Kenneth I

Arran (gael. Eilean Arainn) - wyspa brytyjska w zatoce Firth of Clyde, u zachodnich wybrzeży Szkocji. Jej powierzchnia wynosi 427 km², a liczba mieszkańców - 5058 (2001). Arran jest siódmą co do wielkości szkocką wyspą i dziewiątą w kolei z otaczających Wielką Brytanię (wyłączając Irlandię).

Firth of Forth (gael. Linne Foirthe) – zatoka Morza Północnego (Ocean Atlantycki) w Szkocji. Charakteryzuje się tym, że wcina się 80 km. w ląd. Wejście o szerokości 40 km., głębokość do 46 m. Połączona kanałem śródlądowym z zatoką Firth of Clyde. Główny port Edynburg.



Clyde (gal. Cluaidh) – trzecia co do długości (170 km) rzeka w Szkocji.Obszar źródłowy na Wyżynie Południowoszkockiej. Przepływa przez zagłębie węglowe gdzie skupiła się większość przemysłu i ludności szkockiej. Uchodzi tworząc estuarium do zatoki Firth of Clyde. Liczne porty rzeczne oraz dobrze rozwinięty przemysł stoczniowy sprawiają że Clyde jest najważniejszą drogą wodną w Szkocji.

Inverclyde (gael. Inbhir Chluaidh) – jedna z 32 jednostek administracyjnych w Szkocji. Graniczy z Renfrewshire i North Ayrshire. Położona jest nad zatoką Firth of Clyde, będącą częścią Morza Irlandzkiego.

Aidan - inaczej Aedan, król Dalriady, syn Gabrana. Zmarł ok. 608 r. n.e. Koronowany na wyspie Iona przez św. Kolumbę, odmówił uznania zwierzchności irlandzkiej części królestwa Dalriady. Poprowadził też armię do boju z Ethelfrithem, królem Nortumbrii i został pokonany.

Półwysep Galloway półwysep w południowo-zachodniej Szkocji między Solway Firth (część Morza Irlandzkiego) a Firth of Clyde (część Oceanu Atlantyckiego).

Brodick (szk. Breadhaig) - miejscowość wypoczynkowa, największa położona na szkockiej wyspie Arran nad zatoką Firth of Clyde, znana z własnego browaru, fabryki kosmetyków i świeczek oraz produkcji serów. W mieście, jak i na całej wyspie, znajdują się liczne pola golfowe. Do głównych atrakcji turystycznych zaliczany jest zamek Brodick, otoczony ogrodami z bujną roślinnością. Dobrze rozbudowana infrastruktura turystyczna: hotele, restauracje, schroniska, wypożyczalnie sprzętu.

Dunnet Head (gael. Ceann Dùnaid) – przylądek w Wielkiej Brytanii, u wybrzeży północnej Szkocji. Jest to najbardziej na północ wysunięty fragment głównego lądu Szkocji i wyspy Wielka Brytania. Może być uznawany jako zachodnia granica cieśniny Pentland Firth.

Fife (gael. Fìobha) jest jedną z 32 jednostek administracyjnych w Szkocji. Położone jest pomiędzy Firth of Tay, a Firth of Forth. Graniczy od północy z Perth and Kinross i od zachodu z Clackmannanshire. Wschodnią i południową granicę stanowi Morze Północne. Do roku 1975 miało status lieutenancy area.

Fife (gael. Fìobha) jest jedną z 32 jednostek administracyjnych w Szkocji. Położone jest pomiędzy Firth of Tay, a Firth of Forth. Graniczy od północy z Perth and Kinross i od zachodu z Clackmannanshire. Wschodnią i południową granicę stanowi Morze Północne. Do roku 1975 miało status Lieutenancy areas.

Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 175 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumba w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego.
Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane "wysokie krzyże" z VIII wieku.

Duncansby Head (pol. Przylądek Duncansby) – przylądek w Wielkiej Brytanii, u wybrzeży północnej Szkocji. Jeden z najbardziej na północ wysuniętych fragmentów głównego lądu Szkocji i Wielkiej Brytanii. Od zachodu oblewają go wody cieśniny Pentland Firth, a od południa zatoki Moray Firth. W 1924 roku w miejscu tym wzniesiono latarnię morską.

Forth (gael. Uisge For lub Abhainn Dhubh) to rzeka w Szkocji (Wielka Brytania) o długości 47 kilometrów, mająca źródła w górach Grampian i uchodząca do zatoki Firth of Forth (Morze Północne).

Tay (gael. Tatha) – najdłuższa rzeka w Szkocji, o długości 193 km. Źródła w Grampianach. Powierzchnia dorzecza wynosi ok. 6200 km². Uchodzi do Morza Północnego poprzez zatokę Firth of Tay. Największe skupiska miejskie położone nad rzeką: Dundee, Perth

Dalriada (Dál Riata) - królestwo celtyckie (szkockie) rozciągające się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji, a właściwie Hebrydów Wewnętrznych i Argyll. Istniało już w V w n.e., pierwotnie jako podkrólestwo irlandzkie należące do królestwa Ulaid, a następnie rozprzestrzeniło się na Argyll i Hebrydy Wewnętrzne. Do Dalriady należała wyspa Iona. Dalriada walczyła z Piktami, i Nortumbrią, a od VIII wieku broniła się też przed wikingami. Od najazdu Normanów na Irlandię (IX w n.e.) irlandzka część królestwa utraciła znaczenie, natomiast część szkocka rozwijała się, by w 843 roku, połączyć się (za sprawą króla Kennetha I) z Piktami tworząc królestwo Alby i dać podwaliny dzisiejszej Szkocji.

Firth of Tay (gael. Linne Tatha) – zatoka Morza Północnego (Ocean Atlantycki) u wschodnich wybrzeży Szkocji. Uchodzi do niej najdłuższa rzeka Szkocji Tay. W zatoce położona jest jedna większa wyspa Mugdrum.

Księga z Kells (ang. Book of Kells, irl. Leabhar Cheanannais), znana również pod nazwą Ewangeliarz z Kells lub Ewangeliarz świętego Kolumba – manuskrypt z około 800 roku, bogato iluminowany przez celtyckich mnichów, pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. Kolumba. Będąc jednym z najważniejszych zabytków chrześcijaństwa irlandzkiego i dzieł irlandzko-saskiej sztuki, stanowi również jeden z najpiękniejszych iluminowanych manuskryptów średniowiecznych, jakie zachowały się do naszych czasów. Z uwagi na wartość artystyczną i precyzję wykonania, mimo że niedokończony, rękopis ten uważany jest przez wielu specjalistów za jedno z najbardziej godnych uwagi zachowanych dzieł średniowiecznej sztuki religijnej.

Hebrydy Wewnętrzne (ang. Inner Hebrides, gael. Na h-Eileanan a-staigh) – archipelag położony na zachód od wybrzeża Wielkiej Brytanii oraz na południowy wschód od Hebrydów Zewnętrznych. Wyspy są częścią Hebrydów. W klasycznych źródłach nazywane: Ebudae, lub Ebudes. Hebrydy Wewnętrzne dzieli się tradycyjnie na dwie grupy (północną i południową). Wyspy wchodzące w skład archipelagu to m.in. Skye, Mull, Iona, Islay, Jura.

Dalriada (Dál Riata) - królestwo celtyckie (szkockie) rozciągające się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji, a właściwie Hebrydów Wewnętrznych i Argyll. Istniało już w V w n.e., pierwotnie jako podkrólestwo irlandzkie należące do królestwa Ulaid, a następnie rozprzestrzeniło się na Argyll i Hebrydy Wewnętrzne. Do Dalriady należała wyspa Iona. Dalriada walczyła z Piktami, i Nortumbrią, a od VIII wieku broniła się też przed wikingami. Od najazdu Normanów na Irlandię (IX w n.e.) irlandzka część królestwa utraciła znaczenie, natomiast część szkocka rozwijała się, by w 843 roku, połączyć się (za sprawą króla Kennetha I) z Piktami tworząc królestwo Alby i dać podwaliny dzisiejszej Szkocji.

Kolumba, Kolumban z Iony, cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – opat i misjonarz, święty Kościoła katolickiego, prawosławny święty mnich.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja