Konstytucja dyrektorialna

Zasada powszechności - jedna z zasad wolnych wyborów. Określa krąg obywateli którzy maja prawo do udziału w wyborach, według niej każdy obywatel ma zarówno czynne i bierne prawo wyborcze. Z zasadą powszechności wyborów w niezgodzie pozostaje wprowadzenie tzw. cenzusów wyborczych. We współczesnych krajach jedynymi wyjątkami jest wiek i pełnia władz umysłowych (w Polsce tylko wiek). Ponadto wyrokiem sądu można zostać pozbawionym praw publicznych.

Niemiecka ordynacja wyborcza do Bundestagu (Bundeswahlgesetz) reguluje system wyborów. W Bundestagu zasiada 598 posłów (Mitglieder des Deutschen Bundestages - MdB). Art. 38 konstytucji Niemiec (Grundgesetz - GG) opisuje wybory jako powszechne, bezpośrednie, wolne, równe i tajne. Wybory do Bundestagu odbywają się co cztery lata, o ile kadencja nie zostanie skrócona. Bierne prawo wyborcze i czynne prawo wyborcze przysługują obywatelom pełnoletnim.

Bierne prawo wyborcze – prawo do kandydowania. Przykładowo w Polsce bierne prawo wyborcze do Sejmu, czyli prawo bycia wybranym na posła, ma każdy obywatel polski mający prawo wybierania (czyli mający czynne prawo wyborcze), który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. W przypadku senatorów granica wieku jest wyższa i wynosi 30 lat. Wynika to z faktu, iż Senat z założenia ma być "izbą rozsądku", powinien zatem składać się z osób mających określone doświadczenie i wiedzę oraz obycie polityczne.

Wybory prezydenckie - wybory prezydenta odbywają się w Polsce co 5 lat, chyba że urząd zostanie opróżniony. Ta sama osoba może sprawować urząd prezydenta jedynie przez dwie kadencje. Bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli 35 lat, nie są pozbawieni praw wyborczych do Sejmu i zbiorą przynajmniej 100 tysięcy podpisów osób popierających ich kandydaturę. Czynne prawo wyborcze posiadają wszyscy pełnoletni obywatele Polski, również ci zamieszkali na stałe za granicą (od 2000 roku mogą głosować również w drugiej turze).

Volkstag (niem. dosł. Zgromadzenie Ludowe) – parlament Wolnego Miasta Gdańska. Składał się początkowo (I-III kadencja) ze 120, a następnie (IV-VI kadencja) z 72 posłów wybieranych w pięcioprzymiotnikowych wyborach na okres 4 lat. Czynne prawo wyborcze przysługiwało obywatelom, którzy ukończyli 20 lat, bierne – 25 lat. Cechą szczególną Volkstagu było to, że obradował jako organ ciągły, a nie jak inne parlamenty w określonych zamykanych sesjach. Członkowie Volkstagu wybierali Senat, sprawujący władzę wykonawczą.

Zgromadzenie Narodowe (azer. Milli Məclis) - jednoizbowy parlament Azerbejdżanu, główny organ władzy ustawodawczej w tym kraju. Składa się ze 125 członków wybieranych na pięcioletnią kadencję w jednomandatowych okręgach wyborczych. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom azerskim w wieku co najmniej 18 lat. Na równi z obywatelami głosować mogą również osoby zamieszkujące na terytorium Azerbejdżanu od co najmniej pięciu lat. Kandydować mogą wyłączne obywatele, dodatkowo spełniający cenzus wieku na poziomie 25 lat.

Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki (fr. Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne) - tekst napisany w 1791 roku przez francuską feministkę i dramatopisarkę, Olimpię de Gouges. Deklaracja otwarcie nawiązuje do Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, by wykazać porażkę Rewolucji francuskiej w dziedzinie praw człowieka, polegającą na równouprawnieniu jedynie mężczyzn wobec braku równouprawnienia kobiet.

Senat (rum. Senatul) - izba wyższa parlamentu Rumunii, złożona ze 137 członków wybieranych na czteroletnią kadencję. W wyborach stosuje się tzw. ordynację mieszaną, łączącą elementy systemu większościowego i proporcjonalnego. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom rumuńskim w wieku co najmniej 18 lat, posiadającym pełnię praw publicznych. Kandydaci muszą spełniać wyższy cenzus wieku, wynoszący 33 lata. Dodatkowo obowiązuje ich cenzus domicylu na terytorium Rumunii. Prawa do kandydowania pozbawieni są urzędnicy państwowi (z wyjątkiem członków rządu) i samorządowi, sędziowie, żołnierze, policjanci, kadra zarządzająca państwowych przedsiębiorstw oraz osoby zatrudniane przez rządy obcych państw (chyba, iż zatrudnienie to wynika z aktu aktu prawa międzynarodowego, którego Rumunia jest stroną).

Zgromadzenie Narodowe - jednoizbowy parlament Wybrzeża Kości Słoniowej. Składa się z 225 deputowanych wybieranych w wielomandatowych okręgach wyborczych, z zastosowaniem nieco zmodyfikowanej ordynacji większościowej. Kadencja trwa 5 lat. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom Wybrzeża, którzy ukończyli 25 lat.


Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki jest obierany na cztery lata wraz z prezydentem. Na Wiceprezydenta może kandydować osoba, która posiada bierne prawo wyborcze w wyborach prezydenckich.

Wyborca - osoba uprawniona do głosowania; prawo do głosowania (czynne prawo wyborcze) w wyborach organów przedstawicielskich jest na ogół uzależnione od posiadania obywatelstwa danego państwa. Prawo Unii Europejskiej dopuszcza głosowanie obywateli państw członkowskich w wyborach posłów (deputowanych) do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach municypalnych.


Wiceprezydent Argentyny jest obierany na cztery lata wraz z prezydentem. Na Wiceprezydenta może kandydować osoba, która posiada bierne prawo wyborcze w wyborach prezydenckich. Wiceprezydent automatycznie (w wyniku sukcesji) zostaje prezydentem w wyniku śmierci, zrzeczenia się lub usunięcia z urzędu prezydenta.

Parlament Ghany (ang. Parliament of Ghana) - jednoizbowy parlament Ghany, główny organ władzy ustawodawczej w tym kraju. Składa się z 230 członków wybieranych na czteroletnią kadencję w jednomandatowych okręgach wyborczych, z zastosowaniem ordynacji większościowej. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom Ghany posiadającym pełnię praw publicznych i mającym ukończone 18 lat. Kandydować mogą osoby w wieku co najmniej 21 lat, zamieszkałe na terenie swojego okręgu wyborczego przez co najmniej 10 lat przed wyborami, nie posiadające zaległości podatkowych, otwartej procedury bankructwa ani obywatelstwa innego państwa. O miejsce w parlamencie nie mogą ubiegać się także urzędnicy służby cywilnej, żołnierze, wodzowie plemienni oraz osoby skazane za wiele kategorii przestępstw.

Obywatelska inicjatywa ustawodawcza – jeden z elementów demokracji bezpośredniej (obok m.in. weta ludowego czy referendum) umożliwiający ściśle określonej przez prawo grupie obywateli, posiadających pełnię praw wyborczych wystąpić z inicjatywą ustawodawczą. Obowiązuje m.in. w Polsce, gdzie prawo takie przysługuje grupie min. 100 tys. obywateli.

Izba Reprezentantów Ludowych (hiszp. Cámara de los Représentantes del Pueblo) - jednoizbowy parlament Gwinei Równikowej, główny organ władzy ustawodawczej w tym kraju. Składa się ze 100 członków wybieranych na pięcioletnią kadencję z zastosowaniem ordynacji proporcjonalnej. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom w wieku przynajmniej 25 lat, zamieszkałym na terenie okręgu wyborczego, w którym kandydują. O wybór nie mogą ubiegać się osoby posiadające podwójne obywatelstwo, duchowni wszystkich wyznań oraz osoby skazane za niektóre rodzaje przestępstw, m.in. przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz wyborcze. Członkowie partii politycznych nie mogą kandydować z list innej partii niż ta, do której należą.

Zgromadzenie Narodowe (fr. Assemblée nationale) - izba niższa parlamentu Senegalu. Składa się ze 150 członków wybieranych na pięcioletnią kadencję. W wyborach stosuje się ordynację mieszaną. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom Senegalu mającym ukończone 18 lat. Kandydaci muszą mieć co najmniej 25 lat i uregulowany stosunek do służby wojskowej. Obywatele naturalizowani mogą startować w wyborach po upływie 10 lat od swojej naturalizacji.

Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja