Kompas magnetyczny

Kompas magnetyczny – przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania kierunku południka magnetycznego. W kompasie wykorzystywane jest zjawisko ustawiania się swobodnie zawieszonego magnesu wzdłuż linii pola magnetycznego. Kompas składa się z wąskiego, długiego i lekkiego magnesu (tzw. igły magnetycznej) ułożyskowanego na pionowej osi oraz tarczy z podziałką kątową (tzw. róży kompasowej). Współczesne kompasy wypełnione są płynem (zwykle alkoholem), co zapobiega ciągłemu drganiu igły utrudniającemu odczyt.

Kompas słoneczny – przyrząd służący do określania kierunku północnego na podstawie położenia Słońca. Kompas słoneczny stosowany jest w rejonach bieguna, gdzie nie są przydatne kompasy magnetyczne i żyroskopowe, oraz w rejonach anomalii magnetycznych.

Busola magnetyczna – urządzenie nawigacyjne służące do wyznaczania kierunku bieguna magnetycznego. Busola, podobnie jak kompas, jest wyposażona w igłę magnetyczną.

Kompensacja dewiacji kompasu magnetycznego polega na przeciwdziałaniu siłom magnetyzmu okrętowego w miejscu zamontowania kompasu przez umieszczenie w pobliżu kompasu magnesów i brył żelaza generujących pola magnetycznego o działaniu przeciwnym.

Deflektometr (deflektor) to przyrząd pomiarowy używany w żeglarstwie przy kompensacji dewiacji kompasu magnetycznego. Wyznacza on natężenie pola magnetycznego odchylającego igłę kompasu od kierunku południka.

Kompas geodezyjny - precyzyjny kompas magnetyczny zaopatrzony w dokładny celownik, przystosowany do mocowania na statywie geodezjnym. Służy do pomiaru kątów poziomych w terenie, podczas opracowywania zdjęć topograficznych.

Kompas słoneczny – przyrząd służący do określania kierunku północnego na podstawie położenia Słońca. Kompas słoneczny stosowany jest w rejonach bieguna, gdzie nie są przydatne kompasy magnetyczne i żyroskopowe, oraz w rejonach magnetycznych anomalii.

Naktuz - podstawa kompasu okrętowego w postaci wąskiej szafki. Naktuz posiada szereg urządzeń pomagających w korzystaniu z kompasu, takich jak: korektory magnetyczne (dodatkowe przestawne magnesy niwelujące dewiację (wpływ pola magnetycznego statku), mechanizm zawieszenia kompasu utrzymujący go w poziomie oraz oświetlenie. Naktuz był instalowany przed stanowiskiem sternika (kompas sterowy) oraz w miejscu, umożliwiającym użycie kompasu do namierzania. Obecnie, gdy na statkach kompas magnetyczny jest urządzeniem zapasowym, instaluje się najczęściej tylko jeden, na pokładzie namiarowym. Wskazania dla sternika przekazywane są przez układ luster (peryskop) lub elektronicznie.

Południk magnetyczny - to południk przechodzący przez bieguny magnetyczne. Igła magnetyczna kompasu ustawia się w położeniu równoległym (w płaszczyźnie poziomej) do południka magnetycznego.

Rekoneksja magnetyczna – zjawisko szybkiej zmiany układu linii pola magnetycznego w poruszającym się płynie przewodzącym prąd elektryczny. Podczas rekoneksji w jej centrum dochodzi do bardzo silnego rozgrzania przewodzącego płynu w wyniku anihilacji pola magnetycznego.

Dewiator - specjalista zajmujący się określaniem dewiacji kompasu magnetycznego i kompensowaniem jej w celu zmniejszenia wpływu pól magnetycznych okrętu (statku) na kompas, a co z tym związane, zminimalizowania błędów wskazań kompasu.

Magnetowód lub obwód magnetyczny – rdzeń wykonany z materiału ferromagnetycznego używany do kształtowania pola magnetycznego. Linie pola magnetycznego tworzą zamknięte pętle wewnątrz magnetowodu.

Indukcja elektromagnetyczna - zjawisko powstawania siły elektromotorycznej w przewodniku na skutek zmian strumienia pola magnetycznego. Zmiana ta może być spowodowana zmianami pola magnetycznego lub względnym ruchem przewodnika i źródła pola magnetycznego. Zjawisko to zostało odkryte w 1831 roku przez angielskiego fizyka Michała Faradaya.

Indukcja elektromagnetyczna - zjawisko powstawania siły elektromotorycznej w przewodniku na skutek zmian strumienia pola magnetycznego. Zmiana ta może być spowodowana zmianami pola magnetycznego lub względnym ruchem przewodnika i źródła pola magnetycznego. Zjawisko to zostało odkryte w 1831 roku przez angielskiego fizyka Michała Faradaya.

Gradiometr – urządzenie złożone z kilku magnetometrów transduktorowych, dokonujące pomiaru gradientu pola magnetycznego w małym obszarze (zwykle kilkanaście centymetrów do 1,5 m), gdy jeden z jego sensorów znajdzie się w obszarze anomalii magnetycznej, gradiometr wygeneruje sygnał. Gradiometry są w stanie wykryć bardzo małe anomalie pola magnetycznego rzędu 0,001 nT/m.

Zwierciadło magnetyczne - część obszaru pola magnetycznego, stanowiąca element pułapki magnetycznej stosowanej do ograniczenia gorącej plazmy i opartej na zasadzie adiabatycznej niezmienniczości momentu magnetycznego orbity cyklotronowego krążenia cząstki naładowanej. Orbitalny moment magnetyczny określony jest wzorem:

Magnetowód lub obwód magnetyczny – rdzeń wykonany z materiału ferromagnetycznego używany do kształtowania pola magnetycznego. Linie pola magnetycznego tworzą zamknięte pętle wewnątrz magnetowodu.

Napięcie magnetyczne - to różnica potencjałów magnetycznych skalarnych wyrażająca się całką liniową natężenia pola magnetycznego wzdłuż drogi między dwoma punktami w tym polu.

Przenikalność magnetyczna jest to wielkość określająca zdolność danego materiału (ośrodka) do zmiany indukcji magnetycznej pod wpływem natężenia pola magnetycznego.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja