Ladino - dialekt judeo-hiszpański

Ladino (לאדינו; zwany także dżudezmo, dżudio, spaniol, hakitia, judeo-hiszpański - גודיאו-איספאנייול) - jest językiem żydowskim, powstał jako dialekt języka hiszpańskiego po wygnaniu Żydów sefardyjskich z Półwyspu Iberyjskiego w latach 1492-1497; zapisywany obecnie głównie alfabetem łacińskim.

Rollamienta (wym. Rojamienta) to miejscowość w Prowincji Soria, w Kastylii i Leónie, w Hiszpanii. Miejscowość zamieszkana jest w głównej mierze przez osoby posługujące się językiem ladino - mową mieszkających tu od średniowiecza Żydów Sefardyjskich.

Dialekt aragońsko-kastylijski – odmiana języka hiszpańskiego używana w Aragonii. Jego cechy charakterystyczne kształtowały się pod wpływem kontaktów z językiem aragońskim. Aragońskie określenie tego dialektu, parla baturra (mowa chłopska) wynika z faktu, iż była to mowa niższych warstw społecznych, jej użycie najczęściej było związane z brakiem wykształcenia.

Avgolemono (z greckiego "jajko-cytryna") – greckie sosy i zupy na bazie jajek i soku z cytryny. Najprawdopodobniej pojawiły się w kuchni greckiej pod wpływem francuskim, znane są również w arabskiej (jako tarbiya), tureckiej (jako terbiye) oraz w kuchni żydowskiej (w ladino jako sopa de huevo y limón), gdzie pojawiać się mogą w czasie posiłku szabasowego lub podczas Rosz ha-Szana.

Diccionario de la lengua española (w jęz. polskim Słownik języka hiszpańskiego), znany również jako DRAE – normatywny słownik języka hiszpańskiego, a zarazem pierwszy słownik wydany przez Królewską Akademię Hiszpańską - RAE w tymże języku. Po raz pierwszy opublikowany został w 1780 r., zaś jego najnowsze XXII wydanie wydane zostało w 2001 r. Począwszy od kwietnia 2005 r. dostępna jest w internecie jego wersja internetowa. Najnowsze wydane planowane jest na 2013 r. z okazji 300-lecia istnienia Królewskiej Akademii Hiszpańskiej.

Język ladakhi - język z rodziny chińsko-tybetańskiej używany przez ponad 100 tysięcy osób (1997) w regionie Ladakh (indyjski stan Dżammu i Kaszmir) oraz około 12 tysięcy osób w przygranicznych rejonach Chin . Jest blisko spokrewniony z tybetańskim, oraz zapisywany alfabetem tybetańskim, z tego względu bywa niekiedy klasyfikowany wraz z balti i purig jako archaiczny zachodni dialekt języka tybetańskiego, chociaż ladakhi i standardowy tybetański nie są wzajemnie zrozumiałe. Archaiczność języka ladakhi polega między innymi na tym, że wymawia się wiele spółgłosek, które są co prawda zapisywane, ale nieme we współczesnym języku tybetańskim. Tak więc wymowa ladakhi jest znacznie bliższa pisowni języka tybetańskiego niż standardowy język tybetański i inne jego dialekty.

Llanito (lub yanito) - dialekt angielski używany na co dzień przez rdzennych mieszkańców Gibraltaru. Charakteryzuje się znaczną ilością zapożyczeń leksykalnych z andaluzyjskiej odmiany języka hiszpańskiego, do tego stopnia, że jest uważany za mieszaninę obu tych języków. Różni się jednak od tzw. Spanglish używanego na obszarze przygranicznym między USA a Meksykiem. Llanito zawiera także wiele słów z innych języków, między innymi z dialektu genueńskiego, języka hebrajskiego, arabskiego, portugalskiego i maltańskiego.

Edykt z Alhambry (zwany również edyktem o wygnaniu Żydów) - edykt wydany 31 marca 1492 przez Królów Katolickich Hiszpanii Izabelę I Kastylijską i Ferdynanda II Aragońskiego, nakazujący wypędzenie Żydów z Królestwa Hiszpanii i jej posiadłości do 31 lipca 1492 roku.

Alfabet hiszpański - alfabet oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka hiszpańskiego. Pełny alfabet hiszpański składa się z następujących znaków: A, B, C, CH, D, E, F, G, H, I, J, K, L, LL, M, N, Ñ, O, P, Q, R, RR, S, T, U, V, W, X, Y, Z

Alfabet duński od 1948 roku jest identyczny z alfabetem norweskim stąd oba często nazywane są alfabetem duńsko-norweskim. Oparte są na alfabecie łacińskim i służą do zapisu języka duńskiego oraz norweskiego, niemniej te same litery w różnych językach mogą mieć nieco inną wymowę. Od standardowego alfabetu łacińskiego różnią się trzema literami: æ, ø oraz å, które w tej właśnie kolejności występują na końcu alfabetu.

Şalom (od hebr.: שָׁלוֹם, dosł. "Pokój") – turecko-żydowska gazeta wydawana w Stambule. Czasopismo zostało założone 29 października 1947 przez turecko-żydowskiego dziennikarza, Avrama Leyona. Gazeta niemal w całości pisana jest w języku tureckim, z wyjątkiem jednej strony w języku ladino. Redaktorem naczelnym jest Yakup Barokas. Dzienny nakład „Şalom” to 5 000 egzemplarzy.

Język mizo (również lushai) - język z grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 500 tysięcy członków grupy etnicznej Mizo, zamieszkujących głównie indyjski stan Mizoram, w którym jest językiem urzędowym, oraz przygraniczne tereny Birmy i Bangladeszu. Mizo jest językiem tonalnym. Zapisywany jest alfabetem łacińskim, wprowadzonym przez zachodnich misjonarzy.

Drugi język , L2 - język przyswojony jako drugi w kolejności po języku ojczystym. Niekoniecznie jest równoznaczny z językiem obcym. Większość dzieci na świecie posługuje się dwoma językami. Na przykład dla dziecka kaszubskiego, posługującym się w środowisku rodzinnym i rówieśniczym językiem kaszubskim i stykającego się z literackim językiem polskim dopiero w szkole język polski jest językiem drugim, ale nie obcym. Bardzo często się zdarza w krajach wielojęzycznych, że L2 jest dominujący dla danej osoby, zwłaszcza gdy funkcjonuje ona poza terenem, na którym może posługiwać się językiem ojczystym. Na przykład Katalończyk mieszkający poza Katalonią posługuje się na co dzień językiem hiszpańskim (L2) jako językiem głównym. W tej sytuacji może czasami dochodzić do procesu stopniowej utraty umiejętności mówienia językiem ojczystym (language attrition).

Olazagutía w jęz. hiszpańskim, lub Olazti w jęz. baskijskim - miasto i gmina w prowincji Nawarra, w Hiszpanii. Znajduje się w strefie baskijskojęzycznej prowincji, gdzie baskijski jest językiem oficjalnym obok hiszpańskiego, w dolinie rzeki Burunda, około 53 km od Pampeluny.

Mazatekowie – indiańska grupa etniczna z Meksyku, zamieszkująca głównie górzysty region Sierra Madre Oriental w północnej część stanu Oaxaca w pobliżu rzeki Papaloapan. Ich liczebność wynosi ok. 165 tys. Oprócz języka hiszpańskiego poslugują się także rodzimym językiem mazateckim. W swoim ojczystym języku nazywają siebie Xuta Ñuma, czyli "ludzie mówiący językiem Numa". Miejscowy ludowy katolicyzm jest silnie zmieszany z elementami rodzimych wierzeń (zob. synkretyzm religijny). Obszar zamieszkały przez Mazateków znany jest głównie dzięki badaniom przeprowadzonym przez antropologa R. G. Wassona wśród mazateckich czarownic (zob. Maria Sabina) i czarowników. Badaniem społeczności mazateckiej zajmuje sie też m.in. polski antropolog W. Jacórzyński, współautor książki opisującej szczegółowo tradycje i wierzenia Mazateków pt. Porywacze dusz.

Dialekt cypryski - dialekt języka nowogreckiego. Jest używany na Cyprze przez 800 tysięczną ludność Greków cypryjskich. Jest zapisywany alfabetem greckim.

La Revista Española – ogólnopolski, edukacyjny dwumiesięcznik językowy po hiszpańsku, przeznaczony dla osób uczących się języka hiszpańskiego. Uwzględnia wszystkie poziomy zaawansowania – od A1 do C2. Starannie opracowane działy tematyczne obejmują szeroko pojętą kulturę hiszpańską i latynoamerykańską, a także zagadnienia gramatyczno-leksykalne. Do każdego artykułu dołączane są ćwiczenia sprawdzające, ułatwiające zapamiętanie nowo nabytych informacji, oraz słowniczek, zawierający trudne słowa i przydatne zwroty.

Gwary szwabskie, język szwabski – język zachodniogermański z grupy alemańskiej, używany przez 800 tysięcy osób (Szwabów) w Badenii-Wirtembergii. Ze względu na fakt, że rzadko bywa zapisywany, a użytkownicy posługują się na piśmie językiem niemieckim, potocznie jest określany jako gwara języka niemieckiego. Różni się jednak od standardowego języka niemieckiego bardziej niż dialekt bawarski.

Stowarzyszenie Akademii Języka Hiszpańskiego (hiszp. Asociación de Academias de la Lengua Española) - jest podmiotem, która reguluje normy i zasady języka hiszpańskiego. Powstała ona w Meksyku w 1951 r. z inicjatywy ówczesnego prezydenta kraju Miguela Alemána Valdésa w celu utrzymania integralności i wspieranie dalszego wzrostu i rozwoju języka hiszpańskiego. Pierwsze spotkanie odbyło się w dniach 23 kwietnia - 6 maja 1951 r. i doprowadziło do powstania stałych komisji w krajach hispanojęzycznych, jednakże na pierwszym spotkaniu przedstawiciele Królewskiej Akademii Hiszpańskiej nie byli obecni, zaś począwszy od drugiego zjazdu w 1956 Królewska Akademia Hiszpańska została stałym uczestnikiem posiedzeń. Ciągła współpraca pomiędzy Asociación de Academias de la Lengua Española a Real Academia Española doprowadziła do powstania i wydania Diccionario de la lengua española - słownika zawierającego poszczególne warianty wymowy i gramatyki języka hiszpańskiego. W 2000 r. wspólnie z RAE Stowarzyszenie otrzymało Nagrodę Księcia Asturii. Stowarzyszenie zbiera się co cztery lata. Komisja stowarzyszenia składa się z prezydenta (stanowisko dyrektora RAE), sekretarza generalnego, skarbnika oraz 4 członków na przemian wybieranych z poszczególnych akademii. Podczas III zjazdu w 1960 r. w Bogocie ustalono wielostronne porozumienie, w którym rządy wszystkich krajów, w których działają akademie zobowiązane są do wspierania finansowego instytucji.

Kacyk – określenie dla przywódcy plemienia, szlachcica indiańskiego, na obszarze Ameryki Łacińskiej, sprawującego opiekę nad wsią bądź osadą, razem z kapłanami, szamanami i starszyzną wojowników, mającego do tego prawo z tytułu posiadania ziemi. Kacyk reprezentował także swoich poddanych w kontaktach z władzami hiszpańskimi. Sama nazwa wywodzi się od hiszpańskiego określenia cacique.

Język/dialekt babiloński – jeden z głównych dialektów języka akadyjskiego, który wykształcił się na początku II tys. p.n.e. z dialektu staroakadyjskiego na obszarze środkowej i południowej Mezopotamii. W użyciu pozostawał do końca I tys. p.n.e. Zapisywany był w piśmie klinowym. W rozwoju języka babilońskiego wyróżnianych jest pięć etapów: starobabiloński, średniobabiloński, młodobabiloński, nowobabiloński i późnobabiloński

Kapitania Generalna Chile (hiszpański: Capitanía General de Chile) zwana również Gubernatorstwem Chile (hiszpański: Gobernacion de Chile) była wydzielonym administracyjnie obszarem hiszpańskiego wicekrólestwa Peru. Istniała od 1541 do 1818, kiedy to ogłosiła niepodległość jako Republika Chilijska. W czasie swojego istnienia zarządzana była przez wielu gubernatorów (jeden z nich został później królem, jako Filip II), rządzących w imieniu władców hiszpańskich.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja