Komiks

Komiks - opowiadanie tworzące narrację za pomocą kilku lub więcej plansz z rysunkami. Plansze zazwyczaj zaopatrzone są w teksty narratora (po boku) i / lub wypowiedzi postaci (w dymkach).

Narrator – termin z teorii literatury. Podmiot narracji, osoba opowiadająca o wydarzeniach. Głos narratora nie musi być identyczny z głosem autora dzieła.

Mowa niezależna (łac. oratio recta) – wszelkie przytoczenia wypowiedzi zawartych w warstwie narracyjnej postaci działających w ramach utworu literackiego na zasadzie expressis verbis. Można wyróżnić dwa podstawowe sposoby przytaczania mowy niezależnej:

Opis - w epice obok opowiadania jeden z dwóch podstawowych elementów narracji, w liryce komponent monologu lirycznego. W odróżnieniu od opowiadania opis przedstawia te składniki świata przedstawionego, które nie odnoszą się do zdarzeń, przede wszystkim charakter i wygląd postaci oraz tło wydarzeń, takie jak czas i miejsce akcji (np. opis przyrody). Opis można ująć ogólnie jako przedstawienie pozaczasowych składników narracji, ujęcie przedmiotów w ich statyczności i pozaczasowości - w istocie jednak często trudno odróżnić opis i opowiadanie, które mogą przenikać się wzajemnie i tworzyć wiele form przejściowych.

Dygresja - w literaturze lub retoryce odejście od głównego tematu narracji lub wypowiedzi. Dygresja polega na okresowym wprowadzeniu wątków luźno lub wcale nie związanych z podstawową treścią utworu lub wypowiedzi.

Monogatari (jap. 物語, Monogatari opowiadanie [o rzeczach, sprawach]) – opowieść, forma narracyjna wykształcona w okresie Heian. Termin obecnie szerszy, obejmujący znaczeniowo gatunki epickie (powieść, opowiadanie, czy nowelę).

Kajtkowe przygody – zbiór opowiadań autorstwa Marii Kownackiej, wydany w 1948 roku. Traktuje o przygodach bociana Kajtka, który ze względu na złamane skrzydło nie mógł odlecieć do ciepłych krajów i został przygarnięty przez państwo Orczyków, na których domu znajdowało się jego rodzinne bocianie gniazdo. Narracja utworu jest pierwszoosobowa, narratorem jest uosobiony Kajtek; ten zabieg jest zastosowany także w stosunku do innych zwierząt.

Metaliteratura - teksty literackie poświęcone tworzeniu literatury. Zalicza się do nich wypowiedzi autorów, w których znaleźć można komentarze do ich własnej twórczości. Do metaliteratury należą też utwory autotematyczne, tzn. takie, w których narracja odnosi się do nich samych.

Inwersja czasowa fabuły to taki sposób narracji, w którym wydarzenia nie są opowiadane w porządku chronologicznym, ale według innej, często pozornie dowolnej, zasady. Opowieść może więc rozpoczynać się od wydarzeń stosunkowo niedawnych, przejść do historii z przeszłości, a potem powrócić do teraźniejszości narratora. Zabieg taki w warstwie samej opowieści uzasadniany jest najczęściej kolejnością przypominania sobie zdarzeń, wypadków czy szczegółów przez opowiadającego.

Valerian to francuska seria komiksowa z gatunku science-fiction, opowiadająca o przygodach agentów podróżujących w czasie i przestrzeni, Valerianie i Laurelinie, do scenariusza Pierre Christina, z rysunkami Jean-Claude Mézièresa.

Monolog wypowiedziany – forma pierwszoosobowej narracji, ukształtowana pod wpływem powieści Upadek Alberta Camusa i popularna w latach 50. i 60. XX wieku. Za twórcę tej formy wypowiedzi uważa się niekiedy Fiodora Dostojewskiego z Notatkami z podziemia.

Monolog wewnętrzny to przedstawienie w utworze epickim przebiegu życia wewnętrznego postaci, jej myśli, spostrzeżeń, wyobrażeń w mowie niezależnej lub pozornie zależnej. Gdy monolog wewnętrzny realizowany jest w mowie niezależnej, poprzedza go informacja o cytowaniu słów pomyślanych przez postać, a niewypowiedzianych, co wyznacza granicę monologu wewnętrznego i pozwala oddzielić go od mowy narratora. Taki sposób organizowania wypowiedzi był charakterystyczny dla prozy realistycznej XIX w. Od naturalizmu poczynając, obserwuje się dążenie do upodobnienia mowy narratora i monologu wewnętrznego, czego konsekwencją jest wzrost roli mowy pozornie zależnej.

Gigant Poleca – seria komiksowa Disneya, opowiadająca o przygodach Kaczora Donalda, Myszki Miki i innych disneyowskich postaci. Wydawana w postaci tomów. W latach 2001-2005 kolejny tom ukazywał się co miesiąc, a od roku 2006 wychodzi ich rocznie 13. Jest bezpośrednią kontynuacją wydawanej wcześniej serii "Komiks Gigant". Po zebraniu całego rocznika z grzbietów komiksów tworzy się obrazek.

Autobiografia – gatunek literacki (rodzaj biografii), w którym autor opisuje swoje życie. Głównym tematem tego rodzaju wypowiedzi jest więc jej autor. Większość autobiografii jest napisana w pierwszej osobie, choć zdarzają się i takie, w których autor – ustami narratora – mówi o sobie "on" lub zwraca się do siebie "ty". Na napisanie autobiografii decydują się zazwyczaj osoby publiczne, np. artyści, politycy.

Justyna Radczyńska (ur. w 1965) – poetka, założycielka i redaktorka serwisu poetyckiego Nieszuflada.pl. Inicjatorka Literatorium, pierwszego w Polsce internetowego forum krytyki literackiej. Prezes Fundacji Literatury w Internecie. Debiutowała tomem Podmiana Joli Grosz (Wydawnictwo Zielona Sowa, Biblioteka Studium 2005). Publikowała w Literaturze na Świecie tłumaczenia z języka hebrajskiego (nr 11-12/2004, 5-6/2005). Jej opowiadanie ukazało się w zbiorze Pisz do Pilcha. Opowiadań współczesnych trzydzieści i trzy (Świat Książki, 2005), zawierającym najlepsze teksty spośród kilku tysięcy nadesłanych na "Ogólnonarodowy Konkurs na Opowiadanie", ogłoszony przez Jerzego Pilcha w "Polityce". Mieszka w Warszawie.

Fotonowela lub fotonovela – opowieść graficzna, przypominająca komiks, jednak oparta nie na rysunkach, a na fotografiach. Zawiera dodatek tekstowy w postaci dymków lub komentarza. Fotonowele skierowane są głównie do żeńskiej publiczności i poruszają głównie tematy romansowe. Jako, że nie wymagają dużych kompetencji czytelniczych, są popularne wśród osób słabiej wykształconych.

Prezentacja sceniczna - sposób narracji, który faworyzuje to, co mniej abstrakcyjne, bezpośrednio unaocznia czytelnikowi akcję i skupia przedmioty przedstawiane w czasie i przestrzeni.

Michaś (prawdopodobnie zmarł 1942/1943) – postać historyczna, bohater opowiadania Ikar Jarosława Iwaszkiewicza; młody warszawiak. Został nazwany Michasiem przez autora i narratora.

Skrzydlate słowa – powszechnie znane i często przytaczane wypowiedzi, których autorstwo lub okoliczności powstania da się ustalić. Są obrazowe, barwne i aluzyjne. Skrzydlate słowa zazwyczaj składają się z niewielu komponentów (zazwyczaj od jednego do czterech wyrazów).

Wilhelm Busch (ur. 15 kwietnia 1832 w Wiedensahl koło Hanoweru; zm. 9 stycznia 1908 w Mechtshausen) – autor satyrycznych wierszowanych opowiadań kreskowych, uważany za praojca komiksu.

Leonardo (fr. Léonard) - wydawany od 1977 r. begijski komiks opowiadający o tytułowym bohaterze wzorowanym na postaci włoskiego artysty i naukowca, Leonarda da Vinci. Jego autorami są Philippe Liegeois (rysunki) i Bob de Groot (scenariusz). W czasie wydawania komiksów z tej serii pojawiały się w nich kolejne postaci, takie jak uczeń Leonarda, kot Raoul, mysz Bernadette oraz gosposia Mathurine. W Belgii komiks wydawany był przez Le Lombard, a we Francji przez Dargaud.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja