Kras - geologia

Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).

Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).

Krzemień - skała osadowa, skrytokrystaliczna, krzemionkowa (biochemiczna lub chemiczna), występująca w formie kulistych, bulwiastych, bochenkowatych lub soczewkowatych konkrecji w obrębie skał niekrzemionkowych reprezentowanych przez wapienie, margle, dolomity. Z utworami otaczającymi tworzy ostre granice, co odróżnia je od czertu. Zwykle jest pokryty jasną korą krzemionkową, bardziej miękką od samego krzemienia.

Łupkowatość (złupkowacenie) – cecha niektórych skał, przede wszystkim osadowych i metamorficznych polegająca na zdolności do mechanicznego rozwarstwiania się na cienkie równoległe płytki. Łupkowatość jest często skutkiem kompresji skały spowodowanej ciśnieniem wywołanym przez leżące wyżej warstwy skał, co powoduje zmniejszenie porowatości i usuwanie wody (kompakcja).

Procesy przygotowujące – ogólna nazwa wietrzenia fizycznego i wietrzenia chemicznego, których efektem jest powstanie pokrywy zwietrzelinowej, w której zachodzą procesy morfogenetyczne prowadzące do powstania nowych form powierzchni Ziemi.

Energia geotermalna suchych skał - technologia pozyskiwania energii cieplnej wnętrza Ziemi, zgromadzonej w skałach nie przepuszczających wody (przede wszystkim w granitach), występujących na dużych głębokościach (minimum 5 000 m) i przykrytych skałami słabo przewodzącymi ciepło.

Kopalina podstawowa – jeden z dwóch rodzajów kopalin wyróżnianych przez obowiązującą do dnia 31 grudnia 2011 r. ustawę - Prawo geologiczne i górnicze. Art. 5 ust. 2 zaliczał do kopalin podstawowych: 1) gaz ziemny, ropę naftową oraz jej naturalne pochodne, węgiel brunatny, węgiel kamienny i metan z węgla kamiennego; 2) kruszce metali szlachetnych, rudy metali (z wyjątkiem darniowych rud żelaza) i metale w stanie rodzimym, łącznie z rudami pierwiastków rzadkich i rozproszonych oraz pierwiastków promieniotwórczych; 3) apatyt, baryt, fluoryt, fosforyt, gips i anhydryt, piryt, siarkę rodzimą, sole potasowe i potasowo-magnezowe, sole strontu, sól kamienną; 4) azbest, bentonit, diatomit, dolomit, gliny biało wypalające się i kamionkowe, gliny i łupki ogniotrwałe, grafit, kaolin, kamienie szlachetne i ozdobne, kwarc, kwarcyt, magnezyt, miki, marmury i wapienie krystaliczne, piaski formierskie i szklarskie, skalenie, ziemię krzemionkową.

Czapa gipsowa (czapa solna) - kopuła zbudowana z gipsu, a czasem także z anhydrytu, dolomitu, wapienia, iłu, leżąca w najwyższej części wysadu solnego (diapiru solnego). Powstaje w efekcie wyługowania soli z przypowierzchniowej partii wysadu, wskutek czego zachowane zostają tylko nierozpuszczalne w wodzie gipsy i inne skały. Czapa gipsowa chroni w naturalny sposób niżejległą sól przed wymywaniem, gdyż tworzy warstwę nieprzepuszczalną.

Procesy brzegowe – określenie działalności rzeźbotwórczych mas wodnych na wybrzeże. Procesy te można podzielić na procesy lądowe, procesy morskie oraz procesy współdziałające.

Lapiaz - drobne formy rzeźby na powierzchni skał krasowiejących, utworzone w wyniku ich rozpuszczania przez spływające wody deszczowe i wody pochodzące z topnienia śniegu (tzw. wody proniwalne). Typowymi formami tej rzeźby są żebra krasowe i żłobki krasowe.

Kras kopalny - formy krasowe, które są przykryte młodszymi, nieprzepuszczalnymi osadami, utworzone w dawnych okresach geologicznych. Poszczególne formy nie są widoczne na powierzchni. Pogrzebanie krasu nie musi oznaczać przerwania procesów krasowienia, które mogą dalej zachodzić pod wpływem wód podziemnych. Do form krasowych kopalnych zaliczamy studnie krasowe i związane z nimi kanały, jamy krasowe, kanały i poszerzone szczeliny.

Warunki powstawania minerałów i skał. W skorupie ziemskiej czyli litosferze rozróżniamy kilka stref, w których odbywają się procesy minerałotwórcze i skałotwórcze. Są to strefy:

Cement hutniczy – otrzymywany jest z klinkieru portlandzkiego, regulatora czasu wiązania, którym może być gips, REA-gips, anhydryt (lub ich mieszanina) i granulowanego żużla wielkopiecowego. Cement ten jest bardziej odporny na działanie siarczanów niż cement portlandzki. Ma wolniejszy niż cement portlandzki przyrost wytrzymałości w czasie i niższe ciepło hydratacji.

Kościół św. Michała i przylegający do niego klasztor paulinów – kompleks sakralny, znajdujący się w Krakowie przy ulicy Skałecznej 15. Nazywany jest potocznie Skałką lub na Skałkce.

Mikołajczyna Skała lub Mikołajeczna Skała – jedna z Dursztyńskich Skałek. Gwarowo nazywana jest Mikołajcyną Skałą i nazwa ta pochodzi od właściciela pola. Znajduje się pomiędzy Czerwoną Skałą a Borsukową Skałą w miejscowości Dursztyn w Pieninach Spiskich. Od obydwu sąsiednich skał jest wyraźnie oddzielona; od Czerwonej Skały przełęczą, od Borsukowej Skały łąką. Ma wysokość 731 m n.p.m., nad otaczający ją teren wznosi się tylko na kilkanaście metrów. Po jej północnej stronie biegnie polna i nieutwardzona droga. Drogą tą poprowadzono szlak rowerowy wzdłuż Dursztyńskich Skałek.

Zamróz, wietrzenie mrozowe, dezintegracja mrozowa, gelifrakcja, geliwacja, kongelacja - rodzaj wietrzenia fizycznego, polegający na rozsadzaniu lub rozkruszaniu skał w wyniku działania ciśnienia wytworzonego przez wielokrotnie zamarzającą i rozmarzającą wodę znajdującą się w szczelinach, porach skał.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja