Jonia

Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.

Eolia, Eolida (gr. Αιολίς Aiolís, Αιολία Aiolía; łac. Aeolis, Aeolia) – część starożytnej Grecji obejmująca zachodnią i północno-zachodnią Azję Mniejszą, leży nad wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego, sąsiadując od północy z Troadą, ze wschodu z Lidią, a od południa z Jonią. Największym miastem była Smyrna, miejsce pochodzenia świętego Polikarpa (ze Smyrny).

Karia (gr. Καρία, Karía; łac. Caria) – kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej na wybrzeżu Morza Egejskiego na północ od Rodos, granicząca z Jonią, Lidią, Pizydią i Likią. Przez Karię przepływała rzeka Meander (dziś Menderes) i jej dopływy: Harpasos, Marsyas i Indus.

Hermos (dziś: Gedis Czai) - rzeka w Azji Mniejszej, wypływająca w górach Frygii, Dindymos, płynąca krętym biegiem przez równinę lidyjską, przyjmująca kilka dopływów i wpadająca do Zatoki Smyrneńskiej, na południowy wschód od Fokai. W piaskach na jej dnie odnajdywano złoto.

Dialekt joński - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, rozpowszechniony w okresie klasycznym na obszarze południowo-zachodniej Azji Mniejszej (w historycznej Jonii), na Cykladach, Sporadach Północnych, Eubei a także części wysp przybrzeżnych Azji Mniejszej, m.in. na Chios i Samos. W swoim wczesnym stadium zaświadczonych już w grece archaicznej okresu homeryckiego - obok dialektu eolskiego stanowi podstawę języka Iliady i Odysei. W okresie hellenistycznym był stopniowo wypierany przez grekę koine, stanowi substrat dla rozwiniętego z niej w okresie bizantyjskim języka pontyjskiego. W literaturze okresu klasycznego dialekt joński pojawia się m.in. w części dzieł Sofoklesa i Ajschylosa, a także utworach epickich i wczesnej historiografii (np. u Herodota), nawiązujących do greki homeryckiej. Najbardziej zbliżony do dialektu attyckiego, wraz z którym tworzy zespół jońsko-attycki.

Prowincja Izmir (tur.: İzmir Ili) – jednostka administracyjna w zachodniej Turcji, położona nad Morzem Egejskim. W starożytności ta część Azji Mniejszej nosiła nazwę Jonii i zamieszkiwana była przez greckich Jonów. W XIV wieku prowincja została zajęta przez Turków. W 1919 roku Grecja anektowała rejon Smyrny, ale utraciła go w wyniku przegranej wojny z Turcją. Na mocy traktatu w Lozannie miejscowa ludność grecka została wysiedlona.

Eolia, Eolida (gr. Αιολίς Aiolís, Αιολία Aiolía; łac. Aeolis, Aeolia) – część starożytnej Grecji obejmująca zachodnią i północno-zachodnią Azję Mniejszą, leży nad wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego, sąsiadując od północy z Troadą, ze wschodu z Lidią, a od południa z Jonią. Największym miastem była Smyrna, miejsce pochodzenia świętego Polikarpa (ze Smyrny).

Dodekapolis - wspólna nazwa dwunastu miast jońskich założonych w czasie migracji Jonów około 700 roku p.n.e. W skład Dodekapolis wchodziły: Chios, Samos, Erythraj, Efez, Fokaja, Klazomenaj, Kolofon, Lebedos, Milet, Myus, Priene i Teos.

Sipylos – góra w starożytnej Lidii (obecnie Turcja) znajdująca się pomiędzy dolnym biegiem rzeki Hermos (obecnie Gediz) i północno-wschodnim wybrzeżem Zatoki Smyrneńskiej (Izmir Körfezi).

Jonowie - indoeuropejskie plemię protogreckie, które wraz z Achajami i Eolami około 2 tysiąclecia p.n.e. zasiedliło środkową i południową Grecję, tworząc wraz z autochtonicznymi Pelazgami i przy dominującej roli Achajów kulturę mykeńską. Dialekt joński był najstarszym dialektem greckim. W wyniku najazdu Dorów, Tessalów i Beotów Jonowie zostali zepchnięci na terytorium Attyki, Eubei i Chalkidyki. W X w. p.n.e. zaczęli zasiedlać wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Jonowie założyli tam dwanaście miast, zwanych dodekapolis, a krainę nazwano od ich nazwy Jonią.

Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).

Samos (gr. Σάμος) - grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.

Elippi, starożytne królestwo położone w dolinach Mahi Daszt i Szahabad po zachodniej stronie gór Zagros. Na zachodzie graniczyło z Babilonią, północnym wschodzie z Medią, północy z Manną i na południu z Elamem.

Myzja (gr. Mysía) – kraina w płn.-zach. części Azji Mniejszej, otoczona od północy Propontydą, Hellespontem od północnego-zachodu i Morzem Egejskim od strony zachodniej. Od wschodu kraina graniczyła z Frygią, od południowej strony z Lidią.

Temnos (gr. Témnos) - starożytne miasto na eolskim wybrzeżu Azji Mniejszej, niedaleko ujścia rzeki Hermos. Pochodził z niego retor Hermagoras, żyjący w II w. p.n.e..

Arkezylaos (Ἀρκεσίλαος) z Pitane (Eolia) (ur. ok. 316 p.n.e. zm. 241 p.n.e) - grecki filozof, twórca Średniej Akademii. Łączył dziedzictwo platońskie z wpływami sceptyckimi.

Myzja (gr. Mysía) – kraina w płn.-zach. części Azji Mniejszej, otoczona od północy Propontydą, Hellespontem od północnego-zachodu i Morzem Egejskim od strony zachodniej. Od wschodu kraina graniczyła z Frygią, od południowej strony z Lidią.

Uniwersytet Egejski (gr. Πανεπιστήμιο Αιγαίου) - grecki uniwersytet państwowy z główną siedzibą w Mitylenie na wyspie Lesbos. Poszczególne wydziały rozmieszczone są na pięciu wyspach Morza Egejskiego: na Lesbos, Chios, Síros, Samos i Rodos.

Morze Norweskie (norw. Norskehavet, isl. Noregshaf, far. Noregshavi) – morze przybrzeżne, część Oceanu Atlantyckiego położona na północny-zachód od wybrzeży Norwegii. Od południa sąsiaduje z Morzem Północnym, od południowego-zachodu z wodami Atlantyku, od północy z Morzem Barentsa, a od zachodu z Morzem Grenlandzkim.

Antioch I Soter (ur. około 324, zm. w 261 p.n.e.; jako samodzielny władca: 281-261 p.n.e.) – król z dynastii Seleucydów, syn Seleukosa I Nikatora i jego sogdiańskiej żony Apamy. Władał zróżnicowanym państwem seleukidzkim rozciągającym się od Bliskiego Wschodu, aż po Azję Środkową. Swój przydomek „Soter” (gr. „Zbawca”) otrzymał od miast greckich w Jonii po zwycięstwie nad celtyckimi Galatami, którzy wtargnęli do Azji Mniejszej.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja