Konwent Narodowy

Konwent Narodowy (Convention Nationale) – zgromadzenie prawodawcze z okresu rewolucji francuskiej 1789 r., wyłoniony 21 września 1792. Ogłosił Francję republiką i w styczniu 1793 skazał Ludwika XVI na śmierć (wyrok wykonano 21 stycznia). W czerwcu 1793 uchwalił nową konstytucję (nie weszła w życie). W Konwencie najbardziej aktywni byli żyrondyści i jakobini. W czasie rządów jakobinów w połowie 1793 r. Konwent powołał Komitet Ocalenia Publicznego oraz Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego, dla zwalczenia kryzysowej sytuacji w państwie, którym nadano nadzwyczajne uprawnienia sądownicze. Rozwiązany został 26 października 1795 ustępując miejsca Ciału Prawodawczemu. W Konwencie zasiadało 750 deputowanych. Żyrondyści mieli 300 deputowanych, "Góra" (jakobini, kordelierzy) 320 deputowanych, a "Bagno" 130 przedstawicieli.

Konstytucja jakobińska - to ustawa zasadnicza Francji opracowana przez klub polityczny jakobinów i uchwalona przez Konwent Narodowy 24 czerwca 1793 r. Uznana za jedną z najbardziej postępowych Konstytucji burżuazyjnych została przyjęta przygniatającą liczbą głosów w referendum i miała wejść w życie po zakończeniu wojny. Nigdy jednak do tego nie doszło z powodu trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się Francja.

Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego (fr. Comité de sureté générale) – w okresie rewolucji francuskiej drugi obok Komitetu Ocalenia Publicznego organ wykonawczy podległy Konwentowi Narodowemu. Utworzony w 1793 r. pełnił funkcję urzędu ds. policji. Realizował politykę terroru jakobinów, bezwzględnie zwalczając kontrrewolucje. Najsłynniejszymi jego działaczami byli Jean Amar i Marc Vadier. Rozwiązany w 1795 r.

Zgromadzenie Prawodawcze (Assemblée Legislative), zwane potocznie Legislatywą, stanowiło francuską władze ustawodawczą w okresie rewolucji francuskiej. Działało w okresie od 1 października 1791 roku, do 20 września 1792 roku. Zostało powołane na podstawie Konstytucji przyjętej 14 września 1791 roku. Rozwiązane zostało ustępując miejsca Konwentowi Narodowemu. Skład izby został wybrany w powszechnych wyborach. Składał się z 745 deputowanych. Feuillanci zdobyli 264 miejsc, centrum ("Bagno") 345 miejsc, a "Góra" (jakobini, kordelierzy, żyrondyści) 136 miejsc.

Komitet Ocalenia Publicznego (fr. Comité de Salut Public) – nadzwyczajny organ wykonawczy, powołany w kwietniu 1793 roku w okresie rewolucji francuskiej, przez Konwent, celem opanowania kryzysowej sytuacji państwa, spowodowanej wojną z Austrią i Prusami, chaosem gospodarczym i kontrrewolucją wewnętrzną.

Powstanie federalistów (fr. les insurrections fédéralistes) – fala wystąpień antyjakobińskich inspirowanych przez żyrondystów bezpośrednio po ich odsunięciu od władzy w czerwcu 1793. Drugą przyczyną wybuchu powstania był sprzeciw wobec konsekwentnie wprowadzanej we Francji centralizacji władzy.

System parlamentarno-komitetowy (komitetowo-wiecowy; rządów zgromadzenia; konwentu) - system rządów występujący w konstytucji jakobińskiej z 1793, Komunie Paryskiej, oficjalnie w ustroju niektórych państw Bloku Wschodniego oraz we współczesnej Szwajcarii. Najważniejszą zasadą jest zasada jedności władzy, co oznacza, że nie występuje jej trójpodział. Całość władzy należy do parlamentu. Parlament powołuje pozostałe organy, określa również ich zadania i sprawuje nad nimi kontrolę. Rząd jako komitet wykonawczy parlamentu jest bezpośrednio wybierany przez parlament, przed którym jest odpowiedzialny. Głowa państwa nie może rozwiązać parlamentu przed końcem kadencji.

Termidorianie - uczestnicy przewrotu dokonanego w Konwencie paryskim 27 lipca 1794 (dokładnie 9 thermidora roku II - wg kalendarza rewolucyjnego) i obalenia dyktatury jakobinów. Ich przywódcą był Jean Lambert Tallien.

Grzegorz Ropp – sztabskapitan, jeden z organizatorów insurekcji warszawskiej w 1794, członek sprzysiężenia w korpusie artylerii koronnej w 1793, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1792, członek zgromadzenia jakobinów polskich. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari.

Jakobini polscy, hugoniści (właściwie Zgromadzenie Obywateli Ofiarujących Pomoc i Posługę Magistraturom Narodowym w Celu Dobra Ojczyzny) – nazwa radykalnej grupy zwolenników rewolucyjnych przemian społecznych i ustrojowych w latach 1793-1796, skrzydła Stronnictwa Patriotycznego. Wywodzili się z Kuźnicy Kołłątajowskiej, więc za swego przywódcę uważali Hugona Kołłątaja. Jakobini polscy to pejoratywna nazwa nadana im przez zwolenników konfederacji targowickiej.

Szuani, Szuaneria (z francuskiego les chouans) – zbuntowani chłopscy uczestnicy wojen wandejskich w okresie rewolucji francuskiej. Walczyli oni w latach 1791 i 1793-1795 przeciwko wojskom Republiki Francuskiej o przywrócenie monarchii i dawnej, silnej pozycji Kościoła. Ich głównym obszarem działania była północno-zachodnia Francja (Bretania i Maine). Nazwa w języku francuskim pochodziła od okrzyku rozpoznawczego, naśladującego głos sowy.

Jakobini polscy, hugoniści (właściwie Zgromadzenie Obywateli Ofiarujących Pomoc i Posługę Magistraturom Narodowym w Celu Dobra Ojczyzny) – nazwa radykalnej grupy zwolenników rewolucyjnych przemian społecznych i ustrojowych w latach 1793-1796, skrzydła Stronnictwa Patriotycznego. Wywodzili się z Kuźnicy Kołłątajowskiej, więc za swego przywódcę uważali Hugona Kołłątaja. Jakobini polscy to pejoratywna nazwa nadana im przez zwolenników konfederacji targowickiej.

Szuani, Szuaneria (z francuskiego les chouans) – zbuntowani chłopscy uczestnicy wojen wandejskich w okresie rewolucji francuskiej. Walczyli oni w latach 1791 i 1793-1795 przeciwko wojskom Republiki Francuskiej o przywrócenie monarchii i dawnej, silnej pozycji Kościoła. Ich głównym obszarem działania była północno-zachodnia Francja (Bretania i Maine). Nazwa w języku francuskim pochodziła od okrzyku rozpoznawczego, naśladującego głos sowy.

Po wydarzeniach 10 sierpnia 1792 król Ludwik XVI został formalnie pozbawiony władzy i uwięziony razem z rodziną w dawnym klasztorze templariuszy znanym jako wieża Temple. 20 września 1792 nowo wybrany Konwent Narodowy potwierdził trwałe zniesienie monarchii we Francji, nie był jednak w stanie natychmiast rozstrzygnąć kwestii dalszych losów króla. O zorganizowaniu mu procesu "wobec Narodu" reprezentowanego przez Konwent przesądziło odkrycie w dwa miesiące później listów z "szafy żelaznej", które potwierdzały kontakty Ludwika XVI z Austrią i Prusami, automatycznie tworząc podejrzenie o zdradę stanu. Proces zakończył się wyrokiem skazującym na śmierć. Ludwik XVI, pod nazwiskiem Ludwika Kapeta, został zgilotynowany 21 stycznia 1793.

Kult Rozumu – ateistyczny kierunek myśli politycznej w czasie rewolucji francuskiej. Odrzucał on istnienie Boga, głosił niszczenie wszelkich wpływów chrześcijaństwa we Francji oraz pochwałę ludzkiego umysłu, jak i obyczajowy hedonizm. Jego rozwój został zahamowany przez Komitet Ocalenia Publicznego w czerwcu 1794.

Jean-Marie Roland, wicehrabia de la Platière (ur. 18 lutego 1734 – zm. 10 listopada 1793) - polityk francuski czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej, żyrondysta, minister spraw wewnętrznych w 1792 roku.

Jacques Pierre Brissot lub Brissot De Warville (ur. 15 stycznia 1754 w Chartres, zm. 31 października 1793 w Paryżu) – główny lider ugrupowania żyrondystów w czasie rewolucji francuskiej.

Franciszek Ksawery Matejko (właśc. František Xaver Matějka, ur. 1789 lub 13 stycznia 1793 w Roudnicach koło Hradca Králové, zm. 26 października 1860 w Krakowie) – ojciec Jana Matejki – guwerner i nauczyciel muzyki.

Chorągiew Węgierska Buławy Polnej Koronnej - jednostka piechoty węgierskiej na służbie wojska I Rzeczypospolitej, istniejąca w latach 1717-1789, następnie wznowiona w 1793.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja