Linki:
Börte,
Bagatur,
Belgütej,
Bellona (wydawnictwo),
Chan (władca),
Czyngis-chan,
Höelün,
Kabuł-chan,
Kasar,
Kereici,
Kutuła,
Leszek Podhorodecki,
Lew Gumilow,
Mönglik,
Merkici,
Orda,
Państwowy Instytut Wydawniczy,
Stanisław Kałużyński,
Tajna historia Mongołów,
Tatarzy czarni,
Temüge Otczigin,
To'orił Ong-chan,
XII wiek,
Kabuł-chan żyjący na przełomie
XI i
XII wieku pierwszy
chan Mongołów. Miał siedmiu synów z których wywodziły się później najpotężniejsze rody mongolskie, Najstarszym i formalnym dziedzicem jego władzy nad rodem był Ökin Barak, drugim Bartan Dzielny ojciec
Jesügeja Baatura a dziad
Czyngis-chana. Na następcę wyznaczył swego kuzyna
Ambakaja.
Złota Orda (
mong. Алтан Ордын улс / Ałtan Ordyn Ułs;
tt. Altın Urda) – historyczne państwo
mongolsko-
tatarskie, założone ok.
1240 r. w zachodniej części imperium
Czyngis-chana przez jego wnuka
Batu-chana, ze
stolicą w
Saraj Batu (
1242–
1454).
Czyngis-chan (
ros. Монгол;
ang. Mongol) – film historyczny z
2007 roku w reżyserii Siergieja Władimirowicza Bodrowa opowiadający o życiu
Czyngis-chana.
Berke-chan (ur. prawdopodobnie w 1209, zm. 1266) – chan
Złotej Ordy w latach 1257–66, wnuk
Czyngis-chana. Rozpoczął islamizację Złotej Ordy, a także sprzymierzył się z
Mamelukami i walczył przeciwko
Ilchanidom w
Persji. Zaatakował też
Litwę, wkroczył na
Bałkany i zagroził
Bizancjum. W latach 1259–60 jego oddziały dokonały
najazdu na
Polskę, a następnie dotarły aż na
Śląsk.
Chan Kubilaj, Kubilaj Chan (ur.
23 września 1215, zm.
18 lutego 1294) – wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, piąty wielki chan mongolski i pierwszy cesarz
Chin z
dynastii Yuan.
Zdobywca (ang. The Conqueror) - amerykański film przygodowy nawiązujący do autentycznej biografii wodza
Mongołów Temudżyna póżniejszego Czyngis-chana.
Mongke (Mengu, ur.
1208 - zm.
1259) – czwarty wielki chan mongolski, wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, brat
Kubilaja,
Hulagu i Aryka Böge. Rządził od 1251 do 1259.
Berke-chan (ur. prawdopodobnie w 1209, zm. 1266) – chan
Złotej Ordy w latach 1257–66, wnuk
Czyngis-chana. Rozpoczął islamizację Złotej Ordy, a także sprzymierzył się z
Mamelukami i walczył przeciwko
Ilchanidom w
Persji. Zaatakował też
Litwę, wkroczył na
Bałkany i zagroził
Bizancjum. W latach 1259–60 jego oddziały dokonały
najazdu na
Polskę, a następnie dotarły aż na
Śląsk.
Chan Kubilaj, Kubilaj Chan (ur.
23 września 1215, zm.
18 lutego 1294) – wnuk
Czyngis-chana, syn
Tołuja i
Sorkaktani-beki, piąty wielki chan mongolski i pierwszy cesarz
Chin z
dynastii Yuan.
Dsch –
tetragraf występujący w
języku niemieckim i odpowiadający polskiemu dż. Używany w niektórych wyrazach obcego pochodzenia. Np. Dschungel –
dżungla, Dschibuti -
Dżibuti lub Dschingis Khan -
Czyngis-chan.
Chan – tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Azji Środkowej; także część imienia, oznaczająca wysokie urodzenie w krajach muzułmańskich. W
Mongolii, i państwach rządzonych przez potomków
Czyngis-chana, tytuł ten był odpowiednikiem
króla, a funkcja Wielkiego Chana odpowiednikiem
Cesarza.
Jasa także jassa, jossa – prawo
Imperium Mongolskiego, stworzone przez
Czyngis-chana w pierwszych latach jego działalności. Słowo prawdopodobnie pochodzi od
turkijskiego "yas" – rozprzestrzeniać.
W roku 1221
Mongołowie Czyngis-chana wtargnęli do
Gruzji. Król Jerzy IV na czele rycerstwa gruzińskiego stanął im na drodze pod Chunani, gdzie poniósł straszliwą klęskę. Wojsko gruzińskie już nigdy potem nie odzyskało dawnej świetności.
Bitwa pod Dałan Nemürges Bitwa
Mongołów z Tatarami w
1202 zakończona rozbiciem ord tatarskich. Rozstrzygające starcie w walkach
Czyngis-chana z
Tatarami.
Chanat Czagatajski -
chanat mongolski powstały z
ułusu syna
Czyngis-chana Czagataja (zm. 1244/1245), obejmujący większość terytorium
Azji Środkowej do momentu rozpadu w latach 1346 - 1370.
Gorugen- wielkie
mongolskie polowanie, w czasach
Czyngis-chana stanowiło podstawowy sposób szkolenia jego wojowników. Otoczywszy całą zwierzynę na danym terenie, jeźdźcy zacieśniali krąg. Każdy z nim musiał zabić zwierzę jedną
strzałą, inaczej stawał się obiektem żartów towarzyszy.
Kumu chan (dosł. z
języka chińskiego chan suchego drzewa, chan pniaków (
kor. komoksǒn ( ) |
jap. komokuzen ( ) |
wiet. khô môc thiên) – styl praktyki chan.
Ambakaj -
chan mongolski z połowy
XII wieku. Syn Sengüma Mądrego, krewny i następca pierwszego chana Mongołów -
Kabuła, żonaty z Orbaj i Sokotaj. Przywódca rodu Tajczutów.