Kuszanowie

Kuszanowie (chiń. Yuezhi) - irańskojęzyczny koczowniczy lud, który w I wieku n.e. podbił państwa Greków Baktryjskich oraz Saków i utworzył potężne państwo (Królestwo Kuszanów) na obszarze Afganistanu, gór Pamiru, Hindukuszu, doliny Indusu i Gangesu. Kuszanowie wyznawali i propagowali buddyzm. Najazdy Sasanidów oraz napór Białych Hunów (Heftalitów) zniszczyły cywilizację kuszańską.

Yuezhi - lud koczowniczy pochodzenia indoeuropejskiego, który ok. 130 p.n.e. zajął Baktrię i założył w niej państwo, przekształcone następnie w Królestwo Kuszanów.

Kaniszka (? - 126 lub 146) - król Kuszanów panujący na początku II wieku. Jego państwo obejmowało obszar od Buchary (obecny Uzbekistan) na zachodzie, dolinę Gangesu na wschodzie, góry Pamir na północy i środkowe Indie na południu. Stolicą jego państwa była Puruszapura w Gandharze. Przeszedł do historii jako król który wprowadził buddyzm do Indii.

Greko-Buddyzm – kultura synkretyczna łącząca elementy cywilizacji hellenistycznej i buddyjskiej, która rozwinęła się między IV w. p.n.e. a V w. n.e. na terenach obecnego Afganistanu, Pakistanu i północno-zachodniego pogranicza Indii terenów Dżammmu i Kaszmiru. Była kulturową konsekwencją długiego łańcucha interakcji cywilizacyjnych zapoczątkowanych przez wyprawę Aleksandra Wielkiego, kontynuowanych w państwie Indo-Greckim i potem w zhellenizowanym królestwie Kuszanów. Greko-buddyzm wpłynął na artystyczny i być może duchowy proces rozwoju buddyzmu, w szczegolności tradycji Mahajana.

Amri – prehistoryczna osada zaliczana do cywilizacji doliny Indusu, datowana na IV tysiąclecie p.n.e. Zabudowę stanowiły domy z cegieł mułowych i kamieni. Powstała tutaj najstarsza znana sieć kanałów irygacyjnych w dolinie Indusu.

Królestwo Greko-Baktryjskie (albo Królestwo Grecko-Baktryjskie, Królestwo Greków Baktryjskich) - państwo hellenistyczne z ośrodkiem w Baktrii, istniejące od ok. 250 do ok. 130 p.n.e.

Siła państwa (Siła kraju, Siła narodowa, Potęga państwa, Potęga narodowa) – jest określana jako suma wszystkich zasobów jakimi dysponuje naród lub państwo w osiąganiu narodowych celów.

Lista królów hetyckich zawiera spis władców, panujących w okresie od ok. XXIII wieku p.n.e. do przełomu XIII i XII wieku p.n.e. na obszarze dzisiejszej Anatolii. W aspekcie historycznym w początkowym okresie tego przedziału czasowego w Anatolii istniały miasta-państwa ludu Hatti (Protohetytów). Zostały one podbite i wchłonięte przez ludność napływową Hetytów (Nesytów), którzy na tym terytorium stworzyli potężne państwo. Imperium hetyckie upadło na początku XII wieku p.n.e.

Władcy Dukli i Zety -władcy Księstwa Dukli i Królestwa Zety, państw istniejących pomiędzy IX a XII wiekiem oraz Księstwa Zety istniejącego od połowy XIV do początków XVI wieku na obszarze dzisiejszej Czarnogóry.

Królestwo Greko-Baktryjskie (albo Królestwo Grecko-Baktryjskie, Królestwo Greków Baktryjskich) - państwo hellenistyczne z ośrodkiem w Baktrii, istniejące od ok. 250 do ok. 130 p.n.e.

Rehman Dheri lub Rahman Dheri – osada neolityczna zaliczana do cywilizacji doliny Indusu której pozostałości zostały odkryte w północno-zachodnim Pakistanie. Odkryty tam mur z cegieł mułowych, otaczający osadę zbudowana na planie prostokąta, datowany na IV tysiąclecie p.n.e.

Władcy Dukli i Zety -władcy Księstwa Dukli i Królestwa Zety, państw istniejących pomiędzy IX a XII wiekiem oraz Księstwa Zety istniejącego od połowy XIV do początków XVI wieku na obszarze dzisiejszej Czarnogóry.

Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.

Księstwo briańskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej, istniejące XII-XIV wieku, ze stolicą w Briańsku. Od 1146 roku miasto należało do księstwa czernihowskiego, w latach 1159–1167 wchodziło w skład księstwa wszczyżskiego. Księstwo briańskie usamodzielniło się w 1246 roku, po tym, jak na skutek najazdu tatarskiego upadł Czernihów. W 1263 roku książę czernihowski Roman I Michajłowicz Stary przeniósł do Briańska tron czernihowski. W XIV wieku o kontrolę nad Briańskiem walczyli Rurykowicze smoleńscy i czernihowscy. W 1356 roku księstwo zostało podbite przez Olgierda i włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego na prawach księstwa udzielnego. W 1430 roku księstwo briańskie upadło, a w 1500 roku te ziemie podbił Iwan III Srogi i włączył do państwa moskiewskiego.

Dynastia macedońska – ósma dynastia cesarska panująca w Cesarstwie Bizantyjskim. Członkowie rodu zasiadali na tronie cesarskim w latach 867-1056. Za czasów dynastii macedońskiej Bizancjum otrząsnęło się z klęsk zadanych przez najazdy arabskie, przywrócono potęgę militarną i prestiż na arenie międzynarodowej, zapoczątkowany przez ostatniego władcę z dynastii amoryjskiej – Michała III. Najwybitniejszym przedstawicielem rodu był Bazyli II Bułgarobójca, który ugruntował dokonania poprzedników oraz zniszczył Carstwo Bułgarii.

Tudigong (chin. 土地公, Tǔdìgōng) – bóstwo z mitologii chińskiej, oficjalny bóg ziemi. Jego kult był kultem państwowym, a cesarze składali mu ofiary na specjalnych ołtarzach. Uważano go za potężne bóstwo od przychylności którego zależy pomyślność cesarstwa i otaczano wielką czcią.

Dilmun (czasem transliterowany jako Telmun) to starożytna kraina, zwykle lokalizowana na wyspach Bahrajnu w Zatoce Perskiej. Pierwsze wzmianki pochodzą z dokumentów sumeryjskich datowanych na przełom IV i III tysiąclecia p.n.e. Ze względu na położenie na szlaku morskim łączącym cywilizacje Mezopotamii (port w Eninkimarze) i doliny Indusu, Dilmun zyskał w III tysiącleciu p.n.e. status jednego z największych centrów handlowych starożytnego świata. Za "złoty wiek" Dilmunu uważa się okres pomiędzy 2200 a 1800 p.n.e. Zaczął podupadać, kiedy w połowie II tysiąclecia cywilizacja Indusu gwałtownie się załamała. Wpływ na regres handlu morskiego mogło mieć również przesunięcie sił ku północy w samej Mezopotamii. W VIII wieku p.n.e. Dilmun prawdopodobnie znalazł się w zależności od Asyrii, a ok. roku 600 p.n.e. został włączony do Państwa Nowobabilońskiego. W Kalat al-Bahrajn znajdują się ruiny stolicy Dilmunu.

Izrael - wywodzi się z istniejącego w czasach starożytnych – w różnych okresach w różnych formach – państwa żydowskiego. Na obszarze obecnego Izraela przedstawiciele narodu żydowskiego zaczęli się osiedlać w XIII w. p.n.e. Pod wpływem zagrożenia zewnętrznego, struktura plemienna państwa zastąpiona została centralną władzą monarchy. Pierwszym królem został w XI w. p.n.e Saul, po nim zaś panowali Dawid (ok. 1000-969 r. p.n.e.) i Salomon (ok. 969-931 r. p.n.e.). Po śmierci tego ostatniego królestwo rozpadło się na Izrael (część północna ze stolicą w Samarii) i Judę (część południowa ze stolicą w Jerozolimie). Podział na dwa słabe państwa został wkrótce wykorzystany przez kraje ościenne – ok. roku 721 p.n.e. królestwo Izraela podbiła Asyria, natomiast w roku 586 p.n.e. Judeę opanowali Babilończycy.

Święte góry chińskie – określenie odnoszące się do dwóch grup gór, jednej związanej z taoizmem i drugiej z buddyzmem. W obu przypadkach świętość gór wynikała z faktu, że były ważnymi centrami religijnymi odwiedzanymi przez licznych pielgrzymów.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja