Linki:
5 p.n.e.,
60 p.n.e.,
Ajschines,
Andokides,
Antyfont,
Attyka (kraina historyczna),
Dejnarchos,
Demostenes (mówca grecki),
Hyperejdes,
Izajos,
Izokrates,
Likurg z Aten,
Lizjasz,
Kanon dziesięciu mówców – to lista najwybitniejszych mówców
attyckich, zestawiona przez Cecyliusza z Kaleakte (
60-
5 p.n.e.), retora, teoretyka attycyzmu. Są to:
Antyfon,
Andokides,
Lizjasz,
Izajos,
Ajschines,
Hyperejdes,
Izokrates,
Likurg z Aten,
Demostenes,
Dejnarchos.
Hyperejdes (ur.
390/
389 p.n.e. – zm.
322 p.n.e.), polityk i mówca
ateński, wymieniony w
kanonie dziesięciu mówców. Pochodził z zamożnej rodziny. Był uczniem
Platona i
Izokratesa.
Ajschines (również Eschines) (ok
390 -
322 p.n.e.)
grecki polityk i mówca. Jeden z
10 najwybitniejszych mówców greckich. Pochodził z rodziny zubożałej po
II wojnie peloponeskiej. Zdecydowany zwolennik
Macedonii, w swych mowach zwalczał poglądy
Demostenesa.
Hyperejdes (ur.
390/
389 p.n.e. – zm.
322 p.n.e.), polityk i mówca
ateński, wymieniony w
kanonie dziesięciu mówców. Pochodził z zamożnej rodziny. Był uczniem
Platona i
Izokratesa.
Likurg z Aten (
396 -
324 p.n.e) - mówca
ateński, zaliczony do
kanonu 10 mówców. Stał na czele stronnictwa antymacedońskiego. Ceniony za śmiałość wypowiedzi i uczciwość, którą wykazał przy zarządzniu finansami Aten w latach
338 -
327. Z jego inicjatywy wzniesiono - zachowany do dzisiaj - teatr w Atenach oraz zebrano i ustalono tekst tragedii najwybitniejszych ówczesnych poetów. Ze znanych w starożytności 15 mów Likurga zachowała się jedna.
Dejnarchos (ur. ok.
360 p.n.e. – zm. ok.
290 p.n.e.), pochodzący z
Koryntu polityk i mówca
ateński. Był synem Sostartesa (Sokratesa). Zaliczany do
kanonu dziesięciu mówców, jednocześnie już
starożytni uważali, że jego oratorska twórczość wyznacza początek upadku
attyckiej sztuki krasomówczej.
Izajos (gr. Isaios; także jako Izeusz z Chalkis) – jeden z oratorów attyckich zgodnie z kanonem aleksandryjskim. Urodzony na wyspie
Eubea jako syn Diagorasa w czwartym wieku p.n.e. Był studentem
Izokratesa w Atenach pobierając u niego nauki. W starożytności znano 64 oracje podpisane jego imieniem, nie wszystkie były jednak rozpoznane jako autentyczne. Zaledwie 11 z nich przetrwało do naszych czasów.
Izokrates (
gr. Ἰσοκράτης Isokrates;
436-
338 p.n.e.) – mówca
grecki, nauczyciel wymowy, twórca teorii klasycznej prozy
attyckiej. Zaliczany do
kanonu dziesięciu mówców. Jego zasługą jest, że dokonał klasyfikacji prozy attyckiej, wprowadzając podział na: języki poetyckie i języki prozy.
Izajos (gr. Isaios; także jako Izeusz z Chalkis) – jeden z oratorów attyckich zgodnie z kanonem aleksandryjskim. Urodzony na wyspie
Eubea jako syn Diagorasa w czwartym wieku p.n.e. Był studentem
Izokratesa w Atenach pobierając u niego nauki. W starożytności znano 64 oracje podpisane jego imieniem, nie wszystkie były jednak rozpoznane jako autentyczne. Zaledwie 11 z nich przetrwało do naszych czasów.
Didymos (
gr. Δίδυμος) z Aleksandrii (ur. ok.
65 r.
p.n.e.; zm. ok.
10 r.
n.e.),
gramatyk i
filolog grecki działający w
Aleksandrii. Był niezwykle płodnym autorem licznych prac. Przypisuje mu się autorstwo 3500 (4000?) pism. Za swoją pracowitość otrzymał przydomek Chalkénteros, tj. „O spiżowych wnętrznościach”. Prace jego można podzielić na komentarze oraz prace leksykograficzne. Komentator utworów niemal wszystkich poetów greckich. Opracował objaśnienia do
Hezjoda,
Pindara, tragików i komediopisarzy greckich. Zajmował się recenzją Iliady i Odysei
Arystarcha z Samotraki. Wydawał i komentował mówców attyckich, m.in.
Demostenesa,
Ajschinesa, Hiperejdesa. Wśród jego licznych prac na uwagę zasługuje traktat ’’O przysłowiach’’ (gr. Пερί παροιμιōν). Dzieło opracowane w trzynastu księgach i poświęcone przysłowiom. Autor dedykował je autorom, którzy już o tym pisali. Wykorzystano go w późniejszych anonimowych zbiorach przysłów greckich. Stanowiło ważne źródło zachowanego zbioru
paremiografów. Pisma Didymosa zaginęły. Miały one jednak szczególne znaczenie dla późniejszych
leksykografów i komentatorów, którzy czerpali z nich informacje o badaniach wielkich
filologów aleksandryjskich, np.
Arystarcha z Samotraki,
Zenodota z Efezu,
Arystofanesa z Bizancjum. Dotarły one wreszcie do naszych czasów w postaci
scholiów w
rękopisach bizantyjskich. Z twórczości Didymosa zachowały się tylko fragmenty komentarzy do dzieł
Homera i
Demostenesa oraz rozprawy o przysłowiach.
Romuald Turasiewicz (ur.
11 października 1930 w
Bydgoszczy, zm.
31 stycznia 2005 w
Krakowie) – filolog klasyczny; od 1976 profesor
Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1997 do 2002 profesor Katedry Filologii Klasycznej Wydziału Filologicznego
Uniwersytetu Śląskiego; od 1990 członek
PAU. Tworzył prace o retoryce
greckiej (m.in. Życie i twórczość Lizjasza... 1999 i starożytnej myśli politycznej Życie polityczne w Atenach w V i IV wieku 1968); przekłady dzieł greckich mówców (m.in.
Demostenesa i
Lizjasza); wraz ze
Stanisławem Stabryłą przełożył i opracował wybór Nowele antyczne (wydanie 2 rozszerzone 1992).
Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów
klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w
Attyce i na północnych wybrzeżach
Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do
dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w
grece archaicznej okresu
homeryckiego (ok.
VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w
Iliadzie i
Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych
mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza
greka koine, używana w
okresie hellenistycznym.
Symulacja - jedna z technik szkoleniowych, polegająca na zasymulowaniu określonej sytuacji, w której uczestnik może przećwiczyć nabyte umiejętności. Przykładem jest stosowana np. w kształceniu trenerów lub mówców symulacja wystąpienia publicznego.
Pnyks (
gr. klas. Πνύξ,
nowogr. Πνύκα) – wzgórze w
Atenach, położone w centrum miasta w bezpośrednim sąsiedztwie
Akropolu, stanowi obecnie część parku miejskiego. W starożytności było to miejsce spotkań
Eklezji – zgromadzenia obywateli w
demokracji ateńskiej. Prawdopodobnie w tym miejscu przemawiali
mówcy ateńscy.
Gorgiasz z Leontinoi (
gr. Γοργίας ὁ Λεοντῖνος Gorgias ho Leontinos, ur. ok.
480, zm. ok.
385 p.n.e.) – grecki
filozof,
retor, teoretyk wymowy należący do 10 najwybitniejszych mówców w Starożytnej Grecji, prekursor teorii sztuki, jeden z czołowych
sofistów. Pochodził z
Leontinoj na
Sycylii. Był uczniem
Empedoklesa i nauczycielem
Tukidydesa. W 427 p.n.e. przybył do
Aten, by w imieniu ojczystej polis prosić o pomoc przeciw Syrakuzom. Zawarł tam wiele znajomości z ludźmi bogatymi i wpływowymi. Sam też wpływał na sprawy bieżące przez swoją siłę wymowy. Dyskurs był dla niego jedynie środkiem służącym do wpływania na ludzi i ich namiętności, pozwalający osiągnąć zamierzony cel (co w późniejszych czasach nazwane zostało
erystyką).
Harpalos (zm. w 323 r. p.n.e) - przyjaciel z dzieciństwa i zarządca skarbu późniejszego króla Macedonii
Aleksandra Wielkiego. W
324 r. p.n.e kiedy Aleksander walczył w dolinie Indusu Harpalos uciekł z
Ekbatany do
Aten z 6 tysiącami
talentów razem z grupą
żołnierzy.
Azylu udzielił mu
Demostenes, początkowo niechętny ale to co przywiózł ze sobą Harpalos przekonało go do tego. Ten swoisty "łup" Harpalosa został złożony w śwątyni Ateny na
Akropolu. Aleksander domagał się wydania Harpalosa, Ateńczycy jednak się nie zgodzili. Wkrótce jednak Harpalos został zdradzony i musiał uciekać na
Kretę, gdzie w 323 r. p.n.e został zamordowany.
Model psychoakustyczny to matematyczny model mówiący jakie informacje o
dźwięku są rozpoznawalne przez ludzkie
ucho, jakie natomiast nie są. Modele psychoakustyczne są podstawą między innymi
kompresji dźwięku, algorytmów oceny jakości transmisji mowy, systemów automatycznie rozpoznających mowę oraz rozpoznających mówców.