Linki:
Bogda Shan,
Chińska Republika Ludowa,
Hanyu pinyin,
Język rosyjski,
Język ujgurski,
Klimat,
Kotlina,
Sinciang,
Tienszan,
Tradycyjne pismo chińskie,
Turfan,
Uproszczone pismo chińskie,
Wydawnictwo Naukowe PWN,
Kotlina Turfańska (
chin. 吐魯番盆地, Tǔlǔfán Péndì;
ujg. تۇرپان ئويمانلىغى, Turpan Oymanliği) – bezodpływowa
kotlina pochodzenia tektonicznego położona w zachodniej części
Chin, w regionie autonomicznym
Sinciang. Centralna część kotliny, o powierzchni 50,000 km², stanowi
depresję, której najniższy punkt leży 155 m p.p.m. (najniższy punkt Chin).
Klimat umiarkowany kontynentalny, skrajnie suchy.
Kotlina Kaszgarska, Kotlina Tarymska (
chin.: 塔里木盆地;
pinyin: Tǎlǐmù Péndì;
ujg. تارىم ئويمانلىقى Tarim Oymanliqi) –
kraina geograficzna w zachodniej części
Chin. Powierzchnia ok. 1 mln km².
Kotlina Kaszgarska, Kotlina Tarymska (
chin.: 塔里木盆地;
pinyin: Tǎlǐmù Péndì;
ujg. تارىم ئويمانلىقى Tarim Oymanliqi) –
kraina geograficzna w zachodniej części
Chin. Powierzchnia ok. 1 mln km².
Ebinur Hu (
chin.: 艾比湖;
pinyin: Àibǐ Hú) – słone jezioro bezodpływowe w północno-zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Xinjiang, w
Kotlinie Dżungarskiej. Zajmuje powierzchnię ok. 1070 km² (w okresie suszy zmniejsza się do ok. 800 km² i dzieli się wówczas na dwa mniejsze zbiorniki). Jezioro leży na wysokości 189 m n.p.m. i ma 15 m głębokości. Zamarza w okresie zimowym. Zasilane przez rzeki spływające z
Borohoro Shan.
Keriya He (
chin.: 克里雅河;
pinyin: Kèlǐyǎ Hé) –
rzeka w
Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w
Chińskiej Republice Ludowej. Keriya ma długość 519 km i płynie z pasma górskiego
Kunlun na północ, do
Kotliny Kaszgarskiej, gdzie ginie w pustyni. Nad rzeką położona jest gmina miejska o tej samej nazwie, stanowiąca stolicę powiatu Keriya. Rzeka stanowi część miejscowego systemu irygacji, a w przeszłości położone nad nią
oazy były miejscem postoju karawan. Powierzchnia dorzecza wynosi 7358 km².
Kotlina Dżungarska (
chin. Zhunga Pendi) - tektoniczna
kotlina w północno-zachodnich
Chinach, między
Tienszan i
Ałtajem, o powierzchni ok. 380 tys. km² i wysokości 500–1000 m. W centralnej części kotliny występuje piaszczysta
pustynia, natomiast na obrzeżach suche
stepy, na całym obszarze znajduje się duża ilość
słonych jezior. Na tych terenach eksploatowane są m.in.:
ropa naftowa,
węgiel kamienny oraz
złoto.
Manas He (
chin. upr.: 玛纳斯河;
chin. trad.: 瑪納斯河;
pinyin: Mǎnàsī Hé) – rzeka w północno-zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Xinjiang, w
Kotlinie Dżungarskiej. Liczy 406 km długości a powierzchnia jej dorzecza wynosi 4056 km². Wypływa z lodowców w masywie Eren Habirga (
Tienszan). W górnym biegu płynie głębokimi, wąskimi dolinami wypływając następnie na równinny obszar Kotliny Dżungarskiej. Uchodzi do jeziora Manas Hu, na wschód od miasta
Karamay. Rzeka wykorzystywana do nawadniania.
Lob-nor (Łob-nor) – prawie wyschnięte jezioro we wschodniej części
Kotliny Kaszgarskiej, w prowincji
Sinciang we wschodniej części
Chin, na wysokości 778 m n.p.m.. Jest słonowodne i bezodpływowe. Okresowo zasilane przez rzekę
Tarym. Powierzchnia misy jeziora, na większym obszarze wyschniętej, wynosi przeciętnie około 3000 km².
Ulungur He (także Urungu, Bulgan gol;
chin. upr.: 乌伦古河;
chin. trad.: 烏倫古河;
pinyin: Wūlúngǔ Hé;
mong.: Булган гол, Bulgan gol, dosł. "rzeka sobolowa") – rzeka w północno-zachodnich
Chinach (
Sinciang) i południowo-zachodniej
Mongolii. Liczy ok. 700 km (ok. 250 km na terytorium Mongolii) a powierzchnia jej dorzecza wynosi ok. 50 tys. km². Źródła znajdują się w Mongolii, w
Ałtaju Mongolskim. W swoim górnym biegu płynie wąską, głęboką doliną w kierunku południowym. W okolicach miejscowości Bürenchajrchan, na przedgórzu Ałtaju Mongolskiego, zmienia swój kierunek i skręca na zachód, gdzie wpływa na terytorium Chin, przepływa północną część
Kotliny Dżungarskiej i uchodzi do jeziora
Ulungur Hu lub Jili Hu. Zimą zamarza. Wykorzystywana do nawadniania.
Karamay (
chin. upr.: 克拉玛依;
chin. trad.: 克拉瑪依;
pinyin: Kèlāmǎyī;
ujg.: قاراماي, Qaramay) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Sinciang, w
Kotlinie Dżungarskiej. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 208 229. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 268 600 mieszkańców. Główny ośrodek zagłębia naftowego Karamay. Miasto posiada własny
port lotniczy.
Kotlina Cajdamska, Cajdam (
chin. Qaidam Pendi) - bezodpływowa
kotlina tektoniczna w północno-wschodniej części
Wyżyny Tybetańskiej, w zachodnich
Chinach, otoczona górami:
Altun Shan,
Qilian Shan i
Kunlun. Północna część kotliny jest pagórkowata, natomiast część południowa przechodzi w
równinę. Z otaczających gór ku centrum doliny spływają niewielkie rzeki do bezodpływowych,
słonych jezior. W kotlinie występuje głównie roślinność
półpustynna lub
stepowa.
Bei Shan (
chin.: 北山;
pinyin: Běi Shān) -
góry w północnych
Chinach, na granicy prownicji
Sinciang i
Gansu, sięgają
Mongolii Wewnętrznej. Najwyższym szczytem jest
Mazong Shan, mający wysokość 2583 m
n.p.m. Ograniczają od północy
Korytarz Gansu. Klimat w górach jest suchy.
Koncze-daria (
chin.: 孔雀河;
pinyin: Kǒngquè Hé;
ujg.: Konqi därya) –
rzeka w zachodnich
Chinach, w regionie
Sinciang, na skraju
Kotliny Kaszgarskiej. Wypływa z jeziora
Bosten Hu, uchodzi okresowo do jeziora
Lob-nor lub do rzeki
Tarym. Jej długość wynosi ok. 550 km, powierzchnia jej dorzecza to 184,4 tys. km². Tworzy system odnóg połączonych kanałami.
Barkol Hu (
chin.: 巴里坤湖;
pinyin: Balǐkūn Hú) – słono-gorzkie jezioro bezodpływowe w północno-zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Xinjiang, na terytorium powiatu autonomicznego
Barkol.
Kotlina Danakilska (także: Danakil, Afar) –
depresja położona w północnej
Etiopii, południowo-wschodniej
Erytrei i zachodnim
Dżibuti. Jej najniższy punkt położony jest 125 m poniżej poziomu morza. Jest to najcieplejsze miejsce na Ziemi (najwyższe temperatury roczne). Mieszkają tu wędrowni pasterze
Afarowie.
Kotlina Wielkich Jezior (także Płaskowyż Jeziorny;
mong.: Их Нууруудын хотгор, Ich Nuuruudyn chotgor) – rozległa
kotlina w zachodniej
Mongolii. Rozciąga się ona pomiędzy pasmami górskimi:
Tannu-Oła (na północy),
Changaj (na północnym wschodzie i wschodzie),
Ałtaj (na zachodzie),
Ałtaj Mongolski (na południowym zachodzie i południu). Powierzchnia dna kotliny jest bardzo zróżnicowana morfologicznie, zawiera szereg niskich grzbietów górskich i wzgórz. Najniższy punkt kotliny jest na wysokości 759 m n.p.m., jednak przeważająca część kotliny leży na wysokościach powyżej 1000 m n.p.m. Większość kotliny porośnięta jest roślinnością półpustynną lub suchych
stepów, w jej wschodniej części znajdują się pola
barchanów i ma tam ona charakter pustynny. Na terenie Kotliny Wielkich Jezior znajduje się szereg jezior zaliczanych do największych w Mongolii, zarówno słonych:
Uws-nur,
Chjargas nuur,
Dörgön nuur, jak i słodkowodnych:
Char Us nuur,
Char nuur,
Ajrag nuur, Bajan nuur. Do kotliny przefiltrowują się wody z leżącego poza nią jeziora
Char nuur, leżącego w Górach Changajskich.
Turfan (
chin.: 吐鲁番地区;
pinyin: Tulufán Dìqū;
ujg.: تۇرپان ۋىلايىتى, Turpan Wilayiti) – prefektura w
Chinach, w regionie autonomicnym
Sinciang. Siedzibą prefektury jest
Turfan. W 1999 roku liczyła 546 017 mieszkańców.
Góry Kaszgarskie (Muztagata;
chin.: 慕士塔格山;
pinyin: Mùshìtǎgé Shān) – pasmo górskie w zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Sinciang, przy granicy z
Tadżykistanem. Uznawane za wschodni kraniec
Pamiru lub za zachodnie odgałęzienie
Kunlunu. Rozciąga się na długości ok. 100 km i ogranicza od południa
Kotlinę Kaszgarską. Najwyższe szczyty to
Kongur tag (7719 m n.p.m.) i
Muztagata (7546 m n.p.m.). Pasmo zbudowane jest głównie z gnejsów, granitów i kwarcytów. Występują lodowce górskie. Zbocza są strome i skaliste, poprzecinane dolinami. Na stokach północnych znajdują się stepy, natomiast na południowych i wschodnich półpustynie i pustynie górskie. W dolinach rzek występują zarośla łęgowe.
Akjagaýa (
turk.: Akjagaýa;
ros.: Акчакая, Akczakaja) – bezodpływowe obniżenie w
Turkmenistanie, w północno-zachodniej części pustyni
Kara-kum. Ma ok. 50 km długości i 6 km szerokości. Najniższy punkt leży 81 m p.p.m. Obniżenie jest wygięte w kształcie podkowy i otoczone wysokimi, stromymi zboczami.
Karakorum (
chin. upr.: 喀喇昆仑山口;
chin. trad.: 喀喇崑崙山口;
pinyin: Kālǎkūnlún Shānkǒu) –
przełęcz we wschodniej części gór
Karakorum, na granicy
chińsko-
indyjskiej, łącząca indyjski stan
Dżammu i Kaszmir z regionem autonomicznym
Sinciang należącym do Chińskiej Republiki Ludowej. Przełęcz znajduje się na wysokości 5575 m n.p.m., prowadzi przez nią stary szlak komunikacyjny, biegnący od miasta
Leh w dolinie górnego
Indusu do miasta
Jarkend w dolinie
Jarkend-darii, w
Kotlinie Kaszgarskiej.