Konstantynopol

Konstantynopol – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica cesarstwa rzymskiego; w latach 395–1453 stolica cesarstwa Bizantyjskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261); stolica państwa ottomańskiego w latach 1453–1922.

Zdobycie Konstantynopola – wydarzenie, które zapoczątkowało restaurację cesarstwa bizantyjskiego. Zajęcie Konstantynopola 25 lipca 1261 przez wojska Cesarstwa Nicejskiego było równocześnie końcem istnienia Cesarstwa Łacińskiego.

Cesarstwo Łacińskie – państwo utworzone przez krzyżowców IV wyprawy krzyżowej, po zdobyciu Konstantynopola. Istniało w latach 1204–1261. Po upadku jego tereny wróciły do Cesarstwa Bizantyjskiego.

Sztuka bizantyjska (lub bizantyńska) – sztuka chrześcijańska Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego (Bizantyńskiego) i kręgu jego oddziaływania. Za jej początek uważa się założenie Konstantynopola (330), podział Cesarstwa w 395 roku lub czasy Justyniana (VI wiek), za koniec - rok 1453. Sztuka ta stanowiła przedłużenie greckiej sztuki starożytnej i wypowiadała się głównie w architekturze, przede wszystkim sakralnej. Istotną rolę odgrywało również malarstwo pod postacią malowideł ściennych, mozaik i obrazów (ikon). Rozwijało się rzemiosło, rzeźba natomiast (zwłaszcza figuralna) pełniła funkcję marginalną.

Mury Konstantynopola składały się z szeregu kamiennych murów obronnych, które otaczały i chroniły miasto Konstantynopol (dzisiejszy Stambuł w Turcji) od czasów istnienia kolonii Bizancjum w czasach starożytnej Grecji, przez czasy Cesarstwa Rzymskiego, do czasów pełnienia przez nie roli stolicy cesarstwa wschodniorzymskiego co zapoczątkowało panowanie Konstantyna Wielkiego. Miasto Konstantynopol leży na półwyspie w kształcie trójkąta opływanym przez wody Morza Marmara i zatoki Złoty Róg. Poprzez liczne uzupełnienia, ulepszenia i zmiany były ostatnią wielką fortyfikacją starożytną oraz jedną z najbardziej wyrafinowanych jakie kiedykolwiek zbudowano.

Hesja-Darmstadt (niem. Landgrafschaft Hessen-Darmstadt) – państwo, które wchodziło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Powstało w 1567 roku w następstwie śmierci ostatniego Landgrafa Hesji Filipa I, który rządzone przez siebie terytoria podzielił między swoich czterech synów. Nazwa państwa wynikała stąd, że jego stolicą zostało miasto Darmstadt. Podczas wojen napoleońskich doszło w 1806 roku do likwidacji Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, a jednym ze skutków tej decyzji było podniesienie Hesji-Darmstadt do rangi Wielkiego Księstwa.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość.

Baldwin I Flandryjski (Baldwin IX, lipiec 1172 – 1205) - pierwszy cesarz Cesarstwa Łacińskiego, hrabia Flandrii (jako Baldwin IX) i Hainaut (jako Baldwin VI), jeden z przywódców IV wyprawy krzyżowej, której efektem było zdobycie Konstantynopola i podbicie większej części Cesarstwa Bizantyjskiego.

Flaga Cesarstwa Bizantyjskiego - powszechnie uznawana za flagę cesarstwa, lecz nigdy nie zatwierdzona za czasów jego istnienia. Składa się z 4 części. Dwie pierwsze (pierwsza u góry z lewej, druga u dołu z prawej) to krzyż grecki, w którym cztery ramiona symbolizują cztery strony świata. Nawiązywał on do dawnych znaków solarnych, wprowadził go św. Pachomiusz, nakazując ok.322 r. swoim mnichom noszenie purpurowego znaku krzyża na swych kapturach. Dwa pozostałe pola (pierwsza u góry z prawej, druga u dołu z lewej) to tzw. krzyż Paleologów, dynastii panującej w Bizancjum (1261-1453), to krzyż grecki z umieszczonymi między ramionami czterema literami B skrót greckich słów: "Basileus Basileon, Basileuon Basileuonton" ("Król królów, panujący nad panującymi"), które były mottem dynastii.

We wtorek 29 maja 1453 roku wojska imperium osmańskiego zajęły Konstantynopol. Zdobycie miasta oraz śmierć ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Dragazesa pociągnęły za sobą ostateczny upadek cesarstwa wschodniorzymskiego. Zwycięstwo to dało Turkom panowanie nad wschodnim basenem Morza Śródziemnego i otworzyło drogę do podboju Europy powstrzymanego dopiero przez Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w roku 1683.

Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego (tyt. oryg. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire) – dzieło brytyjskiego historyka Edwarda Gibbona opublikowane w sześciu tomach, w latach 1776–1789. Książka opisuje dzieje upadku imperium rzymskiego oraz bizantyńskiego, na tle historii Europy i rozwijającego się Kościoła katolickiego w latach 192–1590.

Gonder - miasto w północnej Etiopii, dawna stolica Cesarstwa Etiopii, a także stolica historycznej prowincji Begemder. Czwarte pod względem wielkości miasto kraju.

Bitwa pod Arkadiopolis – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 970 pomiędzy armią Cesarstwa Bizantyjskiego a Rusinami, zakończona zwycięstwem wojsk cesarstwa.

Koronacja królów i cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego to rytuał wokół właściwej koronacji, który pozostał właściwie niezmieniony aż do koronacji ostatniego władcy Cesarstwa Franciszka II. Ustalenia Złotej Bulli Karola IV z 1356 r. określiły przebieg ceremonii. Słowo koronacja oznaczało od tej pory cały przebieg uroczystości, jak również właściwy akt „nałożenia korony”, czyli koronację w ścisłym tego słowa znaczeniu. Na ceremonię miał wpływ elekcyjny charakter monarchii połączony z tradycją antycznego cesarstwa rzymskiego, królestwa i cesarstwa Franków oraz intronizacji germańskich królów.

W latach 634 - 641 ziemie cesarstwa bizantyjskiego zostały zagrożone najazdem arabskim. Początkowo Arabowie zadowalali się łupieniem bogatych ziem Syrii cesarskiej i Mezopotamii. Natrafili jednak na tak słaby opór ze strony cesarstwa, że szybko zapragnęli podbić jak największą ilość ziem.

Despotat Epiru – jedno z państw greckich powstałych obok Cesarstwa Nicejskiego i Cesarstwa Trapezuntu po rozbiciu Cesarstwa Bizantyjskiego przez IV krucjatę w 1204 r. Znajdowało się ono na terenie Epiru, w północno-zachodniej Grecji. Pierwszym władcą i założycielem despotatu był kuzyn bizantyjskiego cesarza Aleksego III Angelosa, Michał Angelos.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja