Linki:
Łacina,
Adam Ferguson,
Adam Heinrich Müller,
Adam Smith,
Alfred Marshall,
Anne Robert Turgot,
Arystoteles,
Bank,
Bernard de Mandeville,
Bruno Hildebrand,
Carl Menger,
Charles Fourier,
Christian Wolff,
Danina publiczna,
David Hume,
David Ricardo,
Dochód,
Doktryna polityczna,
Douglas North,
Dudley Digges,
Dudley North,
Ekonomia klasyczna,
Eugen von Böhm-Bawerk,
Fizjokratyzm,
Frédéric Bastiat,
François Quesnay,
Friedrich Hayek,
Friedrich List,
Friedrich von Wieser,
Gary Becker,
Gaspar Melchor de Jovellanos,
Georg Obrecht,
George Stigler,
Gustav von Schmoller (ekonomista),
Handel,
Handel zagraniczny,
Henri de Saint-Simon,
Henry Charles Carey,
Henryk Wereszycki,
Hezjod,
Historia myśli ekonomicznej,
Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau,
Hugo Kołłątaj,
Infrastruktura,
Instytucjonalizm,
Irving Fisher,
Israel Kirzner,
James Mill,
James Steuart,
Jean-Baptiste Colbert,
Jean-Baptiste Say,
Jean Charles Leonard Simonde de Sismondi,
Jean Orry,
Johann Friedrich von Pfeiffer,
Johann Heinrich Gottlob von Justi,
Johann Joachim Becher,
John Bates Clark,
John Kenneth Galbraith,
John Law,
John Locke,
John Maynard Keynes,
John McCulloch,
John Stuart Mill,
Joseph Schumpeter,
Joseph von Sonnenfels,
Josiah Child,
Kamera wojny i domen,
Karl Knies,
Karol Marks,
Keynesizm,
Ksenofont,
Léon Walras,
Ludwig von Mises,
Manufaktura (zakład przemysłowy),
Max Weber,
Merkantylizm,
Milton Friedman,
Murray Rothbard,
Nicholas Barbon,
Nicolas Baudeau,
Niemcy,
Państwo,
Paul Jacob Marperger,
Philibert Orry,
Philip Wilhelm von Hörnigk,
Pierre-Paul Lemercier de La Rivière,
Pierre Joseph Proudhon,
Platon,
Podatek,
Policystyka,
Przyrost naturalny,
Robert Owen,
Rolnictwo,
Rzemiosło,
Scholastyka (filozofia),
Socjalizm,
Solon,
Statystyka,
Szkoła austriacka,
Szkoła chicagowska (ekonomia),
Szkoła historyczna,
Thomas Malthus,
Thomas Mun,
Thorstein Veblen,
Tomasz z Akwinu,
Uniwersytet,
Veit Ludwig von Seckendorff,
Vilfredo Pareto,
Werner Sombart,
Wesley Clair Mitchell,
Wilhelm Roscher,
Wilhelm von Schröder,
William Nassau Senior,
William Petty,
William Stanley Jevons,
Wojna trzydziestoletnia,
XVIII wiek,
XVII wiek,
Kameralizm (
łac. camera - komnata) -
doktryna ekonomiczna rozwinięta w Niemczech i Austrii w
XVII-
XVIII w., uznająca za nadrzędny cel polityki gospodarczej
państwa pełne wykorzystanie zasobów ludzkich i zdolności produkcyjnych w celu zwiększenia dochodów władcy; odmiana
merkantylizmu.
Planowanie zdolności produkcyjnych (ang. Capacity Requirements Planning) – moduł lub funkcjonalność
systemów MRP II i
ERP odpowiedzialny za planowanie zdolności produkcyjnych.
Włoskie batalie gospodarcze to nazwa serii przedsięwzięć związanych z prowadzeniem
polityki gospodarczej przez
partię faszystowską w latach 1920-1930. Miały na celu umocnienie państwa włoskiego poprzez rozwinięcie produkcji krajowej i wzmocnienie własnej waluty.
Doktryna industrializacji –
doktryna polityki gospodarczej sformułowana w
okresie międzywojennym w
ZSRR, przypisująca główną rolę w procesie rozwoju rozbudowie
przemysłu ciężkiego oraz gałęzi wytwarzających
środki produkcji. Po II wojnie światowej narzucono ją krajom objętym radziecką strefą wpływów (w tym także Polsce), w wyniku czego powstały poważne patologie strukturalne w ich gospodarkach.
Polityka budżetowa – polega na regulacji wysokości oraz proporcji dochodów i wydatków budżetowych. Obejmuje politykę podatkową oraz politykę wydatków budżetowych. Polityka budżetowa wyodrębniana jest nie ze względu na specyfikę realizowanych celów, lecz ze względu na specyfikę środków, którymi się posługuje. Jej cele muszą być zgodne z celami polityki gospodarczej i społecznej państwa. Polityka budżetowa zajmuje się sposobami wykorzystania dochodów i wydatków publicznych do realizacji stojących przed państwem zadań. Dochody i wydatki budżetowe wykorzystywane są do zapewnienia wykonania określonych usług publicznych, ochrony istniejących instytucji polityczno-ustrojowych, zapewnienia rozwoju i ochrony określonych dziedzin i form działalności gospodarczej i realizacji określonych przemian w gospodarce. Głównym środkiem realizacji polityki budżetowej jest budżet państwa.
zasady polityki gospodarczej - uniwersalne, niezmienne sposoby postępowania w
polityce gospodarczej, których zaniedbanie uniemożliwia jej optymalne prowadznie. Ich porównanie i zgodność z realnie prowadzoną polityką stanowi użyteczne narzędzie oceny
procesu polityki gospodarczej.
Doktryna polityki gospodarczej - uporządkowany zbiór założeń, poglądów i twierdzeń dotyczących oddziaływania państwa na
gospodarkę danego
kraju z zagadnieniami systemów ekonomicznych i
ustroju państwa na czele.
Nowa Polityka Ekonomiczna (
ros. Новая экономическая политика, Nowaja ekonomiczeskaja politika w skrócie NEP) – określenie
doktryny polityki gospodarczej Rosji Radzieckiej i później
ZSRR w latach
1921-
1929.
Teoria polityki ekonomicznej (gospodarczej), całokształt wiedzy o sposobach, celach i narzędziach oddziaływania państwa na gospodarkę. Teoria polityki ekonomicznej bada formy i sposoby osiągania ogólnych celów
polityki gospodarczej, tj. wprowadzania realnych i instytucjonalnych zmian w strukturze
gospodarki narodowej, określa także narzędzia i sposoby prowadzące do nich w sposób możliwie racjonalny. Jest więc nauką operacyjną, stosowaną. Za podstawę swojej wiedzy teoria polityki gospodarczej przyjmuje dorobek
teorii ekonomii, jednak nie zachodzi bezpośredni związek między teorią ekonomii a teorią polityki gospodarczej z uwagi na różny przedmiot i metodę badań.
Ekonomia bada obiektywny proces gospodarczy, włączając w zakres swoich zainteresowań również politykę ekonomiczną i skutki jej oddziaływania. Formułuje prawa ekonomiczne, czyli stałe relacje przyczynowo-skutkowe między masowymi zjawiskami ekonomicznymi, powtarzalnymi w czasie i przestrzeni. Teoria polityki nie formułuje praw nauki w podanym wyżej sensie, jest bowiem dyscypliną celowościową, interesującą się sposobami przekształcania rzeczywistości ekonomicznej. Formułuje więc zależności operacyjne, wykorzystując niektóre z twierdzeń teorii polityki. Istnieje trudność w precyzyjnym rozdziale dorobku teorii ekonomii (zwłaszcza najnowszego) i dorobku teorii polityki ekonomicznej. Zasadniczym powodem jest to, że częstokroć podłoże twierdzeń teorii ekonomicznej jest kwestionowane w swojej poprawności dowodowej - zarzuca mu zbyt małą masowość i powtarzalność zjawisk, nieuwzględnianie zmiany warunków itd. Wówczas mamy do czynienia z prostym podsumowaniem obserwacji praktycznych, a nie z uogólnionym prawem ekonomii, to zaś jest domeną polityki gospodarczej, tak w teorii, jak i praktyce.
Rozdział państwa od kościoła, rozdział kościoła od państwa, rozdział kościoła i państwa, rozdział państwa i religii -
doktryna zakładająca rozdzielenie działalności
organizacji religijnych i państwowych oraz oparty na niej model ustrojowy państwa. Koncepcja ta była przedmiotem długiej debaty w historii. Termin "kościół" odnosi się do różnych dominujących wyznań chrześcijańskich w
Europie lub innych wyznań (religii) na innych
kontynentach.
Niemcy w XVIII stuleciu były nadal podzielone na ponad tysiąc różnych państewek: terytoria
biskupstw i
opactw, wolnych miast, poszczególne
księstwa i
hrabstwa oraz maleńkie majątki rycerskie miały szerokie autonomiczne prawa, czyniące z nich na wpół niezależne państwa uznające formalne zwierzchnictwo
cesarza rzymsko-niemieckiego, którym praktycznie zawsze zostawali
władcy austriaccy,
Habsburgowie. Siła tych ostatnich wzrosła pod koniec XVII wieku, gdy po wojnie z
Turkami Osmańskimi opanowali całe
Węgry (
pokój karłowicki w
1699 roku). System polityczny
Rzeszy został określony w połowie XVII wieku
traktatem westfalskim, kończącym wyniszczającą
wojnę trzydziestoletnią. W konsekwencji jego postanowień oraz innych decyzji podejmowanych przy okazji zawierania pokoju, poszczególne państewka zyskały prawo prowadzenia własnej polityki zagranicznej, zakazano cesarzom dokonywania wyboru następcy w trakcie swojego panowania (
łac. vivente imperatore) i pod swoją kontrolą. Mimo to
Habsburgowie mieli praktycznie zapewnioną sukcesję, ponieważ katolicy zachowali większość w
kurii elektorskiej.
Camera obscura (Camera obscura z
łac. ciemna komnata) – prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać rzeczywisty obraz. Była pierwowzorem
aparatu fotograficznego.
Proces polityki gospodarczej - przebieg następujących po sobie, powiązanych przyczynowo działań, stanowiących kolejne etapy praktycznej realizacji polityki gospodarczej.
Rada doradców ekonomicznych (ang. The Council of Economic Advisers; CEA) - jest grupą ekonomistów stworzoną na mocy Employment Act z 1946 roku w celu doradzania
Prezydentowi Stanów Zjednoczonych w obszarze polityki gospodarczej. Jest ona częścią biura decyzyjnego prezydenta i formułuje dużą część polityki gospodarczej Białego Domu.
Federalizm Fiskalny polega na przekazywaniu kompetencji w zakresie
polityki fiskalnej od
rządu centralnego do niższych poziomów rządu. Taka
decentralizacja ma na celu wzrost efektywności w alokacji zasobów,
redystrybucję dochodów i stabilizowanie
gospodarki, dzięki umożliwieniu podmiotom lokalnym podejmowania decyzji w obszarach, o których dysponują większą ilością wiedzy na temat lokalnych problemów i potrzeb niż poziom rządowy.
Polityka budżetowa – polega na regulacji wysokości oraz proporcji dochodów i wydatków budżetowych. Obejmuje politykę podatkową oraz politykę wydatków budżetowych. Polityka budżetowa wyodrębniana jest nie ze względu na specyfikę realizowanych celów, lecz ze względu na specyfikę środków, którymi się posługuje. Jej cele muszą być zgodne z celami polityki gospodarczej i społecznej państwa. Polityka budżetowa zajmuje się sposobami wykorzystania dochodów i wydatków publicznych do realizacji stojących przed państwem zadań. Dochody i wydatki budżetowe wykorzystywane są do zapewnienia wykonania określonych usług publicznych, ochrony istniejących instytucji polityczno-ustrojowych, zapewnienia rozwoju i ochrony określonych dziedzin i form działalności gospodarczej i realizacji określonych przemian w gospodarce. Głównym środkiem realizacji polityki budżetowej jest budżet państwa.
Nadwyżka budżetowa - suma dochodów budżetowych przewyższająca wydatki budżetowe; jeden z rodzajów nadwyżki finansowej. Powoduje wycofanie z obiegu określonej ilości pieniądza (działanie deflacyjne) i umożliwia wprowadzenie do obiegu dodatkowej ilości pieniądza poprzez udzielenie kredytu (kreacja pieniądza). Nadwyżka budżetowa jest jednym ze źródeł pokrycia kredytów bankowych. Skala i przeznaczenia nadwyżki budżetowej jest pochodną polityki społecznej i polityki gospodarczej. Zależy również od systemu finansowania działalności gospodarczej, który w różnym zakresie może angażować środki własne podmiotów gospodarczych, dotacje budżetowe i kredyt bankowy.
Są to podmioty zajmujące się prowadzeniem polityki gospodarczej w warunkach danego państwa, wymienione w Konstytucji. W zależności od zapisów konstytucyjnych danego państwa podmiotami polityki gospodarczej mogą być:
Restrykcje importowe – jest to część
polityki zagranicznej państwa, mająca na celu zmniejszenie ilości i kontrolowanie towarów
importowanych. Środkami realizującymi ten rodzaj polityki państwa są: