Linki:
21 czerwca,
27 sierpnia,
Bóg,
Barok,
Egzystencjalizm (filozofia),
Emocja,
Georg Wilhelm Friedrich Hegel,
Immanuel Kant,
Irracjonalizm,
Johann Gottfried Herder,
Johann Wolfgang von Goethe,
Kaliningrad,
Oświecenie (okres),
Pietyzm,
Preromantyzm,
Romantyzm,
Rozum,
Søren Kierkegaard,
Staż zawodowy,
Teoria,
Idealizm niemiecki –
filozofia nowożytna rozwijająca się w XIX wieku w Niemczech, jej głównym twórcą i przedstawicielem był
Georg Wilhelm Friedrich Hegel, a również:
Johann Gottlieb Fichte i
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling. Istotą
idealizmu niemieckiego (i idealizmu w ogóle) było założenie, że myśl jest pierwotna w stosunku do bytu. Główne cechy wyróżniające filozofów niemieckich to zupełny brak zmysłu czynnika empirycznego wiedzy, brak realizmu i maksymalizm humanistyczny. Był to idealizm obiektywny, który za tezę przyjął stwierdzenie, że twory przyrody są tylko zjawiskami (fenomenami) ducha obiektywnego, przez to zbliżony był do Platońskiego idealizmu. Metodą naukową była
dialektyka i dociekania spekulatywne. W żadnym czasie i środowisku myśl europejska nie przeszła tak radykalnego rozłamu między filozofią a nauką, jak wówczas w Niemczech.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur.
27 sierpnia 1770 w
Stuttgarcie, zm.
14 listopada 1831 w
Berlinie) – niemiecki
filozof, twórca klasycznego systemu idealistycznego.
Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling (ur.
27 stycznia 1775 r. w
Leonbergu, zm.
20 sierpnia 1854 r. w
Bad Ragaz) –
niemiecki filozof, jeden z trzech głównych przedstawicieli klasycznego
idealizmu niemieckiego (obok
Hegla i
Fichtego), inicjator
romantyzmu.
Georg Friedrich Daumer (ur.
5 marca 1800 w
Norymberdze, zm.
14 grudnia 1875 w
Würzburgu) -
niemiecki poeta i
filozof. Pobierał nauki w gimnazjum kierowanym przez
Hegla. W
1817 rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie w Erlkangen, później zmienił ten kierunek na filozofię.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur.
27 sierpnia 1770 w
Stuttgarcie, zm.
14 listopada 1831 w
Berlinie) – niemiecki
filozof, twórca klasycznego systemu idealistycznego.
Die Phänomenologie des Geistes (Fenomenologia Ducha) - jedno z najważniejszych dzieł
filozoficznych G. W. F. Hegla i całej europejskiej historii filozofii. Zostało napisane w
1806 roku i wydane rok później - w
1807 roku.
Historycyzm – pojęcie wprowadzone przez
Karla R. Poppera – pejoratywna nazwa poglądu
filozoficznego (neutralną jest
historyzm) głoszącego, że w
historii istnieją nieubłagane prawa i rozwija się ona w określonym kierunku aby osiągnąć teoretycznie konieczny cel. Pogląd ten występuje w wielu systemach filozoficznych. Najpełniej został wyrażony przez
Hegla, a następnie został zaadaptowany do
marksizmu.
Romantyzm jenajski - ruch w historii sztuki i historii idei, włączany do ogólniejszego nurtu
niemieckiego romantyzmu jako "wczesna romantyka" (Frühromantik). Okres ten umieszcza się zazwyczaj między latem
1797 (pierwsze fragmenty Friedricha Schlegla drukowane w piśmie "Lyceum") i latem
1801 (śmierć Novalisa, śmierć Wackenrodera, tom Charakteristiken und Kritiken braci Schleglów, podsumowujący ich twórczość), jest to zatem okres działalności głównego czasopisma Jenajczyków: "Athenaeum" (1798-1800).
Michał Paweł Markowski proponuje jednak rozszerzenie wczesnej romantyki na okres od spotkania dwóch dwudziestolatków:
Novalisa i
Friedricha Schlegla, które było początkiem ich wiernej przyjaźni, do roku 1812, w którym
Friedrich Schlegel wygłosił w Wiedniu wykłady o literaturze Geschichte der alten und neuen Literatur. W owym czasie w
Jenie wykładali m.in.:
Johann Gottlieb Fichte,
Georg Wilhelm Friedrich Hegel,
Friedrich Schiller i
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling. Do najwybitniejszych przedstawicieli ruchu zalicza się:
Friedricha Schlegla,
Augusta Wilhelma Schlegela,
Friedricha von Hardenberga, czyli Novalisa,
Friedricha Schleiermachera,
Ludwiga Tiecka,
Friedricha Wilhelma Josepha von Schellinga oraz
Wilhelma H. Wackenrodera.
Adam Landman (ur.
25 czerwca 1902 r. - zm.
1 marca 1969 r.,
Warszawa) - polski
filozof, tłumacz i znawca klasycznej filozofii niemieckiego idealizmu (przetłumaczył m.in. korpus dzieł
G.W.F. Hegla). Przed
1939 rokiem więzień
obozu w Berezie Kartuskiej. Po
II wojnie światowej członek
Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pochowany na
Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Leo Rauch (ur. ? w
Berlinie,
Niemcy - zm.
1997) -
niemiecko-
amerykański filozof, komentator filozofii kontynentalnej (głównie
Platona,
Kanta i
Hegla), tłumacz pism G. W. F. Hegla na
język angielski.
Dialektyka pana i niewolnika (
niem."Herrschaft und Knechtschaft") - jeden z najważniejszych elementów systemu
filozoficznego G. W. F. Hegla, opisany w
Fenomenologii Ducha (w dziale Samowiedza). Za pomocą dialektycznej, dynamicznej konstrukcji filozof ukazuje kształtowanie się indywidualnej świadomości. Opisuje w formie narracji, pojedynek pomiędzy dwoma bytami, które przystępują do "walki na śmierć i życie", z której jeden z nich wychodzi zwycięsko, aby ostatecznie dojść do wniosku, że zwycięstwo w tej walce nie da mu kontroli nad całym światem, która była jego celem.
Johann Gottlieb Fichte (ur.
19 maja 1762 w Rammenau, zm.
27 stycznia 1814 w
Berlinie) – jeden z trzech (obok
Schellinga i
Hegla) wielkich filozofów niemieckiego klasycznego
idealizmu.
Klasa społeczna- jeden z podstawowych terminów służących do określania
stratyfikacji społeczeństwa. Termin ten wprowadzony został przez
Hegla, który wyróżniał klasy: rolniczą, przemysłową i myślącą.
Johann Gottlieb Fichte (ur.
19 maja 1762 w Rammenau, zm.
27 stycznia 1814 w
Berlinie) – jeden z trzech (obok
Schellinga i
Hegla) wielkich filozofów niemieckiego klasycznego
idealizmu.