Kotlina Dżungarska

Kotlina Dżungarska (chin. Zhunga Pendi) - tektoniczna kotlina w północno-zachodnich Chinach, między Tienszan i Ałtajem, o powierzchni ok. 380 tys. km² i wysokości 500–1000 m. W centralnej części kotliny występuje piaszczysta pustynia, natomiast na obrzeżach suche stepy, na całym obszarze znajduje się duża ilość słonych jezior. Na tych terenach eksploatowane są m.in.: ropa naftowa, węgiel kamienny oraz złoto.

Kotlina Cajdamska, Cajdam (chin. Qaidam Pendi) - bezodpływowa kotlina tektoniczna w północno-wschodniej części Wyżyny Tybetańskiej, w zachodnich Chinach, otoczona górami: Altun Shan, Qilian Shan i Kunlun. Północna część kotliny jest pagórkowata, natomiast część południowa przechodzi w równinę. Z otaczających gór ku centrum doliny spływają niewielkie rzeki do bezodpływowych, słonych jezior. W kotlinie występuje głównie roślinność półpustynna lub stepowa.

Kotlina Issykulska – zapadlisko tektoniczne w górach Tienszan, w Kirgistanie, o powierzchni 23 tys. km². W centralnej części kotliny znajduje się jezioro Issyk-kul, na zachodzie obszary pustynne i półpustynne, na wschodzie sawanny. Uprawiane są tam zboża i mak lekarski. Występują źródła mineralne.

Manas He (chin. upr.: 玛纳斯河; chin. trad.: 瑪納斯河; pinyin: Mǎnàsī Hé) – rzeka w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Xinjiang, w Kotlinie Dżungarskiej. Liczy 406 km długości a powierzchnia jej dorzecza wynosi 4056 km². Wypływa z lodowców w masywie Eren Habirga (Tienszan). W górnym biegu płynie głębokimi, wąskimi dolinami wypływając następnie na równinny obszar Kotliny Dżungarskiej. Uchodzi do jeziora Manas Hu, na wschód od miasta Karamay. Rzeka wykorzystywana do nawadniania.

Kotlina Wielkich Jezior (także Płaskowyż Jeziorny; mong.: Их Нууруудын хотгор, Ich Nuuruudyn chotgor) – rozległa kotlina w zachodniej Mongolii. Rozciąga się ona pomiędzy pasmami górskimi: Tannu-Oła (na północy), Changaj (na północnym wschodzie i wschodzie), Ałtaj (na zachodzie), Ałtaj Mongolski (na południowym zachodzie i południu). Powierzchnia dna kotliny jest bardzo zróżnicowana morfologicznie, zawiera szereg niskich grzbietów górskich i wzgórz. Najniższy punkt kotliny jest na wysokości 759 m n.p.m., jednak przeważająca część kotliny leży na wysokościach powyżej 1000 m n.p.m. Większość kotliny porośnięta jest roślinnością półpustynną lub suchych stepów, w jej wschodniej części znajdują się pola barchanów i ma tam ona charakter pustynny. Na terenie Kotliny Wielkich Jezior znajduje się szereg jezior zaliczanych do największych w Mongolii, zarówno słonych: Uws-nur, Chjargas nuur, Dörgön nuur, jak i słodkowodnych: Char Us nuur, Char nuur, Ajrag nuur, Bajan nuur. Do kotliny przefiltrowują się wody z leżącego poza nią jeziora Char nuur, leżącego w Górach Changajskich.

Takla Makan (zwana także Taklimakan; chin. 塔克拉玛干沙漠, Tǎkèlāmǎgān Shāmò; ujg. تەكلىماكان قۇملۇقى) to piaszczysta pustynia w zachodnich Chinach, w Kotlinie Kaszgarskiej.

Ebinur Hu (chin.: 艾比湖; pinyin: Àibǐ Hú) – słone jezioro bezodpływowe w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Xinjiang, w Kotlinie Dżungarskiej. Zajmuje powierzchnię ok. 1070 km² (w okresie suszy zmniejsza się do ok. 800 km² i dzieli się wówczas na dwa mniejsze zbiorniki). Jezioro leży na wysokości 189 m n.p.m. i ma 15 m głębokości. Zamarza w okresie zimowym. Zasilane przez rzeki spływające z Borohoro Shan.

Kotlina Tałaska, Dolina Tałaska (kirg.: Талас өрөөнү, Tałas öröönü; ros.: Таласская долина, Tałasskaja dolina) – kotlina śródgórska w północnym Kirgistanie, w Tienszanie Północnym, w środkowym biegu rzeki Tałas, między Górami Kirgiskimi na północy a Ałatau Tałaskim na południu. Leży na wysokości 600–2000 m n.p.m. Rozciąga się na długości ok. 250 km. Dno i zbocza kotliny zbudowane są z łupków, piaskowców i wapieni z intruzjami granitu. Przeważa krajobraz półpustynny i stepowy. Największym miastem w kotlinie jest Tałas.

Czatkał, Dolina Czatkalska, Kotlina Czatkalska (kirg.: Чаткал өрөөнү, Czatkał öröönü; ros.: Чаткальская долина, Czatkalskaja dolina) – kotlina w Kirgistanie, w Zachodnim Tienszanie, w górnym biegu Czatkału, między Górami Pskemskimi na północnym zachodzie a Górami Czatkalskimi na południowym wschodzie; od północy ograniczona Ałatau Tałaskim. Leży na wysokości 1000–2500 m n.p.m. Na dnie doliny znajdują się pola oraz lasy z domieszką orzecha włoskiego i jałowca. Występują pastwiska górskie.

Atbaszy, Kotlina Atbaszyńska (kirg.: Атбашы өрөөнү, Atbyszy öröönü; ros.: Атбашинская котловина, Atbaszynskaja kotłowina) – kotlina śródgórska w Kirgistanie, w południowej części Tienszanu Wewnętrznego, na południe od Narynu. Odwadniana przez rzekę Atbaszy. Leży na wysokości 2000–2400 m n.p.m. Rozciąga się na długości ok. 120 km i szerokości do 20 km. Zbudowana z neogenicznych i czwartorzędowych skał osadowych. Dominuje krajobraz półpustynny i stepowy.

Kotlina Uwska, także Niecka Uwska (mong.: Увс нуурын хотгор, Uws nuuryn chotgor; ros.: Убсунурская котловина, Ubsunurskaja kotłowina) – obniżenie tektoniczne w północno-zachodniej Mongolii i Rosji (Tuwa), między pasmami Tannu-Oła i Chan Chöchij; północna, najbardziej nizinna część Kotliny Wielkich Jezior. Kotlina wznosi się do 1500 m n.p.m. Najniżej położonym punktem jest jezioro Uws-nur (753 m n.p.m.). Krajobraz stepowy i półpustynny. W środkowej części występują stepowe i gobijskie pastwiska.

Kotlina Turfańska (chin. 吐魯番盆地, Tǔlǔfán Péndì; ujg. تۇرپان ئويمانلىغى, Turpan Oymanliği) – bezodpływowa kotlina pochodzenia tektonicznego położona w zachodniej części Chin, w regionie autonomicznym Sinciang. Centralna część kotliny, o powierzchni 50,000 km², stanowi depresję, której najniższy punkt leży 155 m p.p.m. (najniższy punkt Chin). Klimat umiarkowany kontynentalny, skrajnie suchy.

Ulungur He (także Urungu, Bulgan gol; chin. upr.: 乌伦古河; chin. trad.: 烏倫古河; pinyin: Wūlúngǔ Hé; mong.: Булган гол, Bulgan gol, dosł. "rzeka sobolowa") – rzeka w północno-zachodnich Chinach (Sinciang) i południowo-zachodniej Mongolii. Liczy ok. 700 km (ok. 250 km na terytorium Mongolii) a powierzchnia jej dorzecza wynosi ok. 50 tys. km². Źródła znajdują się w Mongolii, w Ałtaju Mongolskim. W swoim górnym biegu płynie wąską, głęboką doliną w kierunku południowym. W okolicach miejscowości Bürenchajrchan, na przedgórzu Ałtaju Mongolskiego, zmienia swój kierunek i skręca na zachód, gdzie wpływa na terytorium Chin, przepływa północną część Kotliny Dżungarskiej i uchodzi do jeziora Ulungur Hu lub Jili Hu. Zimą zamarza. Wykorzystywana do nawadniania.

Kotlina Todżyńska (ros.: Тоджинская котловина, Todżynskaja kotłowina) – kotlina śródgórska w Tuwie, w Rosji, ograniczona Sajanem Wschodnim, Zachodnim oraz Górami Akademika Obruczewa, na obszarze zlewni dopływów Wielkiego Jeniseju (tuw.: Bij-Hem). Rozciąga się na długości 150 km. Leży na wysokości 800-1800 m n.p.m. Rzeźba ma charakter nisko- i średniogórski. W części zachodniej dominuje teren pagórkowato-równinny. Występuje wiele jezior. Kotlina porośnięta tajgą (modrzew, świerk, sosna) z wyjątkiem zachodniej części, która pokryta jest lasami brzozowymi i łąkami.

Kotlina Barguzińska (ros.: Баргузинская котловина; Barguzinskaja kotłowina) – kotlina śródgórska w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji, między Górami Barguzińskimi a Ikackimi, w dorzeczu Barguzinu. Rozciąga się z południowego zachodu na północny wschód na długości ok. 200 km. Jej szerokość wynosi momentami 35 km. Kotlina wznosi się na wysokości 470–600 m n.p.m. i porośnięta jest roślinnością stepową oraz lasostepem. W centralnej, najniższej części kotliny znajduje się przyrzeczna równina pokryta łąkami i bagnami, która liczy do 15 km szerokości. Wzdłuż prawego brzegu Barguzinu ciągnie się nachylona równina utworzona ze stożków napływowych, porośnięta lasostepem i lasami sosnowymi. Na lewym brzegu Barguzinu znajduje się duży obszar równinny pokryty roślinnością stepową, lasami sosnowymi, łąkami i lasami modrzewiowo-sosnowymi (na północnym wschodzie). Miejscami występują rozległe garby piaszczyste (kujtuny) powstałe z materiału piaszczysto-żwirowego naniesionego głównie przez rzekę. Tereny stepowe wykorzystywane są jako pola uprawne, natomiast lasostepy jako pastwiska.

Kotlina Żarska (515.17; słow. Žiarská kotlina) - kotlina śródgórska w Słowacji, zaliczana do tzw. Bruzdy Hronu w Wewnętrznych Karpatach Zachodnich. Przez geografów słowackich zaliczana do tzw. Średniogórza Słowackiego (słow. Slovenské stredohorie). Powierzchnia kotliny wynosi ok. 120 km².

Kotlina Krzeszowska - kotlina w Sudetach Środkowych stanowiąca wschodnią część Kotliny Kamiennogórskiej. Od zachodu graniczy z Górami Kruczymi, od północy i północnego wschodu z pasmem Czarnego Lasu, od wschodu z Górami Suchymi w Górach Kamiennych, natomiast od południa z pasmem Zaworów. W północno-wschodniej części Kotliny znajdują się niewielkie Krzeszowskie Wzgórza.

Kotlina Naryńska (kirg.: Нарын өрөөнү, Naryn öröönü; ros.: Нарынская котловина, Narynskaja kotłowina) – kotlina śródgórska w środkowym Kirgistanie, w Tienszanie Wewnętrznym, w środkowym biegu rzeki Naryn. Leży na wysokości 1300–3000 m n.p.m. Rozciąga się na długości ok. 300 km i szerokości do 50 km. Wzdłuż prawego brzegu Narynu występują badlandy. Dominuje roślinność piołunowo-słonoroślowa oraz stepowa. Klimat kontynentalny z mroźną, prawie bezśnieżną zimą i stosunkowo chłodnym latem. Średnia temperatura w styczniu wynosi od -15 do -18 °C, natomiast w lipcu od 15 do 17 °C. Roczna suma opadów wynosi tu w granicach 200–300 mm. Największym miastem w kotlinie jest Naryn.

Góry Kaszgarskie (Muztagata; chin.: 慕士塔格山; pinyin: Mùshìtǎgé Shān) – pasmo górskie w zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, przy granicy z Tadżykistanem. Uznawane za wschodni kraniec Pamiru lub za zachodnie odgałęzienie Kunlunu. Rozciąga się na długości ok. 100 km i ogranicza od południa Kotlinę Kaszgarską. Najwyższe szczyty to Kongur tag (7719 m n.p.m.) i Muztagata (7546 m n.p.m.). Pasmo zbudowane jest głównie z gnejsów, granitów i kwarcytów. Występują lodowce górskie. Zbocza są strome i skaliste, poprzecinane dolinami. Na stokach północnych znajdują się stepy, natomiast na południowych i wschodnich półpustynie i pustynie górskie. W dolinach rzek występują zarośla łęgowe.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja