Ladakhi

Język ladakhi - język z rodziny chińsko-tybetańskiej używany przez ponad 100 tysięcy osób (1997) w regionie Ladakh (indyjski stan Dżammu i Kaszmir) oraz około 12 tysięcy osób w przygranicznych rejonach Chin . Jest blisko spokrewniony z tybetańskim, oraz zapisywany alfabetem tybetańskim, z tego względu bywa niekiedy klasyfikowany wraz z balti i purig jako archaiczny zachodni dialekt języka tybetańskiego, chociaż ladakhi i standardowy tybetański nie są wzajemnie zrozumiałe. Archaiczność języka ladakhi polega między innymi na tym, że wymawia się wiele spółgłosek, które są co prawda zapisywane, ale nieme we współczesnym języku tybetańskim. Tak więc wymowa ladakhi jest znacznie bliższa pisowni języka tybetańskiego niż standardowy język tybetański i inne jego dialekty.

Język ladakhi - język z rodziny chińsko-tybetańskiej używany przez ponad 100 tysięcy osób (1997) w regionie Ladakh (indyjski stan Dżammu i Kaszmir) oraz około 12 tysięcy osób w przygranicznych rejonach Chin [2]. Jest blisko spokrewniony z tybetańskim, oraz zapisywany alfabetem tybetańskim, z tego względu bywa niekiedy klasyfikowany wraz z balti i purig jako archaiczny zachodni dialekt języka tybetańskiego, chociaż ladakhi i standardowy tybetański nie są wzajemnie zrozumiałe.[3] Archaiczność języka ladakhi polega między innymi na tym, że wymawia się wiele spółgłosek, które są co prawda zapisywane, ale nieme we współczesnym języku tybetańskim. Tak więc wymowa ladakhi jest znacznie bliższa pisowni języka tybetańskiego niż standardowy język tybetański i inne jego dialekty.

Bon ( bön język tybetański: བོན་ wylie: bon, wymowa: pʰø̃̀(n) ) – starożytna tybetańska tradycja religijna, istniejąca przed buddyzmem tybetańskim, po prześladowaniach ze strony buddystów trwających wiele wieków, współcześnie z nim koegzystująca.

Bhotia, Bhutia - zbiorcze określenie różnych grup etnicznych pochodzenia tybetańskiego, zamieszkujących południowe stoki Himalajów na terenie Indii, Nepalu i Bhutanu. Nazwa bhotia pochodzi od słowa བོད་ bod, nazwy Tybetu w języku tybetańskim Posługują się dialektami tybetańskimi w dużym stopniu zrozumiałymi dla użytkowników standardowego języka tybetańskiego. Pomimo wielowiekowego zamieszkiwania poza obszarem geograficznego Tybetu kulturowo należą do kręgu cywilizacji tybetańskiej. W Indiach posiadają status tzw. Scheduled Tribes. W większości wyznają buddyzm tybetański, zwłaszcza odmiany ningma i kagju. Główne grupy etniczne zaliczane do Bhotiów:

Bhutańczycy to ogólna nazwa mieszkańców Bhutanu. Posługują się językami lub dialektami (gł. dzongkha) języka tybetańskiego z grupy języków chińsko-tybetańskich oraz indoirańskiej. Są podzieleni etnicznie na kilkanaście ludów:

Narodowa Demokratyczna Partia Tybetu (tyb. བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པ་, ang. National Democratic Party of Tibet) – jedyna, współcześnie działająca tybetańska partia polityczna, założona 2 września 1994 przez działaczy diaspory skupionych w Kongresie Młodzieży Tybetańskiej.

Szentong (z języka tybetańskiego w tłumaczeniu na polski "Pustość Innego") - tybetańska doktryna związana z madhjamaką integrująca przekaz Nagardżuny „Środkowej Ścieżki” z przekazem Asangi o naturze Buddy. Według szkoły buddyzmu tybetańskiego dzionang i niektórych szkół kagyu i nyingma jest to najdokładniejsza i wyczerpująca doktryna madhjamaki, która inne doktryny madhjamaki określa jako rangtong (w tłumaczeniu z tybetańskiego "Pustość Siebie").

Język arakański - język należący do grupy birmańskiej chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, którym posługuje się około 765 tysięcy Arakanów zamieszkujących zachodnie rejony Birmy i przygraniczne tereny Bangladeszu. W starszej literaturze traktowany raczej jako dialekt języka birmańskiego

Czham (tyb. འཆམ Wylie cham) - tradycyjne tybetańskie tańce w maskach, wywodzące się z przedbuddyjskiej religii bön, lecz zarazem stanowiące rytuał w ramach buddyzmu tybetańskiego. Symbolizują walkę dobra ze złem i kończą się spaleniem głowy Jamy, boga śmierci. Rytuał jest odprawiany z okazji Losar, tybetańskiego Nowego Roku oraz innych ważnych świąt.

Tsampa, campa (język tybetański: རྩམ་པ་ transliteracja Wyliego: rtsam pa) - gruboziarnista mąka z prażonego jęczmienia, stanowiąca podstawowe pożywienie Tybetańczyków. Robi się z niej placki lub dodaje do słonej tybetańskiej herbaty maślanej.

Xigazê (chin. 日喀则, Rìkāzé, zapisywane również Shigatse, Szigace) – miasto w zachodnich Chinach, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym, na wysokości 3870 metrów. Około 80 tys. mieszkańców. Jest ważnym kulturalnym, ekonomicznym, religijnym i polityczny ośrodkiem Tybetu.

Herbata tybetańska (język tybetański: བོད་ཇ་ po cza transliteracja Wyliego bod ja. Również nazywana ཇ་སྲུབ་མ་ cza süma (transliteracja Wyliego ja srub ma), "ubijana herbata", gdyż ubija się ją z jaczym masłem i solą. Uważana za narodowy napój Tybetańczyków. Koczownicy tybetańscy wypijają kilkadziesiąt czarek dziennie. Ze względu na znaczącą zawartość masła jest napojem bardzo kalorycznym, rozgrzewającym na dużych wysokościach.

Lhasa (chiń. 拉薩站) – stacja kolejowa w Lhasie, stolicy Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, w Chinach. Znajduje się na wysokości 3641 m n.p.m. i jest stacją końcową linii kolei tybetańskiej. Posiada siedem peronów. Budynek stacji długi jest na 340 m, szeroki na 60 m i zajmuje powierzchnię 23 600 m. W jego głównej części ma pięć pięter. Architektura budynku jest połączeniem tradycyjnych cech tybetańskich z nowoczesnymi elementami. Stacja została oddana do użytku 1 lipca 2006 roku.

Nam Co (tybet. གནམ་མཚོ་, Gnam-mtsho; chin. upr.: 纳木错; chin. trad.: 納木錯; pinyin: Nàmù Cuò) - jezioro słone w Tybetańskim Regionie Autonomicznym w Chinach.

Nagqu (tyb. ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་, Wylie nag-chu sa-khul; chin. upr. 那曲地区, chin. trad. 那曲地區, pinyin Nàqū Dìqū) – prefektura w Chinach, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nagqu. W 1999 roku liczyła 356 534 mieszkańców.

Shannan lub Lhoka (tyb. ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་, Wylie lho-kha sa-khul; chin. upr. 山南地区, chin. trad. 山南地區, pinyin Shānnán Dìqū) – prefektura w Chinach, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nêdong. W 1999 roku liczyła 316 010 mieszkańców.

Lhalu Cełang Dordże (tyb. ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་, tybetański pinyin Lhalu Cêwang Dojê, uproszczony chiński 拉鲁·次旺多吉 pinyin Lālǔ Cìwàng Duōjí; ur. 1915) – tybetański polityk, książę.

Losar (tyb. ལོ་གསར Wylie lo.gsar) – obchody tybetańskiego Nowego Roku, który wypada w pierwszy dzień po nowiu pierwszego miesiąca kalendarza tybetańskiego. Następująca po nim zabawa karnawałowa trwa przez tydzień. Obejmuje tańce, zawody konne i łucznicze, pikniki oraz palenie ognisk na szczytach wzgórz.

Nyingchi (tyb. ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་, Wylie nying-khri sa khul; chin. upr. 林芝地区, chin. trad. 林芝地區, pinyin Línzhī Dìqū) – prefektura w Chinach, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nyingchi. W 1999 roku liczyła 147 063 mieszkańców.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja