Linki:
Akcja (prawo),
Gospodarka,
Holding,
Kapitał (ekonomia),
Kartel,
Konkurencja (ekonomia),
Konsorcjum,
Monopol,
Osoba prawna,
Pool (mikroekonomia),
Przedsiębiorstwo,
Syndykat,
Trust,
Koncern jest to
ekonomiczna forma organizacji skupiającej
przedsiębiorstwa o odrębnej
osobowości prawnej należące do jednego właściciela; koncern powstaje na skutek koncentracji
kapitału, w wyniku
fuzji (łączenia) firm, dokonywanej zazwyczaj w drodze zakupu
akcji lub udziałów innych firm. Firmy wchodzące w skład koncernu mają wspólny
zarząd, lecz oddzielną
osobowość prawną. Jego następstwem może być ograniczenie
konkurencji, zwiększenie zysków (wynikające z produkcji na większą skalę), umocnienia pozycji finansowej, gospodarczej, osiągnięcia wpływu na decyzje gospodarcze państwa. Jest to forma funkcjonowania będącego zmową producentów; zespół o odrębnie działającym przedsiębiorstwie należącym do jednego właściciela.
Zmowa cenowa – porozumienie przedsiębiorstw na pewnym rynku dotyczące poziomu cen, mające na celu uniknięcie wzajemnej konkurencji. W szerszym kontekście zmową nazywa się sytuację, w której dwa lub większa liczba przedsiębiorstw wspólnie ustalają ceny lub wielkości produkcji, dokonują podziału rynku lub wspólnie podejmują decyzje handlowe. Grupę przedsiębiorstw, które działają w zmowie cenowej nazywa się
kartel,
syndykat,
trust,
koncern,
konglomerat, czy
holding. Istnienie zmowy cenowej wymaga, aby jego uczestnicy mieli do siebie pełne zaufanie. Działania niezgodne z warunkami zmowy powodują utratę zaufania i rozpad porozumienia. Nadużywanie zaufania w zmowach cenowych i jego skutki wyjaśnia
dylemat więźnia.
Holding (od angielskiego holding company - od słowa hold oznaczającego trzymać) - organizacja grupująca za pomocą mniej lub bardziej wyraźnych powiązań różne samodzielne pod względem prawnym
podmioty gospodarcze, przy czym jeden z podmiotów ma w tym powiązaniu pozycję dominującą i podporządkowuje sobie pozostałe. Istotą holdingu jest zarządzanie przez jedną organizację innymi podmiotami oraz kontrolowanie działalności dzięki zależnościom kapitałowym lub personalnym. Holding jest zatem formą kumulacji
kapitału. Kumulacja może następować przez przejmowanie słabszych przedsiębiorstw, najpierw w swoich branżach i pokrewnych, a później także w innych obszarach gospodarki. Innym sposobem jest celowe wyodrębnienie z przedsiębiorstwa „matki” samodzielnych pod względem prawa, lecz uzależnionych ekonomicznie przedsiębiorstw „córek” (filii). Zależności matka-córka ogólnie mają charakter drzewiasty i mogą być rozbudowane, np. spółka "matka" posiada większość udziałów w kilku spółkach "córkach", które z kolei posiadają udziały większościowe w spółkach najniższego piętra zarządzania. Jednak taki model zależności w holdingach nie jest jedyny - występują też bardziej złożone sieci powiązań, w tym kapitałowych.
Kapitał informacyjny (
ang. capital of information) – całokształt zasobów informacyjnych na temat procesów zachodzących w
przedsiębiorstwie (organizacji) i na rynkach, na których one działają, partnerach gospodarczych (
kontrahentach), konkurentach itp. Szczególnym jego rodzajem jest kapitał zawarty w funkcjonalności i danych systemów informatycznych wspomagających zarządzanie przedsiębiorstwami (organizacji). Zwiększa on zdolność konkurowania poprzez szybszą identyfikację szans, łatwiejszą adaptację lub wprowadzenie nowych procesów gospodarczych, skuteczniejsze zarządzanie
ryzykiem podejmowanych inicjatyw gospodarczych.
Mikrootoczenie, otoczenie konkurencyjne lub otoczenie bliższe przedsiębiorstwa — w
ekonomii jest to ogół
podmiotów gospodarczych (konkretnych organizacji lub grup), które wpływają na
przedsiębiorstwo i na które przedsiębiorstwo może wpływać. Mikrootoczenie określa warunki funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa w określonej branży i na danym geograficznie rynku. Jest związane z rynkiem lub rynkami, na których działa firma. W jego skład wchodzą wszystkie elementy rynku — od konkurencji poprzez
kooperantów po klientów. Ta część rzeczywistości otaczającej firmę ma na nią najbardziej widoczny wpływ, ale także odwrotnie — firma może wpływać na to bliższe otoczenie poprzez odpowiednie zarządzanie, marketing.
Finanse przedsiębiorstwa (
ang. corporate finance) to specyficzny obszar finansów zajmujący się decyzjami finansowymi podejmowanymi przez przedsiębiorstwo oraz narzędziami i analizami pomagającymi podjąć te decyzje. Zarządzanie finansami w przedsiębiorstwie można podzielić generalnie na decyzje długo i krótkoterminowe.
Przejęcie przedsiębiorstwa – definiuje się jako uzyskanie kontroli nad
przedsiębiorstwem. Jest to transakcja przeprowadzana przez przedsiębiorstwa celem uzyskania zamierzonych korzyści
strategicznych czy też
finansowych. Najczęściej przejęcie opiera się na nabyciu takiej ilości
udziałów (akcji) danego przedsiębiorstwa przez drugie, że daje to kontrolę nad całością. Efektem transakcji jest włączenie przedsiębiorstwa przejętego do struktur firmy przejmującej. Przejęcie nie musi dotyczyć całej działalności, ale również części zakładu.
Dźwignia finansowa (
ang. financial leverage) –
instrument finansowy wykorzystywany przez
podmioty w celu zwiększenia
zyskowności. Dźwignia finansowa ma sens wtedy kiedy dofinansowując
podmiot kapitałem obcym możemy liczyć na zwiększenie zysków przynajmniej w stopniu pozwalającym na spłatę kosztów pozyskania
kapitału. Inaczej mówiąc podmiot osiąga korzyści z dźwigni finansowej, gdy koszt kapitałów obcych jest niższy od
rentowności jego
majątku.
Kapitał intelektualny może być rozumiany jako pochodna terminów
kapitał i
intelekt. W wyniku koniunkcji tych dwóch znaczeń może powstać następująca definicja kapitału intelektualnego: kapitał intelektualny to wytworzone bogactwo, powstałe z wiedzy zatrudnionych pracowników
przedsiębiorstwa zaangażowanych w stały proces przyrostu jego wartości.
Wywiadownia gospodarcza – wyspecjalizowana instytucja zajmująca się odpłatnie pozyskiwaniem informacji gospodarczych dotyczących sytuacji
gospodarczej przedsiębiorstw, sprawdzaniem wiarygodności i wypłacalności partnera w interesach. Wywiadownia gospodarcza na zlecenie przygotowuje raporty gospodarcze (handlowe, o moralności płatniczej firm), których celem jest zminimalizowanie ryzyka związanego ze współpracą z niesolidnym przedsiębiorcą. Raporty gospodarcze mogą zawierać również analizę firmy na tle branży, powiązania danej firmy z innymi podmiotami lub osobami, a także wskaźnik prawdopodobieństwa upadku, czy indeks zdolności płatniczej.
Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej – określana potocznie jako ułomna osoba prawna (lub niezupełna osoba prawna) – podmiot
stosunku cywilnoprawnego, nieposiadający
osobowości prawnej, lecz posiadający na mocy ustawy
zdolność prawną.
Prywatyzacja pośrednia (kapitałowa) - rodzaj
prywatyzacji, polegający na przekształcaniu
przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę
skarbu państwa, a następnie sprzedaży
akcji w drodze przetargu, z zastrzeżeniem, że 15% akcji przeznaczone zostanie nieodpłatnie dla pracowników firmy.
Iżmasz –
rosyjski koncern zbrojeniowy i przemysłu maszynowego, z siedzibą w
Iżewsku, skupiający przedsiębiorstwa produkujące
broń strzelecką, amunicję, narzędzia, obrabiarki, a wcześniej także samochody i motocykle. Nazwa koncernu jest skrótem od Iżewskij Maszynostroitielnyj Zawod (Iżewskie Zakłady Budowy Maszyn), będącego także nazwą głównego z przedsiębiorstw. Pełna nazwa brzmi: OAO Koncern Iżmasz (ros. ОАО Концерн "Ижмаш"). Działa obecnie w formie otwartej spółki akcyjnej (OAO). Zakłady mieszczą się w Iżewsku, nad Zalewem Iżewskim na rzece
Iż.
Glencore – szwajcarska spółka akcyjna założona pod nazwą Marc Rich & Co. w 1974 roku, w 1994 przekształcona w Glencore. Jedna z największych na świecie firm dostarczających surowce mineralne. Jest także jedną spośród największych firm pod względem nietypowej struktury akcjonariatu (należy do wąskiej grupy udziałowców-pracowników podmiotu). Jest szóstą pod względem przychodów w Europie (76 miliardów dolarów w 2006 roku). Według gazety The Sunday Times w 2004
kapitał własny przedsiębiorstwa wynosił 10,9 miliarda dolarów. Przychód w 2010 wzrósł do 145 mld USD. Jego działalność mieści się w trzech branżach:
Fundusz inwestycyjny – forma wspólnego inwestowania polegająca na zbiorowym lokowaniu
środków pieniężnych (w bardziej skomplikowanych rozwiązaniach możliwe są wpłaty w postaci np.
papierów wartościowych) wpłaconych przez uczestników
funduszu. Uczestnikami mogą być zarówno osoby indywidualne (
osoby fizyczne), jak i
osoby prawne (np.
przedsiębiorstwa, miasta,
gminy, związki wyznaniowe) oraz podmioty nie posiadające osobowości prawnej.
Fundusz inwestycyjny – forma wspólnego inwestowania polegąjca na zbiorowym lokowaniu
środków pieniężnych (w bardziej skomplikowanych rozwiązaniach możliwe są wpłaty w postaci np.
papierów wartościowych) wpłaconych przez uczestników
funduszu. Uczestnikami mogą być zarówno osoby indywidualne (
osoby fizyczne), jak i
osoby prawne (np.
przedsiębiorstwa, miasta,
gminy, związki wyznaniowe) oraz podmioty nie posiadające osobowości prawnej.
Przemysł terenowy – określenie stosowane w czasach
PRL, obejmujące – w odróżnieniu od
przemysłu kluczowego – przedsiębiorstwa małe i średnie, których podstawowym celem było zaspokajanie potrzeb mieszkańców oraz rynku lokalnego. Zakłady należące do kategorii przemysłu terenowego organizowane były w regionalnych (
wojewódzkich) zjednoczeniach przemysłu terenowego, podlegały miejscowej
radzie narodowej i rozliczały się z budżetami lokalnymi, w odróżnieniu od podlegających
ministerstwom przedsiębiorstw przemysłu kluczowego, zorganizowanych w
zjednoczeniach ogólnokrajowych i rozliczających się z
budżetem centralnym. Do przedsiębiorstw przemysłu terenowego zaliczane były m.in. przedsiębiorstwa komunalne (komunikacyjne, oczyszczania, wodociągowe itp.), większość firm handlowych, budowlano-montażowych itp.; organizowane mogły być w zjednoczeniach branżowych (skupiających przedsiębiorstwa przemysłu terenowego tej samej
branży na obszarze
województwa) albo wielobranżowych (skupiających przedsiębiorstwa przemysłu terenowego różnych branż na tym obszarze).
Wskaźniki rynku kapitałowego należą do grupy wskaźników finansowych, które mają na celu pokazanie relacji między wartościami ze sprawozdań finansowych (np. zysk) a wartościami uzyskiwanymi na rynku kapitałowym (np. cena akcji). Wskaźniki te są oparte na danych pochodzących nie tylko ze sprawozdań finansowych, ale również z
rynku. Ułatwiają one ocenę działania przedsiębiorstwa w kontekście funkcjonowania otoczenia zewnętrznego. Stanowią istotne źródło informacji sytuacji na rynku.
Pozycja dominująca
przedsiębiorstw- jest to pozycja
rynkowa przedsiębiorstwa, która pozwala mu na zniekształcenie skutecznej
konkurencji na rynku właściwym, umożliwiając zachowanie się w sposób niezależny od swoich
klientów, a w konsekwencji
konkurentów. Jest to pozycja, która z powodu jego udziału w rynku, dostępem do wiedzy technicznej, surowców i
kapitału powoduje, że może ono wyznaczać ceny lub kontrolować produkcję, bądź dystrybucję innych produktów.
Typ osobowości B, WZB (Wzór Osobowości B), zachowanie typu B. Typ osobowości, który wyróżniono wraz z
osobowością typu A. Badacze poświęcili niewiele uwagi temu typowi osobowości. Zwykle definiuje się ją jako osobowość pozbawioną charakterystycznych cech osobowości typu A.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skrót – sp. z o.o.) – forma prawna przedsiębiorstw tworzona przez jedną lub więcej osób, zwanych wspólnikami, które odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa w ograniczonym zakresie. Spotykana w licznych krajach Europy, w tym w Polsce.