, powstałe po upadku mońskiego królestwa Thaton w XI wieku.

Klon Warda (Acer wardii) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W obrębie rodzaju sklasyfikowany do sekcji Acer i serii Wardiana. Rośnie w górnym Myanmarze, w stanie Asam (Indie), a także w prowincji Yunnan oraz Tybecie w Chinach. Bazując tylko na właściwościach morfologicznych, wydają się być pomiędzy klonem palmowym a klonem pensylwańskim. Ten rzadko spotykany gatunek nazwany został przez W. W. Smith w 1917 na cześć Franka Kingdona Warda, angielskiego łowcy roślin, który pierwszy odkrył ten gatunek w górnym Myanmar (dawniej Birma).

Czin (birm. Kyin Taung, ang. Chin Hills) - pasmo górskie w zachodniej Birmie i przyległym indyjskim stanie Manipur. Ich przedłużeniem są położone dalej na południe Góry Arakańskie. Najwyższym szczytem jest Góra Wiktorii (3053 m n.p.m.). Zbocza gór porośnięte są tropikalnym lasem deszczowym. Do występujących tu gatunków drzew zalicza się drzewo tekowe.

Dichocarpum – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. Obejmuje osiemnaście gatunków występujących we wschodniej Azji na obszarze od Japonii, poprzez Chiny, Nepal, po północne Indie i Birmę.

Język kantoński - jeden z języków chińskich używany na południu Chin, w Hongkongu i Makau, a także przez potomków chińskich emigrantów w Azji Południowo-Wschodniej i innych rejonach świata. Jego nazwa wywodzi się od Kantonu (Guangzhou), stolicy prowincji Guangdong. Liczbę użytkowników kantońskiego szacuje się ogółem na 55 mln (z uwzględnieniem wszystkich pokrewnych dialektów z grupy yue).

Paraquilegia – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. Obejmuje około 5 gatunków występujących na rozległych obszarach Azji od Irani Kazachstanu za zachodzie po północne Indie na południu oraz północną Birmę, Chiny i Japonię na wschodzie.

Birma (Myanmar, Mianma, Republika Związku Mianma ) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Chiromantis – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny nogolotkowatych, obejmujący gatunki występujące w tropikalnej Afryce na południe od Sahary i południowo-wschodniej Azji (północno-wchodnie Indie, Birma, Tajlandia, Wietnam, Laos i Chiny), prawdobodobnie również w Bangladeszu.

Ao – jedno z najważniejszym plemion zaliczanych do Nagów zamieszkujących górskie tereny indyskiech stanów Nagaland i Asam. Ich liczebność jest szacowana na ponad 230 tysięcy osób. Posługują się językiem ao, należącym do grupy języków tybeto-birmańskich. Wskaźnik analfabetyzmu wśród Aów jest znacznie niższy niż średnia indyjska, 86% z nich potrafi pisać i czytać w ojczystym języku. W przeszłości byli znani jako łowcy głów.

Batagur baska, batagur słodkowodny (Batagur baska) – gatunek gada z podrzędu żółwi skrytoszyjnych z rodziny batagurów, jedyny przedstawiciel rodzaju Batagur Gray, 1856. Zamieszkuje południowo-wschodnią Azję: Birmę (rzeka Irawadi), południową Tajlandię, południowy Wietnam, zachodnią Malezję, Indonezję (Sumatra), Indie, Bangladesz.

Palecznik chiński, p. Fargesa (Decaisnea fargesii) – gatunek rośliny należący do rodziny krępieniowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej Azji. Występuje w północno-wschodnich Indiach, Birmie, Nepalu, Bhutanie i Chinach. W Polsce znajduje się w kolekcji niektórych ogrodów botanicznych, bywa też (rzadko) uprawiany jako roślina ozdobna.

Stemona Lour. – rodzaj wieloletnich roślin z rodziny Stemonaceae, obejmujący 22 gatunki, występujące w Indiach, Chinach, Japonii, Azji Południowo-Wschodniej i północnej Australii. Rośliny z tego rodzaju wytwarzają specyficzne, farmakoaktywne alkaloidy, w tym tuberostemoninę.

Amerykanie chińskiego pochodzenia (trad. 華裔美國人 lub 美籍華人; albo też upr. 华裔美国人 lub 美籍华人) to obywatele Stanów Zjednoczonych pochodzący z Chin, lub tam mający swych przodków. Pochodzą nie tylko z ChRL, ale także z Hongkongu, Makau i innych obszarów Azji zamieszkiwanych w przeszłości przez Chińczyków, jak Singapur, Wietnam, Malezja, Indonezja, Birma, Filipiny i Tajwan.

Wilga cienkodzioba (Oriolus tenuirostris) – gatunek ptaka z rodziny wilg. Występuje w Azji (Bhutan, Chiny, Indie, Laos, Birma, Nepal, Tajlandia, Wietnam). Środowiskiem naturalnym wilg cienkodziobych są lasy mgliste oraz wilgotne lasy strefy międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej. Długość ciała ptaka wynosi przeciętnie 27 cm.

Papilio alcmenor – motyl z rodziny paziowatych występujący powszechnie w południowej Azji, szczególnie zaś na terenie północno-wschodnich Indii, w Nepalu, Bhutanie, Birmie i w Chinach.

Cieśnina Kokosowa (ang. Coco Channel; birm. Koko Yay Kyaung) - cieśnina w Azji Południowo-Wschodniej, między należącym do Indii archipelagiem Andamanów a birmańskimi Wyspami Kokosowymi. Łączy Morze Andamańskie na wschodzie z Zatoką Bengalską na zachodzie. Jej szerokość wynosi ok. 20 kilometrów.

Język bisznuprija-manipuri (ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী) – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 450 000 mówiących, zamieszkujących głównie indyjskie stany: Asam, Tripura, Manipur, oraz Bangladesz i Birmę.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja