Linki:
Łacina,
Baihua,
Dialekt pekiński,
Dynastia Han,
Dynastia Ming,
Dzongkha,
Homofon,
Idiom,
Język średniochiński,
Język birmański,
Język bodo,
Język chiński,
Język gan,
Język garo,
Język hakka,
Język izolujący,
Język jin,
Język manipuri,
Język minbei,
Język minnański,
Język newarski,
Język starochiński,
Język tangucki,
Język tybetański,
Język wu,
Język xiang,
Język yue,
Języki chińsko-tybetańskie,
Języki mandaryńskie,
Języki tybeto-birmańskie,
Lu Xun,
Mieczysław Jerzy Kunstler,
Nekrolog,
Pinyin,
Standardowy język kantoński,
Standardowy język mandaryński,
Tshangla,
Typologia języków,
XX wiek,
Klasyczny język chiński (
chiń. 文言文,
pinyin: wényánwén, lub 文言 wényán) – język używany do początku
XX wieku w piśmiennictwie chińskim, a także japońskim, wietnamskim i koreańskim. Od współczesnego języka różni się gramatyką i przewagą jednosylabowych słów (we współczesnym chińskim większość słów jest dwusylabowa, choć występują także słowa jednosylabowe, oraz trzy- a nawet czterosylabowe). W zakresie
typologii klasyczny język chiński uchodzi za sztandardowy przykład
języka izolującego.
Klasyczny język chiński (
chiń. 文言文,
pinyin: wényánwén, lub 文言 wényán) – język używany do początku
XX wieku w piśmiennictwie chińskim, a także japońskim, wietnamskim i koreańskim. Od współczesnego języka różni się gramatyką i przewagą jednosylabowych słów (we współczesnym chińskim większość słów jest dwusylabowa, choć występują także słowa jednosylabowe, oraz trzy- a nawet czterosylabowe). W zakresie
typologii klasyczny język chiński uchodzi za sztandardowy przykład
języka izolującego.
Yi Zuolin (ur.
19 lipca 1897, zm.
29 marca 1945) –
chiński językoznawca,
pedagog i filantrop. Znany także jako Yi Jianlou (
chin. trad. 易劍樓,
pinyin Yi Jiànlóu,
Wade-Giles Yi Chien-lou). Wniósł istotny wkład do badań
fonetyki,
fonologii i
gramatyki współczesnego języka chińskiego. Uczestniczył w pracach nad stworzeniem
standardowego języka chińskiego, jako jeden z członków komisji odpowiedzialnej za
romanizację języka chińskiego (wraz z m.in.
Lin Yutangiem). Jego najważniejszą pracą jest gramatyka współczesnego języka chińskiego (Cztery wykłady...).
Lu Xun, wym. lu śün, właśc. Zhou Shuren, wym. czou szu-żen (ur.
1881, zm.
19 października 1936) –
chiński pisarz uznawany za najwybitniejszego chińskiego autora
XX wieku. Lu Xun był orędownikiem
języka potocznego (白话 báihuà), dzięki któremu chińska literatura mogła odejść od
języka klasycznego. Dzięki swojemu błyskotliwemu stylowi oraz przekonaniu o potrzebie reformowania kraju, jest uważany za ojca współczesnej literatury chińskiej.
Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Chińskiej – istniejąca od
1957 roku organizacja pozarządowa stawiająca sobie za cel wszechstronne rozwijanie stosunków polsko-chińskich oraz promocję
Chin w Polsce i Polski w Chinach. W tym celu organizuje konferencje, spotkania, wystawy, prelekcje. TPPCh współpracuje z Chińskim Ludowym Stowarzyszeniem Przyjaźni z Krajami Zagranicznymi i Ambasadą Chińskiej Republiki Ludowej w Rzeczypospolitej Polskiej.
Symbole chińskie - charakterystyczny dla chińskiej kultury system symboli zbudowany w dużej mierze na zasadzie
homofonii, która b. często występuje w języku chińskim ze względu na jego ubóstwo fonetyczne. Np. w
mandaryńskim, oficjalnym języku Chin występuje zaledwie ok. 1,5 tys. sylab, siłą rzeczy wiele z nich ma zatem nawet po kilkadziesiąt znaczeń. Dwuznaczne bywają także słowa dwusylabowe.
Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA;
chin. upr.: 国家航天局;
chin. trad.: 國家航天局;
pinyin: Guójiā Hángtiānjú) - państwowa instytucja utworzona 22 kwietnia 1993, zarządzająca
chińskim programem kosmicznym.
Stopa tonalna – stosowana w poezji pisanej w
językach tonalnych, np. w
językach chińskich, nieco podobna do
stopy metrycznej w poezji łacińskiej, greckiej itd. W chińskiej tradycji stopa tonalna składa się z tonów równych (平) lub nierównych (仄). W
języku archaicznym istniały cztery tony, choć nie udało się ich zrekonstruować. Pierwszy był równy i nosił nazwę píng (平), pozostałe trzy - 上、去 i 入 - uznawano za nierówne. System tonalny we
współczesnym języku chińskim (putonghua) różni się od klasycznego, dlatego stare wiersze czytane we współczesnej lekcji mogą mieć zakłóconą stopę tonalną. Niektóre dialekty (języki) chińskie zachowały większą zgodność z klasycznym systemem, np.
kantoński. Uważa się, że stara poezja lepiej w brzmi odczytana w tych dialektach.
Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA;
chin. upr.: 国家航天局;
chin. trad.: 國家航天局;
pinyin: Guójiā Hángtiānjú) - państwowa instytucja utworzona 22 kwietnia 1993, zarządzająca
chińskim programem kosmicznym.
Smok chiński, (w języku kantońskim: Lùhng;
jap.: ryū, lub tatsu 龍/竜;
kor.: yong 용;
taj.: mungkorn มังกรจีน;
wiet.: rồng) – stwór z
chińskiej mitologii, z której trafił do innych kultur
Azji Wschodniej, czasami nazywany na Zachodzie "smokiem orientalnym".
Język jin (
chin. upr.: 晋语;
chin. trad.: 晉語;
pinyin: jìnyǔ) lub jinyu – to jeden z wielu dialektów
języka chińskiego, używany w
północnej części
Chin. Jego położenie w wykazie języków używanych w
Chinach jest dyskutowane: jedni językoznawcy mówią, że jest to dialekt
języka mandaryńskiego, zaś inni plasują go jako pełnoprawny
język.
Język ladakhi - język z rodziny chińsko-tybetańskiej używany przez ponad 100 tysięcy osób (1997) w regionie
Ladakh (indyjski stan
Dżammu i Kaszmir) oraz około 12 tysięcy osób w przygranicznych rejonach Chin . Jest blisko spokrewniony z tybetańskim, oraz zapisywany
alfabetem tybetańskim, z tego względu bywa niekiedy klasyfikowany wraz z balti i purig jako archaiczny zachodni dialekt języka tybetańskiego, chociaż ladakhi i standardowy
tybetański nie są wzajemnie zrozumiałe. Archaiczność języka ladakhi polega między innymi na tym, że wymawia się wiele spółgłosek, które są co prawda zapisywane, ale nieme we współczesnym języku tybetańskim. Tak więc wymowa ladakhi jest znacznie bliższa pisowni języka tybetańskiego niż standardowy język tybetański i inne jego dialekty.
Sawndip –
logograficzny system pisma używany w przeszłości do zapisywania języka
zhuang w południowych
Chinach (region autonomiczny
Guangxi). Nazwa w języku zhuang znaczy "surowe znaki". W języku chińskim określane są jako Gǔ Zhuàngzì 古壮字 (stare znaki zhuang) lub Fāngkuài Zhuàngzì 方块壮字 (kwadratowe pismo zhuang). Najstarszy zachowany tekst to
stela z epoki
Tang (VII w.). Niektóre znaki pokrywają się z chińskimi, inne zaś zostały stworzone na wzór chińskich. W roku 1957 opracowano nowy system pisma dla języka zhuang, oparty na alfabecie łacińskim, używany od tej pory jako pismo oficjalne. Pomimo to, w roku 1989 wydano słownik znaków zhuang Sawndip Sawdenj (chiń. 古壮字字典 Gǔ Zhuàngzì Zìdiǎn), zawierający znaki używane w manuskryptach.
Wu Xianghu (
chiń. 吴湘湖,
pinyin Wú Xiānghú), urodzony w
1964 - zmarł
2 lutego 2006, był
chińskim dziennikarzem. Zastępca redaktora naczelnego Wiadomości wieczornych
Taizhou (chiń. 台州晚报, pinyin Táizhōu Wǎnbào, ang. Taizhou Evening News), Wu zmarł w rezultacie ciężkiego pobicia przez policję drogową.
Języki wschodnioazjatyckie - termin używany w węższym znaczeniu na określenie głównych języków
Azji Wschodniej, naznaczonych silnym wpływem
klasycznego języka chińskiego, a więc języków:
Yalu (
chiń. 鸭绿江, Yālù Jiāng;
kor. 압록강, Amnok-gang) –
rzeka we wschodniej
Azji na granicy
Chińskiej Republiki Ludowej oraz
Korei Północnej, uchodząca do
Zatoki Zachodniokoreańskiej na
Morzu Żółtym, pomiędzy chińskim miastem
Dandong a koreańskim
Sinŭiju. Długość rzeki wynosi około 790 km, powierzchnia dorzecza – 62,6 km². Znajduje się na niej kilka
elektrowni wodnych.
Chińska Olimpiada Narodowa (
uproszczone pismo chińskie: 中华人民共和国全国运动会,
tradycyjne pismo chińskie: 中華人民共和國全國運動動,
pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Quánguó Yùndònghuì, znana także jako All China Games) – narodowe
chińskie "igrzyska", odbywające się co cztery lata (z pewnymi wyjątkami) od roku 1950. Podczas zawodów rywalizują ze sobą poszczególne prowincje kraju.
Czarny Żółw (
chin.: 玄武;
pinyin: Xuán Wǔ; w dosłownym przekładzie Czarny Wojownik) – stworzenie z
mitologii chińskiej, jeden z czterech Strażników Nieba, a także jeden z
gwiazdozbiorów chińskich.
Ery chińskie (chiń.: 年號/年号,
pinyin: niánhào; dosł. zawołanie roczne) - chiński system pomiaru czasu, dzielący panowanie konkretnego władcy na kilkuletnie okresy o różnych nazwach, czyli właśnie ery.